Karar Detayı

T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 37. HUKUK DAİRESİ

T.C

ANKARA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

37. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

K A R A R

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ANKARA 11. ASLİYE ... MAHKEMESİ

TARİHİ : 18/04/2024

NUMARASI :...

DAVANIN KONUSU : Alacak

Asliye ... Mahkemesince yukarıda tarih ve numarası yazılı alacak davasında verilen karara yönelik, davacı vekili tarafından süresinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla; dosyadaki tüm kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü.

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 2840 sayılı Kanun ile Kurumları uhdesinde kalan ve ruhsatların devrinin yasal olarak mümkün bulunmadığı maden sahalarında koordinatları belirli alanlarda üçüncü kişilere, rödövans ve hizmet alımı (yüklenici yoluyla işin yapılması) yöntemlerini uygulayarak işlettirme yaptırıldığını, müvekkili ... ruhsatı Kurumun uhdesinde bulunan ... Ocağının, mevcut teçhizatla birlikte ve üretilecek ... ... alınmak kaydıyla, yüklenici eliyle işlettirilmesine karar verildiğini, ... üretilmesi işinin uygun fiyat veren ... ... San. Tic. A.Ş.’ye verildiğini ve anılan firma ile 27.07.2006 tarihli “Türkiye ... İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğü ... ... İşletmesi Müessese Müdürlüğü ... Yeraltı Sahalarından ... Üretme İşi Hizmet Alımı Sözleşmesi” imzalandığını, işin yüklenicisi ... ... San. Tic. A.Ş.'nin sözleşmeyi devretmek için davacı kuruma başvurduğunu, ... ... İşletmeleri A.Ş.'nin aynı tarihte davacı kuruma başvuruda bulunarak mevkii ve sınırlan teknik şartnamede belirtilmiş olan ... yeraltı ocağından termin programına bağlı toplam 15.000.000 ton tüvenan kömürü teslim etme işine ait ... ... San. Tic. A.Ş. ile akdedilen 27.07.2006 tarihli, Ankara 32. Noterliği 21714 yevmiye nolu sözleşmeyi 4735 sayılı Kanunun 16' ncı maddesi gereği devir almak istediklerini bildirdiğini, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 16' ncı maddesi hükmü ve Devir Protokolü şartlarıyla sözleşme konusu işin... A.Ş.’ye devir edilmesine, Kurum Yönetim Kurulunca 20.10.2009 tarih ve 33/359 sayılı oturumda oy birliği İle karar verildiğini, iş devam ederken 13.05.2014 tarihinde... A.Ş. tarafından hizmet alım sözleşmesi yoluyla işletilen ocakta 301 kişinin ölümü ile sonuçlanan elim maden kazası meydana geldiğini, kazanın sonrasında gerek müteveffa yakınlarınca gerekse yüklenici şirket ve bu şirket ile organik bağı bulunan diğer davalı şirketler bünyesinde çalışan işçilerce maddi ve manevi tazminat, muvazaa nedeni ile işe iade ve sair işçilik alacakları talepli olarak davalı şirketler ile birlikte müvekkili Kurum aleyhine davalar açıldığını, tazminata konu işin yüklenicisi... A.Ş. olduğundan, işin öncelikle onun bünyesinde doğduğunu, firma kendisi bağımsız bir SGK kaydı olan yeni bir iş yeri kurduğunu, bu iş yerinde çalıştıracağı işçileri müvekkilinin hiçbir müdahalesi olmadan kendisi işe aldığını ve çalıştırdığını, tazminata konu olayda vefat eden işçilerin bağlı bulunduğu işverenin davalılar olduğunu, bu kapsamda işbu uyuşmazlığa konu mahkeme kararlarında yer alan miktarların müşterek ve müteselsil olarak... A.Ş. ve müvekkili ... ödenmesine karar verildiğini, bu kararların Yargıtay 21. Hukuk Dairesince onanarak kesinleştiğini, anılan kararların icraya konulduğunu, mümkün mertebe tehir-i İcra kararlan alınmaya çalışıldığını, tehiri icra karan alınan dosyalarda kesinleşme sonrası, az sayıda alınamayan dosyalarda da kesinleşme beklenmeksizin ödeme yapıldığını, davalıların ilgili mevzuat, sözleşme ve Hizmet İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine göre işçilere ödenen tutardan müteselsilen ve müştereken sorumlu olduklarını, her ne kadar hizmet alım sözleşmesi müvekkili kurum ile... A.Ş. arasında imzalanmışsa da, tüm davalılar arasında inkar edilemez bir organik bağ mevcut olduğunu, Ankara 13.Asliye ... Mahkemesinde devam eden 2021/585 Esas sayılı dosyaya alınan bilirkişi raporunda da davalılar arasında organik bağ olduğu hususunun ayrıntılı açıklandığını, davalı şirketlerin ... ... Gazetesine göre adreslerinin aynı olduğunu, bütün davalı şirketlerin birbirlerinde belirli oranda payları olduğu, davalı şirketlerin ... unvanlarının dahi faaliyet konularının aynı olduğunu tek başına gösterdiğini, Beyoğlu 34. Noterliğinin 25.06.2014 tarih 10252 sayılı Temliknamesi ile... A.Ş.nin Kurumdan olan alacaklarının bir kısmını ... A.Ş. lehine temlik ettiğini, söz konusu temlikname içeriğinden de organik bağın mevcut olduğunun anlaşıldığını, hacız tehdidi altında müvekkili Kuramca ödenen tazminatlardan, yargılama ve icra giderleri ile vekâlet ücretlerinden, hizmet alım sözleşmesinden kaynaklı üçüncü kişilerce talep edilen ve edilecek olan her türlü alacaktan davalı şirketlerin aralarındaki organik bağ gereği müşterek ve müteselsilen sorumlu olduklarını, 30.06.2022 tarihi itibariyle; 14.02.2020 tarih 5/44 numaralı Yönetim Kurulu Kararı ile 232.416.031,17 TL, 01.04.2021 tarih 12/80 numaralı Yönetim Kurulu Kararı ile 38.623.588,94 TL, 17.08.2021 tarih 25/169 numaralı Yönetim Kurulu Kararı ile 97.193.423,83 TL. olmak üzere; toplam 368.233.043,94 TL Şüpheli Alacak olarak ayrıldığını ve kalan borç tutarı olan 79.421.018,41 TL' nin firmanın cari hesabında takip edildiğini, Sözleşme gereği Yeraltı ... Üretimi yaptığı (... panosu İR:944 Nolu Ruhsat Sahası) panodan kaynaklanan; mahkeme masrafları, teminat mektubu komisyonları, firma alacakları, elektrik, BES, devlet hakkı, kamulaştırma vb.'den oluşan borç toplamının 30.06.2022 tarihi itibari ile 436.955.732,66 TL olduğunu, bu borçtan 01.04.2021 tarih 12/80 numaralı Yönetim Kurulu Kararı ile 154.497.137,41 TL' nin şüpheli alacak olarak ayrıldığını ve kalan borç tutarı olan 282.458.595,25 TL'nin firmanın cari hesabında takip edildiğini sonuçta; firma adına ödenen icra ve harç vb. iadeleri toplamının 4.855.837,56 TL, firmanın şüpheli alacak hesabının toplam 522.730.181,35 TL, firmanın cari borçları toplamının 357.023.776,10 TL olduğunu, iş bu davanın konusunun cari borçlar toplamı olan 357.023.776,10 TL olduğunu, davalıların mezkur kazadan sonra maddi ödeme güçlüğü içerisine girdiğini, borçluların mal kaçırma ve adres değiştirme ihtimali bulunduğundan,davanın devamı sırasında hak kaybına uğramamaları için ihtiyati haciz isteme zorunluluğu doğduğunu, İcra İflas Kanunu' nun 257’ nci maddesi uyarınca ihtiyati haciz talep edebilme şartlan gerçekleştiğini belirterek davalıların malvarlıkları araştırılarak tüm malvarlıklan üzerine ihtiyati haciz konulmasına, toplam 357.023,776,10 TL.’nin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili ilk derece mahkemesi 2022/863 esas saylı dosyasına 10.01.2024 tarihli verdiği dilekçesi ile; ... ve ... ... ocaklarında meydana gelen olay nedeni ile beraber dava açılmış ise de, davacı Kurum bünyesinde bulunan Manisa ... ilçesinde yer alan ... ... ocağının hizmet alım sözleşmesi ile, ... ... ocağının ise Rödövans sözleşmesi ile davalı... A.Ş tarafından işletildiğini, ... ... ... için toplam 447.654.062,35TL alacağın bulunduğunu, bunun 368.233,043,94TL lik kısmının dava ile talep edildiğini, kalan borç miktarının 79.421.018,41TL olduğunu ancak ödemelerin 4.885.837,56TL lik kısmının iade edilmesi nedeniyle güncel borç miktarının 74.566.180,85TL olduğunu, ... ... ... için toplam 436.955.732,66TL alacağın bulunduğu, bunun 154.497.137,41TL lik kısmının dava ile talep edildiğini kalan borç miktarının 282.458.595,25TL olduğu bildirilerek ... ve ... ... ocakları için açılan davaların tefrikine karar verilmesi talep edilmiştir.

Mahkemece; Her ne kadar ayırma kararında sehven ... ... ocağına ilişkin davanın tefrikine karar verildiği yazılmış ise de, tefrit edilen dosyanın ... ocağına ilişkin olarak açılan dava olduğu anlaşıldığı gerekçesi ile ... ocağında meydana gelen olay nedeniyle açılan görevsizlik kararı verilmiştir.

Davacı vekili ; davacı Kurum tarafından ... ve ... ... Ocakları için toplam 357.023.776,10TL tutarındaki alacağın tahsili istemiyle, davalı... A.Ş. ve bu firma ile organik bağ içerisinde bulunan diğer davalı şirketler aleyhine 29.12.2022 tarihinde Ankara 11.Asliye ... Mahkemesinin 2022/863 E. sayılı dosyasında dava açıldığını, ... ..., hizmet alım sözleşmesi kapsamında; ... ... ... ise rödovans sözleşmesi kapsamında davalı firmaya işlettirilmekte olduğundan, ancak davalı firmaya karşı sehven hem ... hem de ... ocaklarından kaynaklanan alacak talepleri için Asliye ... Mahkemesinde dava açtığımızın anlaşılması üzerine, Ankara 11. Asliye ... Mahkemesinin 2022/863E. sayılı dosyasında, rödovans sözleşmesi ile işlettirilen ... ... Ocağından olan alacaklar yönünden Mahkemenin görevsiz olduğu kanaatiyle 10.01.2024 tarihli dilekçe ile dosyanın tefrik edilmesinin talep edildiğini, bunun üzerine Mahkemenin 2022/863E. sayılı dosyasında 21.02.2024 tarihli ara karar ile "... Yeraltı Ocağına ilişkin 08.09.2015 tarihli İR:1841-2406 Ruhsat numaralı sahalarda belirtilen koordinatlar içerisinde yer alan yaklaşık 18.000.000 ton ... rezervinin rödövans karşılığında işlettirilmesi işi yönünden açılan davanın bu dosyadan tefriki ile ayrı bir esasa kaydedilmesine..." hükmedildiğini, Ankara 11. Asliye ... Mahkemesinin 18.04.2024 tarihli 2024/123 E. ve 2024/264 K. sayılı kararı ile hizmet alım sözleşmesi ile işletilen ... ... yönünden verilen görevsizlik kararının kaldırılarak görevli mahkeme tayin edilmesini, rödovans sözleşmesi ile işletilen ... ... ... yönünden görevsizlik kararı verilmesini talep etmekle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

01/10/2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı HMK'nin 2. maddesine göre dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarda görevli mahkeme aksine bir düzenleme bulunmadıkça Asliye Hukuk Mahkemesidir. 6100 Sayılı HMK.nun 4/1-a maddesine göre ise; Kiralanan taşınmazların, 09.06.1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalarda Sulh Hukuk Mahkemesi görevlidir. Mahkemelerin görevi kamu düzenine ilişkin kurallardan olup, yargılamanın her aşamasında istek üzerine ya da re'sen gözetilmesi gerekir.

HMK 26.maddesi hükmüne göre Mahkeme, tarafların iddia, savunma ve talepleri ile bağlıdır. Kural olarak Mahkemenin talepten fazlasına veya başka bir şeye hükmetmesi olanak dışıdır. Açılan bir davada hakim istenilenden fazlasına veya başka bir şeye hükmedemez. Öğreti ve uygulamada taleple bağlılık olarak adlandırılan bu kural sadece sonuç istem yönünden değil, sonuç istemi oluşturulan her bir alacak kalemi yönünden de uygulanır.

Taleple bağlılık ilkesi, talep edilmeyene karar vermeme, talep edilenden fazlasına karar vermeme ve talep edilenden farklı bir şeye karar vermeme biçimlerinde Mahkeme kararının sınırları belirler şekilde karşımıza çıkmaktadır. Mahkemece dava dilekçesine bakılarak tespit edilecek bu sınırlar, talep edilen hukuki sonuçtur.

Somut olaya gelince; davacı vekili, Ankara 11. Asliye ... Mahkemesinin 2022/863 esas saylı dosyasına 10.01.2024 tarihli verdiği dilekçesi ile; ... ve ... ... ocaklarında meydana gelen olay nedeni ile beraber dava açılmış ise de, davacı Kurum bünyesinde bulunan Manisa ... ilçesinde yer alan ... ... ocağının hizmet alım sözleşmesi ile, ... ... ocağının ise Rödövans sözleşmesi ile davalı... A.Ş tarafından işletildiğini, hizmet alımından kaynaklı sözleşmeden kaynaklı alacak davasına ... mahkemesince, rödovans sözleşmesinden kaynaklı alacak talebine ise sulh hukuk mahkemesince bakılması gerektiğinden, ... ve ... ... ocakları için açılan davaların tefrikine karar verilmesi talep edilmiştir. Talep sonrasında ; 2022/863 esas sayılı dosyada, ... ... ocağına ilişkin rödovans sözleşmesinden kaynaklı alacak talebi yönünden dava tefrik edilmiş ve iş bu istinafa konu dosya da, Mahkemece hazırlanan 21.02.2024 tarihli tensip zaptında "Mahkememizin 2022/863 Esas sayılı dosyasının 21/02/2024 tarihli ara kararı ile: '' ... ... Ocağına ilişkin 08/09/2015 tarihli .. Ruhsat numaralı sahalarda belirtilen koordinatlar içerisinde yer alan yaklaşık 18.000.000 ton ... rezervinin rödovans (... payı) karşılığında işlettirilmesi işi yönünden dosyanın tefrikine," karar verilmiş olmakla tefrik edilen dosya mahkememiz esasının yukarıda belirtilen sırasına kaydı yapıldı." şeklinde tensip zaptı oluşturulmuştur. Bu durumda; ... ... Ocağının işletilmesine ilişkin rödovans sözleşmesinden kaynaklı alacak davası bu dosyada dava konusu oluşturduğuna göre, HMK 26. maddesi hükmüne aykırı olarak, dava konusu olmayan ve halen Mahkemenin 2022/863 E. Sayılı dosyasında yargılamaya devam edilen dosya hakkında hukuki olmayan gerekçelerle yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir. Kaldı ki; Mahkemece, ... sözleşmesinden kaynaklı alacaklar yönünden görevsizlik kararı verilmesi gerektiğinin düşünülmesi halinde, istinafa konu bu dosya yönünden yargılamanın devam edilerek karar verilmesi ve Mahkemenin 2022/863 E. Sayılı dosyasında görevsizlik kararı verilmesi gerekir.

Bu nedenlerle; tefrikine karar verilen alacağın kaynağı ... sözleşmesi olduğu dikkate alınarak, alacağın nedenini oluşturan sözleşmeler irdelenerek, rödovans sözleşmesi kapsamındaki sözleşme yönünden görevsizlik kararı verilmesi ... sözleşmesinin hizmet alımı sözleşmesi olduğu belirlendiği takdirde davaya devam olunarak davanın esası hakkında hüküm kurulması gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru değildir.

Davacı vekili istinaf başvurusunun kabulüne, 6100 Sayılı H.M.K'nun 353/1-a-4 maddesi gereğince mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

Davacı vekili istinaf kanun yolu başvurusunun KABULÜ ile Ankara 11. Asliye ... Mahkemesi'nin 18/04/2024 tarihli ve 2024/123 Esas - 2024/264 Karar sayılı hükmünün HMK'nun 353/1-a-4 maddesi gereğince KALDIRILMASINA,

Dosyanın yeniden karar verilmesi için mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

İstinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda değerlendirilmesine,

İstinaf peşin harcının istek halinde istinaf kanun yolu başvurusunda bulunan tarafa iadesine,

HMK 27. maddesi gereği, tarafların hukuki dinlenilme hakkı nedeniyle ve 04/08/2017 tarihinde yürürlüğe giren 7035 sayılı Yasanın 27. maddesi ile HMK 302. maddesine eklenen 5.fıkrası uyarınca hükmün ilk derece mahkemesince taraflara tebliğ edilmesine,

Dosya üzerinde yapılan incelemede 10/07/2024 tarihinde oy birliği ile kesin olarak karar verildi.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİHİ : 10/07/2024

Başkan

Üye

Üye

Katip

M.A./A.G./Y.İ.M.