Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/1278 E. 2024/272 K.

T.C. Ankara Batı ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2022/1278 Esas - 2024/272

T.C.

ANKARA BATI

ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

KARAR

TÜRK MİLLETİ ADINA

ESAS NO : 2022/1278 Esas

KARAR NO : 2024/272

HAKİM :

KATİP :

DAVACI :

VEKİLİ :

DAVALI :

DAVA : Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 30/11/2022

KARAR TARİHİ: 14/03/2024

K.YAZIM TARİHİ: 16/04/2024

Yukarıda tarafları yazılı davanın mahkememizce yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA :

Davacı vekili; ... A.Ş.’nin, ilaç sektöründe faaliyetlerini uzun yıllardır yürüten bir şirket olduğunu, davalı ile adı geçen şirket arasında 04.01.2021 tarihli Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi (“İş Sözleşmesi”) imzalanmış olup, davalının, İş Sözleşmesi’ni kendi fesih beyanı ile sona erdirdiği zamana kadar bahse konu şirket bünyesinde “Ar-Ge Uzmanı” pozisyonunda çalışmış olduğunu, söz konusu şirket ile davalı işçi arasında akdedilen iş sözleşmesinin, davalı tarafından, 02/09/2022 tarihinde, davalının fesih beyanı ile son bulmuş olduğunu, davalının, iş sözleşmesi’ni kendi fesih beyanı ile sonlandırmasının hemen akabinde, adı geçen şirketin faaliyet alanı çerçevesinde rakip firma olan dava dışı ... Şirketi (...) (“Dava dışı ...”) bünyesinde çalışmaya başlamış olduğunu, davalının iş sözleşmesi’nin “Rekabet Yasağı” başlıklı 14. maddesinin, ... A.Ş. tarafından tanıtım, pazarlama ve satışı yapılan ürünlerden bazılarını veya birini üreten rakip firma, şirket ve kuruluşlarda çalışmama, buralarda sair bir sıfatla görev yapmama, ... A.Ş. ile doğrudan rekabet teşkil edecek faaliyetlerden uzak durma, aynı alanda faaliyet gösteren rakip bir müessesede ve ... A.Ş.’nin müşteri portföyündeki bir şirkette her ne sıfatla olursa olsun, doğrudan/dolaylı olarak görev almama taahhüttünü düzenlemekte olup, söz konusu taahhütlere aykırı davranılması halinde davalı aleyhine cezai şart müeyyidesinin öngörülmüş olduğunu, bu hususta davalıya ... A.Ş. tarafından Beşiktaş ... Noterliği’nin 28.09.2022 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi gönderilerek, fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile 206.976,00-TL tutarında cezai şartın ödenmesi, rekabet yasağı ihlaline derhal son verilmesinin ihtar edilmiş olup, cezai şartı aşacak şekilde ... A.Ş.’nin uğradığı ve/veya uğrayacağı tüm zararları karşılamakla yükümlü olunacağının bildirilmiş olduğunu, yine dava dışı ... Şirketi’ne de eşzamanlı olarak Beşiktaş ... Noterliğinin 28.09.2022 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin gönderilmiş olup, davalının rekabet yasağını ihlal eder nitelikteki davranışları bildirilerek, ... A.Ş.’nin cezai şartı aşacak şekilde uğradığı ve/veya uğrayacağı tüm zararlardan muhatabın da sorumlu olacağının ihtar edilmiş olduğunu, ... A.Ş. tarafından gönderilen bu ihtarnamelere herhangi bir cevap alınamamış olup, davalı tarafından rekabet yasağı ihlaline son verilmemiş ve cezai şart ödemesinin hiçbir şekilde yapılmamış olduğunu, bu nedenle ... A.Ş. tarafından dava şartı zorunlu arabuluculuk kapsamında başvuru yapılmış olup, arabuluculuk görüşmelerinin tarafların anlaşmaması ile neticelenmiş olduğunu, davalının ... A.Ş. ile akdettiği İş Sözleşmesi’nin “Rekabet Yasağı” başlıklı 14. maddesi ile, davacı şirket tarafından tanıtım, pazarlama ve satışı yapılan ürünlerden bazılarını veya birini üreten rakip firma, şirket ve kuruluşlarda çalışmama, buralarda sair bir sıfatla görev yapmama, davacı şirket ile doğrudan rekabet teşkil edecek faaliyetlerden uzak durma, aynı alanda faaliyet gösteren rakip bir müessesede ve ... A.Ş.’nin müşteri portföyündeki bir şirkette her ne sıfatla olursa olsun, doğrudan/dolaylı olarak görev almama taahhüttünün düzenlenmekte olup, söz konusu taahhütlere aykırı davranılması halinde davalı aleyhine cezai müeyyidesi öngörülmüş olduğunu beyan ederek, davanın kabulüne, taraflar arasında karşılıklı olarak imza altına alınan 04.01.2021 tarihli Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi’nin “Rekabet Yasağı” başlıklı 14. maddesi ile düzenlenen, davalının müvekkili şirket bünyesinde aldığı en son brüt aylık ücretinin on iki katı tutarında cezai şart olan, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 206.976,00-TL’nin, davalının ihtarnamenin tebliği ile temerrüde düştüğü tarihten itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile tahsiline, davalının rekabet yasağı ihlaline derhal son vermesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP :

Davalı ...; davacı iş yerinde 04.01.2021 tarihli Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi ile “Ar-Ge Uzmanı” pozisyonunda çalışmaya başladığını, İşveren tarafından hazırlanan Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi ve sözleşmede standart olarak yer alan, genel işlem koşulu niteliğindeki maddelere ilişkin herhangi bir itiraz etme hakkım ve de imkânım bulunmadığını, bu nedenle, işe başlayabilmesi için davacının sunduğu sözleşmeyi doğrudan imzalamak zorunda bırakıldığını, öncelikle davacı iş yerinde çalıştığı pozisyonun “Ar-Ge Uzmanı” pozisyonu olduğunu, davacı işyerinde genel olarak; mezunu olduğu kimya bölümünde edindiği kimyagerlik mesleki bilginin, kişisel becerilerinin, teknik deneyimiyle ürünlerin analizlerinin yapılması konusunda görev yapmakta olduğunu, dolayısıyla, rekabet yasağı maddesinde belirtildiği gibi davacı iş yerinde çalıştığı süre boyunca ilaç ve tibbi müstahzarların tanıtım ve pazarlama faaliyetine ilişkin herhangi bir iş yürütmediğini, hiçbir müşteriyle görüşme gibi bir durumum söz konusu olmadığını, seçenekler zaten oldukça kısıtlı iken, davacının rekabet yasağı maddesinde görev yapılan il (Ankara), Marmara Bölgesi, Ege Bölgesi, Akdeniz Bölgesi ve İç Anadolu Bölgesi için yasak getirildiğini, sayılan bu bölgeler, her ne kadar “yer bakımından sınırlanmış” gibi görünse de, neredeyse Türkiye'nin tamamını kapsadığını, ailesel ve kişisel durumundan dolayı Ankara dışına gitme ve ekonomik olarak geçinme imkânı zaten bulunmamakla birlikte, gidebilsem bile kalan bölgelerde mevcut durumda Ar-Ge uzmanı olarak çalışabileceği başkaca bir üretim tesisi ve iş imkânı bulunmadığını, davacının rekabet yasağına ilişkin çalışanlarına ve tarafına dayattığı maddenin, ekonomik geleceğini tehlikeye düşürmekte ve çalışma hakkını elinden almaya çalışmakta olduğunu, bu denli kapsamlı ve sınırları geniş olan, makul şartlar içermeyen rekabet yasağı maddesi geçersiz olup, davacı taleplerinin reddi gerektiğini, uzman pozisyonunda çalıştığı için pozisyonu gereği davacının iddia ettiği gibi önemli ve gizli bilgi ve belgelere ulaştığı iddiasının doğru olmadığını, davacı iş yerinden ayrılırken hazırladığı ilk istifa dilekçesinin davacı iş yerindeki müdürü tarafından uygun bulunduğunu ve onaylandığını, ardından davacı tarafından diretilen cümlelerle ikinci bir istifa dilekçesi hazırlatıldığını ve tarafına imzalatıldığını, kabul anlamına gelmemek üzere, mahkemece davacı'nın iş sözleşmesindeki rekabet yasağının geçerli olduğunun takdir edilmesi halinde dahi, Mahkemeden; cezai şartın fahiş olduğunun değerlendirilmesini ve indirim yapılmasını talep ettiğini beyan ederek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER :

Davacı şirketin ve dava dışı ... A.Ş.'nin ticaret sicil kayıtları, davalının SGK kayıtları, davalının davacı şirkette ve dava dışı ... Şti de bulunan özlük dosyaları, 01/11/2023 tarihli bilirkişi heyet raporu ile tüm dosya kapsamı.

Bilirkişi heyeti raporunda, davacı ve davalı taraflar arasında 4.1.2021 tarihinde imzalanan iş sözleşmesinde davalı üzerine getirilen bir rekabet yasağı düzenlemesinin bulunduğu; söz konusu rekabet yasağı kapsamında getirilen yükümlülüklerin yer ve süre itibarıyla orantılılık kriterlerini taşıdığı; ancak konu itibarıyla çalışanın görev tanımı dışında kalan ve tüm işletme faaliyet konularını kapsayan, hatta rakip olmayan işletmelerde çalışmayı bile yasaklayan bir şekilde düzenlendiği; bu haliyle geçerliliğinin tartışmalı olduğu; davalı ...’nun davacı işverenden sonra çalışmaya başladığı ... A.Ş.nin davacı teşebbüs ile aynı ilgili pazarda faaliyet gösteren fiili/potansiyel rakip durumunda bir teşebbüs olduğu; bununla birlikte dosya içeriği bilgi ve belgelere göre Davalı ...’nun 2.9.2022 tarihinden sonra yürüttüğü faaliyetlerin Davacı-Davalı arası 4.1.2021 tarihinde imzalanan Belirsiz Süreli İş Sözleşmesinin 14. maddesine yer alan Rekabet Yasağı hükümlerinin ihlali olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı belirtilmiştir.

GEREKÇE :

Dava, davacı firmada işçi olarak çalışan davalının rekabet yasağı sözleşmesinin ihlali nedeniyle cezai şart istemine ilişkindir.

Rekabet yasağı 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 444. maddesi ve devamında düzenlenmiştir. Türk Borçlar Kanunu'nun 444. maddesinde rekabet yasağı; "Fiil ehliyetine sahip olan işçi, işverene karşı, sözleşmenin sona ermesinden sonra herhangi bir biçimde onunla rekabet etmekten, özellikle kendi hesabına rakip bir işletme açmaktan, başka bir rakip işletmede çalışmaktan veya bunların dışında, rakip işletmeyle başka türden bir menfaat ilişkisine girişmekten kaçınmayı yazılı olarak üstlenebilir. Rekabet yasağı kaydı, ancak hizmet ilişkisi işçiye müşteri çevresi veya üretim sırları ya da işverenin yaptığı işler hakkında bilgi edinme imkânı sağlıyorsa ve aynı zamanda bu bilgilerin kullanılması, işverenin önemli bir zararına sebep olacak nitelikteyse geçerlidir" şeklinde düzenlenmiştir.

Anayasanın 48. maddesindeki çalışma ve teşebbüs kurma hürriyetinin kanunla kısıtlanması mahiyetindeki düzenleme kapsamında yapılacak olan rekabet etmeme yasağı sözleşmeleri geçerli olacaktır. Ancak; rekabet yasağı sınırlaması yer, süre ve işin niteliği bakımından sınırlandırılmalıdır. Böyle bir sınırlama yapılmaksızın iş sözleşmelerine yerleştirilen rekabet yasağı hükümlerinin ve buna bağlı cezai şart hükümlerinin hiçbir önemi kalmayacaktır. İşbu nedenle iş sözleşmelerinde yer alan rekabet yasağına ilişkin düzenlemeler açık ve belirli bir iş için belirli bir süre için yapılmalıdır. Süre konusunda da en fazla bir ya da birkaç yılı aşmayacak şekilde rekabet yasağı öngörülebilir. Aksi durum işçinin ekonomik anlamda yıkımına neden olabilecektir.

Dosya arasına alınan bilgi ve belgelerden, davalının davacı iş yerinde 04/01/2021 tarihinde Ar-Ge uzmanı olarak işe başladığı, taraflar arasında 04/01/2021 tarihli belirsiz süreli iş sözleşmesi akdedildiği, bu sözleşmenin Rekabet Yasağı başlıklı 14. Maddesinde rekabet yasağının hükümlerinin düzenlendiği ve ihlali halinde işçinin en son brüt aylık ücretinin 12 katı tutarında cezai şartın işçi tarafından ödeneceğinin düzenlendiği, davalının bu işyerinden 02/09/2022 kendi isteğiyle ayrıldığı, 05/09/2022 tarihinde davadışı ... Şirketi’nde çalışmaya başladığı anlaşılmıştır.

Davacı yan taraflar arasındaki sözleşme uyarınca rekabet yasağının ihlal edildiği iddiasıyla cezai şart talepli işbu davayı açmıştır.

Mahkememizce bildirilen ve toplanması gereken deliller toplanarak dosya uzman bilirkişilerden oluşan bilirkişi heyetine tevdi edilmiş ve 01/01/2023 tanzim tarihli rapor düzenlenerek dosya arasına alınmıştır. Düzenlenen raporun gerekçeli ve denetime elverişli olduğu değerlendirilmekle rapor hükme esas alınmıştır.

İddia ve savunma, toplanan deliller, alınan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; taraflar arasında düzenlenen belirsiz süreli iş sözleşmesinin 14. Maddesinde hüküm altına alınan rekabet yasağına ilişkin düzenlemelerde süre bakımından bir yıl süre ile denilerek sınırlama getirildiği, yine davalının görev yaptığı bölgeler ile davacının faaliyet alanı ile sınırlı tutulduğu, bu itibarla TBK'nın 444. Maddesi bakımından geçerli bir rekabet yasağı düzenlemesinin bulunduğunun kabulü gerektiği, davacı şirket ile davadışı şirketin ürünleri arasında ortak ürünler olduğunun raporda tespit edildiği ancak ibuprofen ve esomeprazol etkin maddelerini içeren ilaçların birçok firma tarafından üretildiğinin ve pazarlandığının belirtildiği, iki firmanın fiili ve/veya potansiyel rekabet içerisinde bulunduğu söylenebilirse de, davalı bakımından her iki firma arasında rekabet yasağı çerçevesinde değerlendirme yapılmasının hakkaniyetli olmayacağı, her ne kadar davalının davadışı firmadaki çalışmasının zaman ve yer bakımından rekabet yasağına aykırı olduğu görülecekse de rekabet yasağının ihlalinden bahsedilebilmesi için bu iki durumun varlığının tek başına yeterli olmayacağı, davacı ile olan hizmet ilişkisinin davalıya müşteri çevresi veya üretim sırlarına erişim imkanı ya da davacı işverenin yaptığı işler hakkında bilgi edinme imkânı sağlıyorsa ve aynı zamanda bu bilgilerin kullanılması işverenin önemli bir zararına sebep olacak nitelikteyse rekabet yasağının ihlalinden söz edilebileceği, somut olay bakımından davalının vakıf olduğu eski işvereninin müşteri portföyünü, üretim ve ticari sırlarını hizmet akdi sonrasında dava dışı firmada çalıştığı sürede dava dışı firmaya aktardığına dair dosya kapsamında somut bir delil olmadığı gibi davacının bu sebeple doğan ya da doğma ihtimali bulunan bir zararının da ispatlanamadığı, bu kapsamda davalının iddia olunan dava dışı firmada çalışmasının TBK'nın 444. Maddesi kapsamında ve taraflar arasındaki sözleşme kapsamında rekabet yasağının ihlali olarak değerlendirilmeyeceği sonuç ve kanaatiyle davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-DAVANIN REDDİNE,

2. Alınması gereken 427,60TL karar ve ilam harcının peşin alınan 3.534,64TL harçtan mahsubu ile bakiye 3.107,04TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,

Zorunlu arabuluculuk kapsamında Arabuluculuk Yönetmeliğinin 26/2 maddesi gereği ödenecek ve Arabuluculuk AÜT'nin Birinci Kısmına göre taraf sayısı gözetilerek belirlenen 3.120,00TL'nin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,

3. Davacı tarafından sarf edilen yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına, bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,

4. Davalı tarafından yatırılan 100,00TL delil avansının karar kesinleştiğinde davalıya iadesine,

Dair, davacı vekili ile davalı ...'nun yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize sunulacak, yahut mahkememize gönderilmek üzere bir başka mahkemeye ibraz edilecek bir dilekçeyle başvuru yapılmak suretiyle, Ankara Bölge Adliye Mahkemeleri ilgili Hukuk Dairesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. 14/03/2024

Katip Hakim

e-imzalı e-imzalı