Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/875 E. 2024/336 K.

T.C.

ANTALYA

2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/875 Esas

KARAR NO : 2024/336

DAVA : Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 26/12/2023

KARAR TARİHİ : 07/05/2024

Mahkememizde görülmekte bulunan Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili mahkememize verdiği dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında ... tarihinde ... Sözleşmesinin imzalandığını, sözleşme ile davalının müvekkiline ait olan ... ... numaralı markası ve ... altında ... veren müvekkilinin belirlediği menüdeki ürünleri satmak, menü harici herhangi bir ürünü satmamak ve menü harici promosyon vermemek koşulu ile üretimdeki ürün ve yan ürünleri, imzalanan sözleşmede belirtilen satıcılardan temini konusunda anlaştıklarını, ancak davalının sözleşme şartlarına riayet edilmediğini ve kötü niyetli davranılmak suretiyle müvekkilinin zarara uğraması nedeniyle taraflar arasındaki sözleşmenin Antalya ... Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sona erdirildiğini, sözleşme gereğince ... alanın ... verene ... açıldığı tarihten itibaren her ay restoranın yaptığı karın %15’ini ... ücreti olarak ödeyeceğini kabul ve taahhüt ettiğini, müvekkil iyiniyetli davranarak bu belirlenen ... ücreti haricinde davalıdan başkaca herhangi bir ücret talebinde bulunmadığını, ancak davalının müvekkiline daha az ... ücreti ödemek amacıyla müvekkile verdiği kayıtlarda gerçeğe aykırı şekilde kendisini zarar etmiş gibi gösterdiğini, yanlış bilgi verdiğini ve bilgi sakladığını, davalının ürün alımı yapmadığı aylarda da ürün almış gibi masraf gösterdiğini, ayrıca diğer şubelerle kıyaslandığında bu derece ürün alımı yapan, malzeme harcayan bir işletmenin kar etmesi gerekirken sürekli olarak zarar etmesinin veyahut sembolik rakamlarda kar edildiğinin gösterilmesinin davalının kötü niyetini ortaya koyduğunu belirterek davanın kabulüne, ... ücretinin hesaplanarak dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle davalıdan alınarak davacı müvekkiline ödenmesine, sözleşmede belirtilen ....-USD cezai şartın yabancı mevduata uygulanan en yüksek faiz ile ödeme tarihindeki kur üzerinden davalı tarafından müvekkiline ödenmesine, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiş, bu talebini duruşmada tekrarlamıştır.

Davalıya usulüne uygun tebligat yapılmış olup, davalı vekili ibraz ettiği cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin böyle bir sözleşme imzaladığını hiç hatırlamadığını, taraflar aralarındaki güven ilişkisi gereğince birçok konuda sözlü olarak konuşarak ... ilişkisi kurulduğunu, daha sonra davacı yanın talebi doğrultusunda, davacının bir çalışanı tarafından müvekkiline ait dükkana getirilen bir sözleşmeye imza attığını, ancak müvekkilinin hatırladığı kadarıyla imzaladığı sözleşmenin çok daha kısa olduğunu ve olup cezai şart, rekabet yasağı gibi hükümler içermediğini, sözleşmedeki imzanın müvekkilinin imzasına hiç benzemediğini, davacının ... haricinde kalan şubelerin doğru düzgün kâr edemediğini, hatta bazılarının zarar ettiğini, bunun üzerine bir de davacı tarafın 2023 yılı başı itibariyle ... fiyatlarını iki katına çıkardığını, müvekkilinin ve diğer işletmecilerin de varsa bir borçları ödeyerek ve karşılıklı uzlaşarak hesaplarını kapatmak istediğini, ancak akabinde müvekkilinin davacı tarafın keşide ettiği ihtarname ile karşılaştığını, müvekkilinin sözleşme süresi boyunca sadece davacının onay verdiği yerlerden ürün temin ettiğini, müvekkilinin her ay düzenli olarak gelir ve gider durumunu davacıya bildirdiğini, davacının ve davacının muhasebecisinin kar edilen her ay sonu müvekkiline ödemesi gereken ücreti bildirdiğini, faturasını gönderdiğini ve müvekkilinin bunun üzerine gerekli ödemeyi yaptığını belirterek davanın reddine, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davacının üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE :

Davacı vekili tarafından taraflar arasında imzalanan ... sözleşmesi, ihtarname, e-arşiv fatura, mali defter ve kayıtlar delil olarak sunulmuş, mahkememizce tarafların tacir olup olmadığı araştırılmış, tüm deliller toplanmıştır.

Dava ... sözleşmesinden kaynaklı ücret alacağı ve cezai şart taleplerine ilişkindir.

Tarafların tacir olup olmadığının tespiti için Antalya Ticaret Sicil Müdürlüğüne, Antalya Gelir İdaresi Başkanlığına, Antalya Ticaret ve Sanayi odasına, Antalya Esnaf ve Sanatkarlar Odasına müzekkereler yazılmış olup, gelen cevaplarda tarafların ticaret ve sanayi odasına kayıtlı olmadığı, davalının ticaret sicil kaydının bulunmadığı, davacının ise sicile kayıtlı olduğu, davalının işletme hesabına göre defter tuttuğu, 2022 yılı gayrisafi hasılat miktarının ...-TL olduğu, davacının ise bilanço esasına göre defter tuttuğu hususlarının bildirildiği görülmüştür.

01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanununun 4. maddesinde ticari davalar belirlenmiş olup, 5. Maddede ticari davalara Ticaret Mahkemelerince bakılacağı düzenlenmiştir. Mahkemelerin görevlerini belirleyen usul hukuku kuralları kamu düzenine ilişkin olup, davaya bakan mahkeme görevli olup olmadığı hususunu kendiliğinden değerlendirmelidir.

Mutlak ticari davalar yanında nisbi ticari davalar da bulunup, TTK'nun 4 maddesi 1 bendine göre, bir davanın nisbi ticari dava sayılabilmesi için her iki tarafın tacir olması ve uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili olması gerekir. Maddedeki ticari işletme kavramının neyi ifade ettiği hususunun değerlendirilmesi gerekmektedir. 6102 Sayılı TTK'nun 11 maddesinde ticari işletme tanımı yapılmış ticari işletme ile esnaf arasındaki sınır Bakanlar Kurulunca çıkartılacak kararnamede gösterilir hükmüne binaen, 21/07/2007 tarih 26589 sayılı resmi gazetede yayınlanan 2007/12362 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile esnaf, sanatkar ve tacir sanayici ayrımı belirlenmiştir.

Bu belirlemeye göre VUK 177.maddesinde belirtilen hadlerden 1. ve 3. bendindeki konularda faaliyette bulunanların yarısını, 2.bendindeki faaliyetlerde bulunanların tamamı dikkate alınarak bu rakamları aşanlar tacir olarak kabul edilmiştir. TÜİK verilerine göre davacının yaptığı işe göre 2.bentteki sınırlara ilişkin 2022 yılında defter hadlerine göre gayrisafi hasılat ...-TL olarak belirtilmekle davacının en son (2022) gayrisafi hasılatı vergi beyannamesi ile bu rakamın üstünde gelir elde ettiği ve bilanço usulüne göre defter tuttuğu bildirildiğinden davacının tacir olarak kabulünün gerektiği, davalının ise en son (2022) gayrisafi hasılatı vergi beyannamesi ile bu rakamın altında gelir elde ettiği ve işletme hesabına göre defter tuttuğu, ticaret sicil müdürlüğünde ve ticaret ve sanayi odasında kaydının bulunmadığı, davalı vekilinin duruşmadaki beyanında müvekkilinin işletme hesabına göre defter tuttuğunu ve işletmesinin küçük olduğunu beyan ettiği, nispi ticari dava yönünden yukarıdaki açıklamalara göre gerçek kişi olan davacı ve davalının durumları incelendiğinde, davacının tacir olduğu fakat davalının tacir olmayıp esnaf düzeyinde gelir elde ettiği anlaşılmıştır.

Yukarıdaki tespitlere göre, olayda TTK 4.maddesi anlamında mutlak ve nispi ticari davanın söz konusu olmadığı, her ticari işin de ticari dava olmayacağı, yine görev hususunun kamu düzenine ilişkin olup yorum yolu ile genişletilemeyeceği, davacı tacir olup, uyuşmazlık kendi işletmesini ilgilendirse de; davalı tacir olmadığından mahkememizin görevli bulunmadığı, görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğu anlaşılmakla, göreve ilişkin dava şartının olayda bulunmaması ve tamamlanmasının da mümkün olmaması sebepleri ile görevsizlik kararı vermek gerekmiştir.

HÜKÜM: Neden ve kanıtları yukarıda açıklandığı üzere,

1. Dava dilekçesinin göreve ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle usulden REDDİNE, mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE,

2. HMK'nın 20. maddesi gereğince karar kesinleştiğinde ve süresinde (iş bu kararın kararın kesinleştiği tarihten; kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde) başvurulması halinde dava dosyasının yetkili ve görevli Antalya Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

3. HMK'nın 331/2 maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden sonra:

a-Davaya görevli mahkemede devam edilmesi halinde yargılama giderlerinin görevli mahkemece değerlendirilmesine,

b-Dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi talep edilmezse talep üzerine dosya üzerinden bu durumun tespitine ve davacının yargılama giderlerine mahkum edilmesine ilişkin karar verilmesine,

Dair, tarafların yüzüne karşı, tarafların 6100 sayılı HMK'nun 345 maddesi uyarınca bu gerekçeli kararın kendilerine tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde kararın Bölge Adliye Mahkemeleri ilgili hukuk dairesince incelenmesi için istinaf kanun yoluna başvurma haklarının bulunduğuna dair, verilen karar, açıkça okunup, anlatıldı.07/05/2024

Katip ...

(E-imzalıdır)

Hakim ...

(E-imzalıdır)