Ankara BAM 35. HD 2022/1329 E. 2023/1331 K.

T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 35. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2022/1329 - 2023/1331

T.C.

ANKARA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

35. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2022/1329

KARAR NO : 2023/1331

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

K A R A R

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ANKARA 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 19/10/2021

NUMARASI : 2018/838 Esas - 2021/656 Karar

DAVACILAR :

VEKİLİ :

DAVALI :

DAVANIN KONUSU : Tazminat

KARAR TARİHİ : 25/10/2023

GEREKÇELİ KARAR

YAZILMA TARİHİ : 25/10/2023

Mahalli mahkemesince verilen karara karşı davalı ... Anonim Şirketi vekili tarafından süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI

Davacılar vekili dava dilekçesinde; davacıların yolcu olarak bulunduğu araca davalı ... ...'ın yönetiminde, davalı Sigorta Şirketine ZMMS ile sigortalı ve diğer davalı ... şirketinin işleteni olduğu aracın arkadan çarpması sonucunda davacıların yaralandığını, davalı sigorta şirketine zarar yönünden yapılan başvurunun reddedildiğini, davacı ... ...'ın kaza sonrasında tedavisi amacıyla Ankara'ya ve Aksaray'a gitmek zorunda kaldığını, kaza nedeniyle kaburga kırıklarının acısı ile yaşamak zorunda kaldığını, davacı ... ...'ın ise kaza nedeniyle 1 ay boyunluk kullandığını, ağrılarının devam ettiğini, mesleğini yapmakta zorlandığını belirterek, davacı ... ... için 1.000,00 TL maddi ve 25.000,00 TL manevi tazminat ile davacı ... ... için 3.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan alınarak davacılara verilmesine karar verilmesini talep etmiş, 03/03/2020 tarihli dilekçesi ile davacı ... ... yönünden talep edilen maddi tazminata ilişkin taleplerinin 100,00 TL sürekli iş göremezlik zararı, 800,00 TL bakıcı gideri zararı ve 100,00 TL tedavi ve yol gideri zararı olduğunu açıklamıştır.

Davalı... Sigorta Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde; sigortalılarının kusuru oranında sorumlulukları bulunduğunu, kusur durumunun tespitinin gerektiğini, tutulan kaza tespit tutanağına göre karşı araç sürücüsünün asli ve tam kusurlu olduğunu, müterafik kusur ve hatır taşıması indiriminin yapılması gerektiğini, SGK ödemelerinin tazminattan indirilmesi gerektiğini, geçici iş göremezlik ve tedavi giderlerinin teminat kapsamında olmadığını, faiz talebinin yerinde olmadığını belirterek davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiş, aşamalarda taleplerini tekrarlamıştır.

Davalı ... Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde; aracın uzun süreli kiralama ile kiralanmış olması nedeniyle müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, kazaya karışan aracın diğer davalıya teslim fişi ile teslim edildiğini, meydana gelen kazada maliki bulundukları araç sürücüsünün kusurunun bulunmadığını belirterek davanın öncelikle husumet nedeniyle reddine olmazsa, esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... ... vekili cevap dilekçesinde; kaza sonrasında çekici ve hastane masraflarının davalı tarafından karşılandığını, davacıların şikayetçi olmadıklarını, tedavi giderlerinin devlet tarafından karşılandığını, davacıların emniyet kemeri takmamaları nedeniyle zarar gördüklerini, yaşları itibari ile kemik kırılmasının daha kolay olduğunu, manevi zarar talebinin sebepsiz zenginleşmeye yol açmaması gerektiğini, maddi kayıpların belgelendirilmesi gerektiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece yapılan yargılama sonunda; 03/11/2015 tarihinde davalı ... ... yönetimindeki araç ile davacıların yolcu olarak bulunduğu dava dışı sürücü yönetimindeki aracın karıştığı kaza sonucunda davacıların yaralandığı, davacı ... ...'ın dava konusu kaza nedeniyle geçici ve sürekli iş göremezlik halinin bulunmadığı gibi iyileşme süreci boyunca ya da sürekli olarak başka birisinin yardımına muhtaç olmadığı, ancak davacı ... ...'ın iyileşme süreci kapsamında meydana gelen tedavi ve yol giderleri zararının 439,50 TL olduğu, bu zararlardan sigorta poliçesini düzenleyen ve bu zararları poliçe kapsamında teminat altına alan davalı sigorta şirketinin de sorumluluğu bulunduğu, davalı sigorta şirketi tarafından davacıya herhangi bir ödeme yapılmadığı, meydana gelen kazanın oluş şekli, davacılarda meydana gelen yaralanmaların niteliği, kaza sırasında gözleri görmeyen davacı ... ...'ın ve davacı ... ...'ın yaşamış oldukları korku, kaygı ve panik, tarafların ekonomik ve sosyal durumları, kaza tarihi itibari ile paranın satın alma gücü, davacıların yaşı, kazada tarafların kusur durumu gibi hususlar göz önünde bulundurulmak suretiyle bir miktar manevi tazminata hükmedilmesi gerektiği, davalı ... Anonim Şirketi tarafından kazaya karışan... plaka sayılı aracın uzun süreli kiralama sözleşmesi nedeniyle davalı ... ...'a teslim edildiğine ilişkin herhangi bir belgenin sunulmadığı, cevap dilekçesinde öne sürülen değişik araçların sıra ile teslim edildiği yönündeki iddianın ise sunulan belgeler ile ispat edilemediği, bu hali ile davalının uzun süreli araç kiralama sözleşmesi nedeniyle işleten sıfatının ortadan kalktığı hususunun ispatlanamadığı ve işleten sıfatı nedeniyle meydana gelen zarardan sorumlu olduğu, sürekli ve geçici bakıcı gideri zararı yönünden açılan davanın ispatlanamadığı, tedavi ve yol giderleri zararı yönünden açılan davanın kabulü gerektiği, manevi tazminat yönünden açılan davanın ise kısmen kabulü gerektiği anlaşıldığından; “ - Maddi tazminata yönelik dava ile ilgili olarak,

1. (a) Davanın KISMEN KABULÜ ile 439,50 TL tedavi ve yol gideri zararı tazminatının kaza tarihi olan 03/11/2015 tarihinden itibaren işleyecek (davalı sigorta şirketi poliçe limiti ile sınırlı olmak ve 09/02/2018 tarihinden itibaren işleyecek faiz ile sorumlu olmak kaydı ile) YASAL FAİZİ ile birlikte DAVALILAR ... Anonim Şirketi, ... Sigorta Anonim Şirketi ve ... ...'tan MÜŞTEREKEN ve MÜTESELSİLEN ALINARAK DAVACI ... ...'a VERİLMESİNE,

(b) Sürekli iş göremezlik ve geçici bakıcı gideri zararı tazminatına yönelik açılan DAVANIN REDDİNE, - Manevi tazminata yönelik dava ile ilgili olarak,

1. (a) Davacı ... ... yönünden davanın KISMEN KABULÜ ile 7.500,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 03/11/2015 tarihinden itibaren işleyecek YASAL FAİZİ ile birlikte DAVALILAR ... Anonim Şirketi ve ... ...'tan MÜŞTEREKEN ve MÜTESELSİLEN ALINARAK DAVACI ... ...'a VERİLMESİNE, fazlaya ilişkin talebin reddine,

(b) Davacı ... ... yönünden davanın KISMEN KABULÜ ile 1.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 03/11/2015 tarihinden itibaren işleyecek YASAL FAİZİ ile birlikte DAVALILAR ... A.Ş. ve ... ...'tan MÜŞTEREKEN ve MÜTESELSİLEN ALINARAK DAVACI ... ...'a VERİLMESİNE,” karar verilmiş, karara karşı davalı ... Anonim Şirketi vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvuru yapılmıştır.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı ... Anonim Şirketi vekili istinaf dilekçesinde; kazaya karışan aracın diğer davalı ...’a uzun süreli kiralama sözleşmesi ile kiralandığını ve teslim edildiğini, teslim belgesini ve kira bedeline ilişkin belgeleri cevap dilekçesi ekinde sunmalarına rağmen mahkemece gerekirse ticari defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmadan, sundukları deliller yeterince değerlendirilmeden işleten olarak kabul edilmelerinin doğru olmadığını, sürücüye verilen kusur oranını kabul etmediklerini, ceza dosyasında alınan kusur raporuyla yetinilmesinin doğru olmadığını belirterek, istinaf isteminin kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE

İstinaf talebinde bulunan davalı ... Anonim Şirketi vekilinin istinaf sebepleri doğrultusunda, kamu düzenine aykırılıklar resen gözetilerek, dosya içerisindeki bilgi ve belgeler, mahkeme kararının gerekçesi, dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesi ile yapılan inceleme sonunda;

Dava, trafik kazasından kaynaklanan cismani zarar nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

Yerel Mahkeme tarafından davanın kısmen kabulüne dair verilen karar, davalı ... Anonim Şirketi vekili tarafından istinaf edilmiştir.

2918 sayılı KTK'nın 3. maddesinde işleten sıfatının belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçüden yararlanılmıştır. Şekli ölçüye göre, trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir. Maddi ölçüye göre ise, trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir. İşletenin belirlenmesinde doktrin ve Yargıtay'ın kabul ettiği görüş maddi ölçüdür (Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 28/02/2019 tarih, 2016/6712 E. ve 2019/2237 K. sayılı kararı)

2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesinde işleten: "Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." şeklinde tarif edilmiştir.

Kanunda ve doktrinde, işleten sıfatının belirlenmesinde şeklî ve maddi ölçütler belirtilmektedir. Bunlardan şeklî ölçüt, satışa esas olan tescil belgesinde, trafik belgesinde, sigorta poliçesi ve vergi kaydında yazılı olmayı; maddi ölçüt ise, araçtan yararlanmayı ve araç üzerindeki eylemli egemenliği ifade etmektedir.

2918 Sayılı KTK'da işleten kavramı ve kimlerin işleten olabileceği belirtilmiştir. Kural olarak aracın trafik tescilinde adına kayıtlı olduğu kişi yani araç sahibi aracı kendi hesabına ve kendisine ait olmak üzere kullanıyor, üzerinde çıkar sağlıyorsa aynı zamanda işleten olup, hem şekli hem de maddi anlamda işleten sıfatına sahiptir.

Noterlerin düzenleme yoluyla yaptığı satış ve devir işleminin arkasından yapılacak tescil mülkiyete karine oluşturması bakımından önem taşır. Şüpheli olan durumlarda aracın malikine işleten gözüyle bakılmalı ve buna ağırlık verilmelidir.

Doktrinde varsayımlı işletenlik olarak adlandırılan ve 2918 Sayılı Kanun'un 3.maddesinde düzenlenen kavramı da açıklamakta yarar vardır. Bunun temelinde, kanunun muvazaalı (danışıklı) işlemlere karşı zarar görenleri koruma amacı yatmaktadır. Kanun koyucu, aracın kayden maliki başkası görünse bile, üçüncü bir kişi tarafından aracın kendi nam ve hesabına işletildiğinin, araç üzerinde fiili tasarrufta bulunulduğunun ilgilisince ispatı halinde bu kimsenin de işleten sayılacağını ifade etmektedir. Burada kazanılan işleten sıfatı olmayıp, işleten gibi sorumluluktur.

Araç sahibinin işleten olması, "aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde eylemli olarak egemenlik kullandığı" karinesine dayanır. Bu nedenle, tersi ispat edilmedikçe araç maliki işletendir. Araç sahibinin işleten olduğu eylemli olguya, karineye dayandığından, aksi her türlü delille ispatlanabilir. Asıl olan işletenin sorumluluğudur. Kamusal kayıtlara göre araç maliki olan, aracı mülkiyeti muhafaza kaydıyla sattığını, kiraya verdiğini, ariyet veya rehin olarak verdiğini ya da araç üzerinde ekonomik çıkarın ve eylemli egemenliğin bir sözleşmeyle veya haksız eylemle varsayımsal işletene geçtiğini ileri sürerek işleten olmadığını ispat edebilir.

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden, kazaya karışan ve davalı ... idaresindeki... plakalı aracın davacıların içinde bulundukları araca arkadan çarpması sonucu davacı ...’in BTM ile giderilecek şekilde, diğer davacı ...’ın ise kemik kırığı olacak şekilde yaralandığı, Ankara 37. Asliye Ceza Mahkemesi dosyasında sanık ...’ın tam kusurlu olduğu kabul edilerek verilen kararın Ankara Bam 12. CD tarafından maddi hata düzeltilerek istinafın esastan reddine karar verilmesi nedeniyle kesinleşen maddi olgu kapsamındaki kusur durumu ile dosya kapsamına göre sürücü-davalı ...’ın kazanın meydana gelmesinde tam kusurlu olduğu, dosya kapsamına sunulmuş kira sözleşmesi bulunmadığı gibi davalı ...… A.Ş. tarafından sunulan belgelerden de bu şirket adına kayıtlı olup kazaya karışan... plakalı aracın uzun süreli kiralandığının ispatlanamadığı, sunulan faturalarda bu plakanın yazılı olmadığı anlaşıldığından bu şirketin araç maliki-işleten olarak zarardan sorumlu bulunduğu, hükmedilen tazminat miktarlarının da dosya kapsamına ve hakkaniyete uygun olduğu sonucuna varıldığından, davalı ..... A.Ş.’nin istinafına itibar edilmemiştir.

Açıklanan nedenlerle usul ve yasaya uygun ilk derece mahkemesi kararına karşı, davalı ...… A.Ş. vekilinin istinaf başvurularının HMK'nın 353/1-b-1. maddesi gereğince esastan reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;

1. Davalı ...… A.Ş. vekilinin yerel mahkeme kararına yönelik istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1. b. 1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2. İstinaf eden davalıdan alınması gereken 610,66 TL nispi istinaf karar ve ilam harcından, peşin alınan 145,00. TL harcın mahsubu ile bakiye 465,66. TL harcın bu davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,

3. İstinaf eden tarafça yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4. HMK'nın 333. maddesi gereğince kullanılmayan istinaf gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,

5. Kararın tebliği, kesinleştirme, harç ve gider avansı iadesi işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,

Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 362/1-a maddesi uyarınca KESİN olmak üzere 25/10/2023 tarihinde oy birliği ile karar verildi.

Başkan

Üye

Üye

Katip

• Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümleri gereğince elektronik imza ile imzalanmıştır.