Karar Detayı

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi .

T.C.

ANKARA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

36. HUKUK DAİRESİ

.

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

K A R A R

.

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ANKARA BATI ASLİYE ... MAHKEMESİ

TARİHİ : 22/02/2022

NUMARASI : ....

DAVANIN KONUSU : RÜCUEN TAZMİNAT

KARAR TARİHİ : 08/07/2024

KARAR YAZIM TARİHİ : 08/07/2024

Taraflar arasındaki rücuen tazminat davasının yapılan yargılaması sonucunda mahkemece davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalı ... ... ... ... A.Ş. tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi. Gereği görüşülüp düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:

Davacı, davalılar ile hizmet sözleşmeleri yaptıklarını, dava dışı işçi ... işçilik alacaklarının tahsili için açtığı dava sonucu icraen 30.702,14-TL ödemek zorunda kaldıklarını, ödenen miktardan davalılardan sorumlu olduklarını ileri sürerek 30.702,14-TL'nin davalıların tespit edilecek tam sorumlulukları oranında dava dışı işçi ...'a ödeme tarihinden işleyecek ve 6183 Sayılı Kanunu'na göre hesaplanacak faizleriyle birlikte rücuen tahsilini istemiştir.

Davalı ... ... ... ... davanın reddini istemiştir.

Diğer davalılar davaya cevap vermemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:

Mahkemece, davanın kabulüne, 558,88 TL'nin 17/11/2020 tarihinden itibaren 6183 sayılı kanuna göre hesaplanacak faizi ile birlikte davalılar ... ... .... tahsili ile davacıya ödenmesine, 19.740,95 TL'nin 17/11/2020 tarihinden itibaren 6183 sayılı kanuna göre hesaplanacak faizi ile birlikte davalı ... ... ... ve ... A.Ş.'den tahsili ile davacıya ödenmesine, 7.139,19 TL'nin 17/11/2020 tarihinden itibaren 6183 sayılı kanuna göre hesaplanacak faizi ile birlikte davalılar ... ... ... ... ... Ltd. Şti.'den tahsili ile davacıya ödenmesine, 3.263,12 TL'nin 17/11/2020 tarihinden itibaren 6183 sayılı kanuna göre hesaplanacak faizi ile birlikte davalılar ... ... ... Sanayi ... Ltd. Şti.'den tahsili ile davacıya ödenmesine, karar verilmiş; karara karşı, davalı ... ... ... ... A.Ş. tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:

Davalı ... ... ... ... A.Ş., davacı idareye sundukları teminat mektuplarının dava konusu işçilik alacaklarının ödenmesi amacıyla nakde çevrildiğini, bu nedenle davacının iş bu davayı açmakta hukuki bir yararının bulunmadığını, yaptıkları açıklama ve sundukları belgelerin ödeme def'i niteliğinde olduğunu ileri sürmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Dava, asıl işveren tarafından dava dışı işçiye ödenen işçilik alacaklarının taraflar arasında imzalanan hizmet alım sözleşmeleri kapsamında davalı alt işverenlerden rücuen tahsili istemine ilişkindir.

Gerek istinaf sebebi yapılan ve gerekse HMK'nın 355. maddesine göre kamu düzeni nedeniyle resen dikkate alınması gereken hususların incelenmesinde;

Mahkemece, işin esası incelenerek davanın kabulüne karar verilmiştir.

Taraflar arasındaki esasa ilişkin uyuşmazlığın çözümünden önce, davada HMK'nın 355. maddesi gereğince kamu düzeni nedeniyle re'sen dikkate alınması gereken usule ilişkin aykırılıkların mevcut olup olmadığının tespiti gereklidir. Usule ilişkin aykırılıklar konusunda da öncelikli olarak ve mahkemece re'sen dikkate alınması gereken husus ise, mahkemenin görevli olup olmadığı sorunudur. Zira görev, kamu düzenine ilişkin olup, mahkemece kendiliğinden dikkate alınabileceği gibi taraflarca da davanın her aşamasında ileri sürülebilir.

5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun 6. maddesi ve 6100 sayılı HMK'nın 2. maddesi gereğince, genel görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Asliye ... mahkemeleri ise özel mahkeme niteliğindedir.

01/07/2012 tarihinde yürürlüğe giren 6102 sayılı TTK'nın 4. ve 5'inci maddelerinde ticari dava düzenlenmiş olup TTK'nın 4. maddesine göre bir davanın ticarî dava sayılması için ya uyuşmazlık konusu işin tarafların her ikisinin birden ticari işletmesiyle ilgili olması ya da tarafların tacir olup olmadıklarına veya işin tarafların ticari işletmesiyle ilgili olup olmadığına bakılmaksızın Türk ... Kanunu veya diğer kanunlarda o davaya asliye ... mahkemesince bakılacağı yönünde bir düzenleme bulunması (mutlak ticari dava olması) gereklidir. Aynı Kanun'un 5'inci maddesinde ticari davaların Asliye ... Mahkemelerinde görüleceği ve Asliye Hukuk Mahkemeleri ile Asliye ... Mahkemeleri arasındaki ilişkinin de görev ilişkisi olduğu belirtilmiştir. 6102 sayılı Türk ... Kanunu'nun 19/II. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticarî iş sayılan işin, diğeri için de ticarî iş sayılması, davanın niteliğini ticarî hale getirmeyecektir. Zira; Türk ... Kanunu, kanun gereği ticarî dava sayılan davalar haricinde, ticarî davayı ticarî iş esasına göre değil, ticarî işletme esasına göre belirlemiş olup işin ticarî nitelikte olması veya sayılması, davanın ticari dava olarak kabulü için yeterli değildir.

Bu açıklamalardan sonra somut olaya bakıldığında; dava, asıl işveren ve alt işverenler arasındaki akdi ilişkiden kaynaklanan rücuen tazminat istemine ilişkin olup, davalılar ... şirketi olup, tacir iseler de davacının tacir sıfatını haiz olmadığı, dolayısıyla olayda nispi ticari dava bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Taraflar arasındaki akdi ilişkinin, TTK'nın 4. maddesinde belirtilen mutlak ticari davalardan olup olmadığının incelenmesine gelince;

Her ne kadar mahkemece, olayda Asliye ... Mahkemesinin görevli olduğu kabul edilerek, işin esası incelenmek suretiyle karar verilmiş ise de, taraflar arasındaki sözleşmelerin konusuna göre asıl edimin, davacı kurumun, 5393 sayılı Belediye Kanunu gereğince görevi kapsamında olan (ve yine aynı Kanun gereğince ihale ve sözleşme yoluyla üçüncü şahıslara da yaptırabileceği) ... hizmeti olduğu anlaşılmaktadır. ... hizmetinin ifası sırasında toplanan çöp ve atıkların başka yere taşınması, ... işinin gereği olup, sadece bu durum sözleşmenin "taşıma" sözleşmesi olarak nitelendirilmesi için yeterli değildir. Nitekim benzer bir olayda Yargıtay 6. Hukuk Dairesi de 09/05/2022 tarihli, 2021/2610 esas ve 2022/2541 karar sayılı kararında, "taraflar arasındaki sözleşmede baskın olan edimin, Belediyenin asli işi olan ... ile ilgili hizmet alımı olduğunu" belirterek, sözleşmenin "taşıma" değil, "hizmet sözleşmesi" olduğunu kabul etmiştir.

O halde, taraflar arasındaki sözleşmede, "atıkların nakli" konusunda bir taşıma edimi olsa da, baskın olan edim, Belediyenin asli işi olan ... hizmet alımına ilişkin olmakla, somut olayda, TTK'nın 4. maddesinde sayılan sözleşme türlerinden olan "taşıma" değil, Türk Borçlar Kanunu kapsamındaki "hizmet sözleşmesi" bulunduğunun kabulü gereklidir. Dolayısıyla davanın mutlak ticari davalardan da olmadığı sonucuna varılmaktadır. Bu durumda tarafların sıfatına ve davanın niteliğine göre; olayda nispi ya da mutlak nitelikteki bir ticari dava söz konusu olmadığından, davada görevli mahkeme, asliye ... mahkemesi değil, genel görevli mahkeme olan Asliye Hukuk Mahkemesidir. Bu nedenle dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken, işin esası incelenerek hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırıdır.

Hal böyle olunca, mahkemenin görevli olmadığı halde davaya bakmış olması karşısında, esas yönünden inceleme yapılmaksızın, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak yargılamanın Asliye Hukuk Mahkemesince yapılması için dosyanın mahalline gönderilmesine karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1. Davalı ... ... ... ... A.Ş.'nin istinaf başvurusunun kabulü ile,davanın Asliye Hukuk Mahkemesince görülmesi gerektiği halde, Asliye ... Mahkemesinde görülmesi, usul ve yasaya aykırı olup, HMK’nın 353/1/a/3. maddesi uyarınca Ankara Batı Asliye ... Mahkemesi'nin 22/02/2022 tarih ve 2021/420 Esas, 2022/173 Karar sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,

2. Gereği yapılmak üzere dosyanın mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

3. Kararın niteliğine göre davalı ... ... ... ... A.Ş.'nin diğer istinaf taleplerinin incelenmesine yer olmadığına,

4. Davalı ... ... ... ... A.Ş. tarafından yatırılan istinaf karar ve ilam harcının istek halinde kendisine iadesine,

5. İstinaf kararının yerel mahkemece taraflara tebliğine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 08/07/2024 tarihinde, oybirliği ile kesin olarak karar verildi.

Başkan

Üye

Üye

Katip