Ankara BAM 31. HD 2024/193 E. 2024/567 K.

T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 31. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2024/193 - 2024/567

T.C.

ANKARA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

31. HUKUK DAİRESİ

(İnceleme Aşamasında / Duruşmasız)

(HMK. 353/1-a.6 Maddesi Uyarınca Kararın

Kaldırılarak Mahkemesine Gönderilmesi)

ESAS NO : 2024/193

KARAR NO : 2024/567

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ANKARA 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 21/12/2023

NUMARASI : 2015/40 Esas - 2023/900 Karar

DAVACI :

VEKİLLERİ

DAVALI :

DAVANIN KONUSU : Eser Sözleşmesine Dayalı Alacak

KARAR TARİHİ : 23/05/2024

KARAR YAZIM TARİHİ : 30/05/2024

Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan asıl ve birleşen dava eser sözleşmesine dayalı alacak istemine ilişkin olup, mahkemece asıl davanın reddine, birleşen davanın kabulüne dair verilen karara karşı süresi içinde davacı - birleşen davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme neticesinde;

İDDİA :

Davacı vekili; müvekkili şirketin 15.09.2007 tarihinde, Libya Devleti’nin İdari Merkezlerin Geliştirme ve Kalkınma Kuruluşu’yla (İdare) Libya’da yapılacak, “... Hastanesi Tamir ve Yenileme İşleri'ne ilişkin olarak Ana Sözleşme imzaladığını, davacı şirket ile davalı şirket arasında 01.01.2008 tarihinde söz konusu işe ilişkin malzeme temin edilmesi ve her türlü işçiliğin yapılması hususunda, Taşeronluk Sözleşmesi imzalandığın, sözleşmede, davalı şirketin söz konusu işin başlama tarihinin 01.01.2008; bitim tarihini ise 30.09.2008 olarak kararlaştırıldığını, ancak, davalı şirketin projeyi zamanında tamamlayamayacağını belirterek, defalarca, davacı şirketin İdare’den süre uzatımı almasını talep ettiğini, bu kapsamda davacı şirketin İdare’den 3 kez süre uzatımı talep etmek zorunda kaldığını, İdarenin, önce 22.05.2009 tarihine; sonra 31.07.2010 tarihine; daha sonra ise 31.03.2011 tarihine kadar süre uzatımı veriğini, davalı tarafın davacıya karşı sürekli ticari tehdit ve baskılarda bulunarak, sözleşme bedelinin tamamını, avans adı altında tahsil ettiğini, sebepsiz zenginleştiğini, ayrıca sözleşme kapsamında sorumlu olduğu masrafları karşılamadığını, davacıyı zarara uğrattığını, 20.09.2011 tarihinde, işi yarım bırakmasının yanı sıra, daha fazla haksız kazanç elde edemeyeceğini anlayınca, hukuka ve ahlaka aykırı bahanelerle, işin sözleşme’de belirlenen bitim tarihinden yaklaşık 3 yıl sonra, sözleşme’nin geçersiz hale geldiğini ileri sürdüğünü, tarafların ...’ın İdare’yle imzaladığı Ana sözleşmede belirlenen işlerini, birebir olarak, kendi aralarında imzalanan sözleşmeye eklediklerini, bu doğrultuda, yapılacak işlere ilişkin malzemeleri ve işçilik miktarlarını tek tek belirlediklerini, ...'ın, ... Yapı’ya, Sözleşme kapsamındaki işler karşılığında, ... Yapı’nın düzenleyeceği aylık hakediş doğrultusunda, toplam 2.053.227 Euro ödemeyi kabul ettiğini, ...'ın, 08.01.2009 tarihinde, ... Yapı’ya, Sözleşme’de belirlenmiş olan, Sözleşme Bedeli’nin %10’u tutarındaki, avansı ödediğini, ancak, ... Yapı, sözleşme bedelinin % 10’u tutarındaki avans ödemesini almasına rağmen, ...’tan, kendisine, belirlenenden daha fazla avans ödemesi yapmaması halinde, Sözleşme kapsamında taahhüt etmiş olduğu işleri yarıda bırakacağına ilişkin ticari tehdit ve baskılarda bulunarak, avans talep etmeye devam ettiğini, ...'ın, ... Yapı’ya, söz konusu tehditler neticesinde, İdare’ye vermiş olduğu taahhütleri tamamlayabilmek amacıyla, Libya’da ve Türkiye’de, sözleşme bedelinden daha fazlasını avans adı altında ödediğini, ... Yapı'nın, 11.01.2011 tarihi itibariyle, sözleşme bedelini, ...’tan tahsil ettiğini, ... Yapı'nın, söz konusu projeyi, 9 ayda bitirmeyi kabul etmiş olmasına rağmen, zamanında bitiremediğini, ...’ı, İdare’den süre uzatım alması için zorladığını, söz konusu projenin 2,5 yıl uzatılmasına neden olduğunu, ... Yapı'nın, bu süreçte, sadece 474.417 Euro tutarında iş yaptığını,...’ı sürekli oyalayarak, hakediş imzalamaya yanaşmadığını ancak sözleşme bedelinin tamamını avans adı altında tahsil ettiğini bu durumun, ... Yapı’nın, kötüniyetli olduğunun en açık göstergesi olduğunu,Türk Borçlar Kanunu, Madde 77: ... Yapı'nın sebepsiz zenginleştiği bedelleri ...’a iade etmek zorunda olduğunu, ... Yapı'nın, söz konusu Sözleşme’yi, malzeme ve işçilik olarak imzalamasının yanında, Sözleşme’nin 4.6. maddesi uyarınca, ... Yapı’nın, gerek Türkiye’de, gerekse Libya’da, sorumlu olacağı masraf kalemlerini tek tek belirlendiğini, ... Yapı'nın, Sözleşme’nin “EK-1 Anlaşma Bilgileri ve Masrafların Paylaşımı” başlığı altında yer alan işçi maaşları ve şantiye yemek masraflarından navlun (liman, nakliye, yükleme, gümrük) masraflarından sorumlu oluğunu, ... Yapı’nın, sözleşme gereğince sorumlu olduğu, işçi maaşlarını, şantiye yemek masraflarını ve navlun masraflarını, hem Libya’dan, hem de Türkiye’den ... Yapı tarafından istihdam edilen işçilerin tahakkuk eden maaşlarını daha sonra ... Yapı’dan tahsil etmek amacıyla ...'ın ödediğini ancak ... Yapı'nın, söz konusu bedelleri daha sonra ...’a ödemediğini, bu kapsamda TBK 125. maddesi uyarınca ... Yapı'nın, kendi yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle, ...’ın uğradığı zararları tazmin etmek zorunda olduğunu ileri sürerek, ... Yapı’nın sebepsiz zenginleşmesi nedeniyle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile, 100.000 Euro’nun 11/01/2011 tarihinden itibaren; ... Yapı’nın yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle 100.000,00 Euro’nun, 28/02/2011 tarihinden itibaren işleyecek yıllık döviz mevduatı faizleriyle birlikte ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA :

Davalı vekili; tarafların dava dilekçesinde belirtilen sözleşme gereği, davacının üstlendiği işin bir kısmının yapımı hususunda sözleşme koşullarında atlaştıklarını, işin başlama tarihi ve bitim tarihinin uzatılması tamamen davacı ile dava dışı idare arasındaki anlaşma ve işin arttırılmasından kaynaklandığını, Sözleşmenin 10.3 maddesinde de belirtildiği gibi İdare’den onaylanacak süre uzatımları aynen yansıtılacağını, söz konusu işin keşif miktarı, davacı ...’ın talebi doğrultusunda İdare tarafından yapılacak ek işlerden dolayı ... ile yapılan 2009/175 sayılı keşif ve süre uzatımı ile 27,998,305.400 Libya Dinarından 42998,852.190 Libya Dinarına çıkarılmak sureti ile bu paralelde işin bitim tarihinin de 28.02.2011 tarihine kadar uzatıldığını, bu durumun ... Yönetim Kurulu Başkanı ... tarafından 12.02.2011 tarihli e-mail ile müvekkili şirket yetkilisi ... ...’e gönderilen elektronik yazışmadan da anlaşıldığını, ekindeki toplantı tutanağının 2. sayfasında işin zamanında bitirilmesi durumunda tüm grupların ödüllendirileceği davacı tarafından kabul ve beyan edildiğini, bu ödül konusu 12 şubat’taki tutanakta 16 gün sonra süresi bitecek 42,998,852.190 LYD tutarındaki proje için vaat edildiğine göre işin tamamına yakın kısmının bitirildiğinin de davacı belgesi ile anlaşılır olduğunu gösterdiğini, müvekkili şirketin sözleşme ile üstlendiği işin yapım aşamasında davacı ile idare arasındaki işin artışı ile olan kararlaştırma ve süre bakımından üstlenimini %100 civarında tamamladığını, davacının müvekkilinin süresinde işi yapamaması nedeni ile işveren idareden defalarca süre uzatım talebinde bulunulduğu iddiasının da diğer davacı iddiaları gibi gerçek olmadığını, müvekkili şirketin yazılı veya sözlü olarak zamanında projeyi tamamlayamayacağından dolayı ...’tan hiçbir süre uzatımı talebinde bulunmadığını, davacı ile işveren Libya İdaresi arasındaki işin artırılması sebebi ile olan görüşmeler nedeni ile işin büyüdüğünü ve süresinin de buna bağlı olarak uzadığını, davacının yazışmaları ile sabit olduğu üzere davacının kendisinden kaynaklı iş artışı sebebi ile ve ayrıca ilave ek işler sebebi ile İşveren Libya İdaresi ile anlaşarak süre uzatımı alındığını, davacı şirketin müvekkili şirkete borçlu oluğunu, herhangi bir alacağı bulunmadığından haksız zenginleşme temelinde bir hak talebinde bulunamayacağını, davacının ticari tehdit ve baskı ile müvekkili şirkete avans ödemesi de gerçek olmadığı gibi hayatın olağan akışına da uygun bir iddia olmadığını, hakkediş yapmayan ve yapılmasını istemeyenin davacı taraf olduğunu, davacı tarafın müvekkili şirketten hakedişe esas metrajları aldığını, asıl işverenle devamlı hakediş yatığını ve parasını aldığını, müvekkili şirkete ise bu hakedişleri göstermediği gibi yapmak istenilen hakedişleri de imzalamayarak müvekkiline avans vermeyi kendisinin tercih edip dayattığını, Libya’da bir savaş yaşandığından müvekkili şirketin Libya’da 25.02.2011 tarihinde Hastane şantiyesinde Özveri ile son dakikaya kadar bulunan 62 işçi ve teknik personelini savaş sebebi ile özel bir uçakla Dalaman Havaalanına ulaştırdığını, işçilerini 26 Şubat’ta tüm Libya da çalışan firmalarında yaptığı gibi tahliye ettiğini, Türkiye’ye dönüşten sonra müvekkili şirketin defalarca hesap görme konusundaki taleblerinin Libya’dan para alınmadığı ve bugün yarın alacağız vaatleri ile davacı tarafından müvekkili şirketin oyalandığını, davacının bugüne kadar müvekkili şirkete iddia ettiği miktarın altında bir avans ödemesi yaptığını, Libyada ki her türlü gümrükleme, nakliye liman masrafları davacıya ait olduğunu, Türkiye’deki işlemlerin müvekkili şirktin sorumluluğunda olduğunu, dolaysı ile Libyadaki olumsuzluklardan davacının sorumlu olduğunu, işçilerin büyük kısmınının turist vizesi ile götürdüğünü ve sigorta işlemi yapmadığını, müvekkili şirketin imalat ve malzeme miktarlarının imalat haline getirildiğinin en somut kanıtının davacının işverene düzenlediği hakedişler olduğunu, aksi taktirde müvekkili şirketin davacıya sunduğu hakkedişe esas metraj ve ihzarat olmadan davacının Libya idaresine hakediş yapmasının mümkün olmadığını, davacının İşçi ücretleri ilgili iddialarının gerçek dışı olduğunu, sözleşmenin 10.6 maddesinde taşerondan kaynaklanmayan sebeplerle işlerin durması ve bu sürenin 15 günden fazla olması halinde işçi maliyetlerinin davacıya ait olacağının açık şekilde belirtildiğini, davacıdan kaynaklanan nedenlerle işçilerin sahada boş kaldıklarını, davacının yaptığını iddia ettiği ödemeler içinde "..." olarak adlandırılan sözleşme dışı ayrı bir konut imalatı ile ilgili ödemeler de bulunduğunu, yanlar arasındaki elektronik yazışmalarla da sabit olduğu üzere bu imalat için ayrı ödemeler yapıldığını, bu ayrı imalat için de müvekkili şirketin davacıdan halen alacaklı olduğunu, davacı tarfın müvekkili şirketin açacağı alacak davasını akim bırakmak için iş bu davayı ikame ettiğini, talebin zamanaşımına uğradığını savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

BİRLEŞEN ANK. 14.ATM'NİN 2015/88 ESAS SAYILI DOSYASINDA;

İDDİA :

Davacı vekili; davalının, dava dışı Libya Devlet İdaresinden yapımını üstlendiği işin bir kısmının, müvekkili tarafından yüklenildiğini, davalının çeşitli bahaneler ile ödemelerini zamanında ve kararlaştırılan miktarda yapmadığını, iç savaş sebebi ile ülkenin terkedildiği 26 Şubat 2011 tarihi itibariyle işin %100 seviyesinde tamamlanmasına rağmen davalının hakediş düzenlemekten kaçındığını, Ankara 11.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/40 Esas sayılı davasını açtığını, sözleşme konusu hastane işi süresince, hastane projesi dışında farklı iş ve projelerde de zaman zaman müvekkili şirketin personel ve malzemesinin kullanıldığını, farklı bir imalat olan ... projesinin Libya Hastane şantiyesinde hazır bulunan müvekkili şirketin personeli ve malzemesi ile işin aciliyeti sebebi ile tamamlandığını, müvekkili şirket tarafından iş yapılıp teslim edilmiş olması konularında yanlar arasında bir çekişme bulunmadığını, ancak davalı şirketin sözleşme dışı imalat olan farklı projenin ödemelerini kendisinin açtığı ve birleştirilmesini istedikleri davanın ödemelerinin karıştırılmaması gerektiğini, ... projesinin gizli ve kağıt üzerinde görünmemesi gerektiğinden ...'ın bu iş için yeni vizeler çıkartmamak, maliye, sigorta, gümrük işlemlerinde çabuk olabilmek için bu işin ödemelerini hastane projesi üzerinden yapmayı benimsediğin, ... Projesi için müvekkili şirkete toplam 625.000.00€ ödeme yapıldığını,... ... projelinde çalışan tüm personelin yemek ihtiyacı, ücretleri ve diğer her türlü işçilik ödemeleri davalı şirketin yükümlülüğünde olduğunu, Haziran/Temmuz/Ağustos 2005 aylarında ... tarafından yapılan tüm harcamaların ... ... projesi ile ilgili olduğu gayet açıkken, davalının açtığı davada bu davanın konusunu teşkil eden iş harcaması olarak gösterildiğini, bu kalem alacağın tespitini talep ettiklerini, Hastane projesinin davalı firmanın parasal sorunları sebebi ile bir çok kez durduğunu, Türkiye'den gönderilen malzemelerin vergilerinin yatırılmaması nedeniyle Libya Gümrüklerinde aylarca beklendiğini, işçilerin de şantiyede boş yere beklediklerini bu sebeple meydana gelen zararın tespitini talep ettiklerini, sözleşmeye göre, müvekkili şirket işçilerinin ücret, transfer ve diğer giderlerinin davalıya ait olduğunu, müşavir firmanın değişmesi sebebi ile şantiyede işlerin 2 ay durduğunu, işçilerin boş kaldığı sürelerdeki zararın ve davalı tarafın açtığı davada delil olarak da gösterilen proje bedelinin de tespitini talep ettiklerini, davalının müvekkili şirkete 8 nolu hakkediş tanzimi için gönderdiği metrajlar bağlamında, müvekkili şirketin yaptığı hakedişin davalı tarafından idareye verildiğini ve davalının bu bedeli Libya İdaresinden tahsil ettiğini, davalı tarafından tahsil edilen bedelin sözleşme gereği bire bir müvekkili şirkte ödenmesi gerektiğini ileri sürerek, sözleşme gereği müvekkili şirketin alacağının tespiti ile fazlaya ilişkin dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla 900.000,00 Euronun tahsil tarihindeki kur üzerinden davalıdan tahsili ile, müvekkili şirkete ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA :

Davalı vekili; taraflarınca Ankara 11. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2015 / 40 Esas sayılı dosyasıyla, ... Yapı’nın ... Hastanesi Tamir ve Yenileme İşleri Projesiyle yüklendiği işleri yerine getirmemesi, ... Yapı’nın sebepsiz zenginleşmesi nedeniyle şimdilik 100.000 Euro’nun 11.01.2011 tarihinden itibaren; ... Yapı’nın yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle şimdilik 100.000 Euro’nun, 28.02.2011 tarihinden itibaren; işleyecek yıllık döviz mevduatı faizleriyle birlikte ödenmesi talepli dava açılması üzerine ... Yapının, Mahkeme’yi yanıltmak amacıyla, ... Konutları Yenileme Projesi’ni ileri sürerek, muğlak talepli açtığını bu davanın, huzurdaki davayla birleştiriliğini, dava konusuyla tamamen alakasız ... Konutları Yenileme Projesi’ni öne sürerek, ödemelerin sanki bu proje için yapıldığı izlenimini yaratmaya çalıştığını, yapılacak inceleme neticesinde makbuzların, açmış oldukları haklı davanın konusunu oluşturan ... Hastanesi Tamir ve Yenileme İşleri’ne ilişkin yapılan ödemeler olduğunun anlaşılacağını, ... Yapı'nın, ... tarafından açılan asıl davaya kadar, ...’tan ... Hastanesi Tamir ve Yenileme İşleri Projesi’ne ilişkin herhangi bir alacak talebinde bulunmadığını, ...'ın, ... Konutları Yenileme Projesi’nin sadece başlangıcında yer alarak belirli miktarda iş yaptığını ancak İdarenin (...), daha sonra, işe başka firmayla devam ettiğini, ... Yapı’nın, ...’ın, çeşitli bahanelerle ödeme taahhüdünü zamanında ve kararlaştırılan miktarda yapmadığını iddia etmesi abesle iştigal oluğunu, ...'ın ... Yapı’ya, 08.01.2009 tarihinde, Sözleşme’de belirlenmiş olan, Sözleşme Bedeli’nin %10’u tutarındaki, avansı ödediğini, ... Yapı'nın, ...’ın devamlı olarak talep etmesine rağmen, hiçbir hakediş yapmaığını, sadece avans adı altında ödemeler alığını, ...'ın, 11.01.2011 tarihi itibariyle, ... Yapı’ya, iş tamamlanmamış olmasına rağmen, ... Hastanesi Tamir ve Yenileme İşleri”ne ilişkin sözleşme bedelini ödeiğini, ... Yapı'nın, ... Hastanesi Tamir ve Yenileme İşleri Projesi’ni %100 oranında tamamladığı iddiasının tamamen mesnetsiz olduğunu, söz konusu işin başlama tarihinin 01.01.2008; bitim tarihinin ise 30.09.2008 olarak kararlaştırıldığını, ... Yapı'nın, projeyi zamanında tamamlayamayacağını belirterek, defalarca, ...’ın İdare’den süre uzatım almasını talep ettiğini, söz konusu projenin 2,5 yıl uzatılmasına neden olduğunu, sadece 474.417 Euro tutarında iş yaptığını, işi, yaklaşık %23 oranında tamamladığını, ...’ın, web sitesinde yayımladığı oran, ... Yapı’nın tamamlamış olduğu iş oranını değil; başka firmalara yaptırarak tamamlamak zorunda kaldığı iş oranını gösterdiğini, ...'ın, ... Yapı adına, 2008 - 2010 tarihleri arasında, Hem Türkiye’den - Hem Libya’dan olmak üzere muhtelif zamanlarda asma tavan, sıva, boya, seramik, kapı kasası ve benzeri malzemeleri satın aldığını, ...’ın, Türkiye’den aldığı malzemelerin toplamının 758.635 Euro olduğunu, Libya’dan aldığı malzemelerin toplamının ise 216.232 Euro olduğunu, ... Yapı'nın, 8 numaralı hakedişten ...’nun gönderdiği e-posta nedeniyle bilgi sahibi oldukları iddiasının gerçek dışı olduğunu, Ankara 56. Noterliği’nin, 20.10.2011 tarih ve 21612 yevmiye numaralı ihtarnamesinden, 8 numaralı hakedişten haberdar olduklarının açıkça anlaşılığını, ...'ın, 8 numaralı hakedişe göre, ... Yapı’ya, söz konusu hakedişi düzenleyip gönderiğini Ancak, ... Yapı'nın, söz konusu hakedişi, çeşitli bahanelerle imzalamayacaklarını belirttiğini, ...'ın, İdare’den, ... Konutları Yenileme Projesi’ne ilişkin herhangi bir ödeme almaığını, buna rağmen, ...'ın, ... Yapı’ya, kendisinin de bizzat kabul ettiği üzere, 150.000 Euro’luk işin bedelini ödediğini, ... Yapı’nın işçilerini bu iş için değil; ... Hastanesi Tamir ve Yenileme İşleri için kullanığını, ... tarafından yapılan ödemelerin tamamınının ... Hastanesi Tamir ve Yenileme İşleri Projesi’ne ilişkin olduğunu, huzurdaki davanın değeri 2.500 TL’yi geçtiği için tanık dinletilmesine muvafakat etmediklerini, ... Yapı’nın, 10. ekte sunduğu e-postanın konu kısmında, “Bill of Quantities (birim fiyat listesi)” yazdığını, söz konusu tablonun, İdare ve ... arasında yapılan hakedişi değil; ... Konutları Yenileme Projesi için gerekli malzeme ve miktarları gösteriğini, ...'ın, asıl davada detaylıca açıklandığı üzere, ... Yapı’nın, sözleşme gereğince sorumlu olduğu, işçi maaşlarını, şantiye yemek masraflarını ve navlun masraflarını, daha sonra ... Yapı’dan tahsil etmek amacıyla, kendi ödeiğini, ancak ... Yapının, söz konusu bedelleri daha sonra ...’a ödemediğini, ... Yapının, ... Hastanesi Tamir ve Yenileme İşleri’ne ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmemesine rağmen, birleşen davada, söz konusu alacak kalemlerinin, ... Konutları Yenileme Projesi’ne ilişkin olduğunu iddia ederek Mahkeme’yi yanıltmaya çalıştığını, ... Yapı’nın, iddia ettiği gibi, ... Konutları Yenileme Projesi’nde, ...'ın herhangi bir firmayla ya da işçileriyle çalışmadığını, ... Yapı’nın, ...’la İdare arasında yapılmış hakedişleri göstermesinde hiçbir yararı bulunmadığını, zira ...'ın söz konusu işin, halihazırda tamamlanmadığını değil; ... Yapı tarafından tamamlanmadığını belirttiğini, belgelerde “sözleşme dışı işler” olarak geçen ifadenin, ... Hastanesi Tamir ve Yenileme İşleri inşaat imalatlarının sonlandırılmasından sonra ... Yapı dışında oluşturulan tahribatların tamiri ve yeniden boyanması işlerini; ayrıca hastane 2 fazının açılması için gerekli olan işleri ve bunun gibi hastane işlerine ilişkin olduinu, söz konusu belgeler dikkatlice incelendiğinde, ... Konutları Yenileme Projesi’ne ilişkin tek bir ibareye rastlanmadığı açıkça görüleceğini, ... Yapı’nın sunmuş olduğu bu belgelerin, ...’ın ... Yapı’ya ... Hastanesi Tamir ve Yenileme İşleri Projesi için defalarca ödeme yaptığını açıkça ikrar ettiğini, ... Yapının, ne malzeme temin etme yükümlülüğünü ne de işçilik yükümlülüğünü yerine getirmediğini, ..., söz konusu malları, farklı şirketler üzerinden, Libya’ya getirdiğini, yine getirdiği malzemeleri başka firmalara yaptırmak zorunda kaldığını, ... Yapı'nın, ... Hastanesi Tamir ve Yenileme İşleri için aldığı fazla ödemeleri, ...’a iade etmemek için, ... Konutları Yenileme Projesi’ni öne sürüğünü, taraflar arasında imzalanan tek sözleşmenin ... Hastanesi Tamir ve Yenileme İşleri Projesi’ne ilişkin sözleşme olduğunu, ...'ın, ... Yapı’nın yükümlülüğünü yerine getirmemesi nedeniyle, sözleşmede ödemekle yükümlü olduğu bedelden daha fazlasını ödediğini, savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ :

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; "Dosya kapsamına uygun olan 04.01.2023 tarihli bilirkişi heyetinden alınan rapor ve ek rapordaki ... ödemesi kabul edilmediği takdirde birleşen dosya davacısı ... Yapı Şirketinin (4.577.025,45 € - 2.969.341,11 €=) 1.607.684,34 € bakiye alacağı bulunduğu seçenekteki görüş Mahkememizce kabul edilmiştir.

Dosya kapsamına, toplanan delillere, mahkememizce benimsenen bilirkişi raporuna göre; tarafların kabulünde olan taşeronluk sözleşmesi uyarınca ... Yapı Mak .Oto. San.Tic .Ltd. Şti.'nin taşeron olarak üstlemiş olduğu Libyada bulunan hastane inşaat ve mimari iş kalemlerinin birim fiyat usulüyle yapımı işinin yapımına başladığı, davacı ... İnş.İnş.Malz.Tic.A.Ş. vekili tarafından işin devamı srasında ... Yapı Mak .Oto. San.Tic .Ltd. Şti.'nin işyerini terk ettiği, Vip Ev inşaatınında sonradan başka bir firma tarafından tamamlandığı, ... İnş.İnş.Malz.Tic.A.Ş.'nin taşeron ... Yapı Mak .Oto. San.Tic .Ltd. Şti.'nin yapmış olduğu imalat bedelinden fazla ödeme yapılması nedeniyle ... Yapı’nın sebepsiz zenginleştiği, ... Yapı'nın, kendi yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle, ...’ın uğradığı zararları tazmin etmek zorunda olduğu belirterek asıl davada, alacak ve tazminat talep etmiş ise de, davacı tarafça taşeron ... Yapı’nın işi terk ettiğine, yükümlülüklerini yerine getirmediğine, sebepsiz zenginleştiğine, hastane inşaatınınVip Ev inşaatının ... Yapı tarafından tamamlanmadığına, başka firmalar yada ... tarafından tamamlandığına dair iddialarını sunmuş olduğu delillerle ispatlayamadığı anlaşıldığı" gerekçesi ile, asıl davanın reddine,

Mahkememizce benimsenen bilirkişi raporunda belirtildiği üzere, asıl davada davalı birleşen davada davacı ... Yapı Mak .Oto. San.Tic Ltd. Şti.'nin 01.01.2008 tarihli Taşeronluk Sözleşmesi uyarınca Libyada bulunan Hastane inşaatında imalatlar yaptığı, iç savaş sebebi ile ülkenin terkedildiği 25 Şubat 2011 tarihine kadar davacı ... Yapı Mak .Oto. San.Tic .Ltd. Şti.'nin çalışanlarının Libyadaki Şantiyede bulundukları, davacı ... Yapı’nın şantiyenin kapandığı 25.02.2011 tarihine kadar şantiyede çalışmalarını sürdürdüğü, bilirkişilerce davacının 21.11.2010 tarihli 8 no’lu hakedişindeki metrajlar dikkate alınarak hesaplama yapıldığı, keşif özeti ile 8 no’lu hakediş icmal sayfası karşılaştırıldığında, bazı imalat kalemlerinin sözleşme eki keşif özetinde yer almayan imalatlar olduğu, ... Yapı...Şirketinin sözleşme dışı birkısım imalatların yapım işini de gerçekleştirdiği, ayrıca ... İnş.İnş.Malz.Tic.A.Ş.'nin yapımını üstlenmiş olduğu Vip Ev inşaatınında ... Yapı Mak .Oto. San.Tic .Ltd. Şti. tarafından yapılmış oluğu, bu işten dolayı ... yapının 583.702,98 Euro alacağa hak kazandığı, bilirkişilerce birleşen dosya davacısı ... Yapı Mak .Oto. San.Tic .Ltd. Şti.nin, hastane inşaat işi ve Vip Ev inşaatınından dolayı 4.577.025,45 € alacak hesaplandığı bu tutardan davalı ... İnş.İnş.Malz.Tic.A.Ş.'nin yapmış olduğu toplam 2.969.341,11 € tutar düşüldüğünde 1.607.684,34 € birleşen dosya davacısı ... Yapı Mak .Oto. San.Tic .Ltd. Şti.nin bakiye alacağı bulunduğu, dosya kapsamına göre dava dışı ... İnşşaat Taahhüt Ticaret Kollektif Şirketinin inşaat malzemesi satışına ilişkin 638.343,47 € fatura bedelinin ... İnş.İnş.Malz.Tic.A.Ş.'nin ödemesi olarak iş bu davada dikkate alınamyacağı, davacı birleşen dava davalısı ... İnş.İnş.Malz.Tic.A.Ş.'nin buna ilişkin taleplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığı" gerekçesi ile, birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :

Davacı - birleşen davada davalısı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; yerel mahkemece alınan bilirkişi raporlarının eksik ve hatalı olduğunu, hükme esas alınamayacağını, müvekkilince sunulan delillerin göz ardı edildiğini, yalnızca davalı iddialarıyla bağlı kalınarak inceleme yapıldığını, raporlar arasındaki çelişkilerin giderilmeden ve müvekkili tarafından bilirkişi raporlarına karşı yapılan itirazlar karşılanmadan dosyanın hükme bağlanmasının hatalı olduğunu, davalı taraf ticari defter ve kayıtlarında dava konusu işe ilişkin herhangi bir belgenin yer almadığını, faturalarda yer alan malzemelerin müvekkiline teslim edildiğine dair bir delil ibraz edilmediğini, taraflar arasında aktedilen sözleşme bedelinin tamamının davalıya ödendiğini, yine davalıya müvekkili şirket tarafından yapılan fazla ödeme talebi kalemlerinden biri olan 638.434,47 EURO tutarındaki ... Yapı'nın yan firması olan ... firmasına yapılan ödemenin bilirkişilerce hesaplamaya dahil edilmediğini, bu hususun yapılan hesaplamada büyük bir eksikliğe ve müvekkili açısından hak kaybına neden olduğunu, eksik inceleme neticesinde mahkemece verilen kararın hatalı olduğunu ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :

Asıl ve birleşen dava eser sözleşmesine dayalı alacak istemine ilişkindir. Asıl dava davacısı yüklenici davalısı taşerondur. Mahkemece asıl davanın reddine, birleşen davanın kabulüne karar verilmiş olup, hüküm davacı yüklenici vekilince istinaf edilmiştir.

İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Taraflar arasında imzalanan 01/08/2008 tarihli sözleşme ile davacının yüklenimindeki Libya ülkesindeki hastane inşaatı işinin bir kısım inşaat ve mimari işlerinin davalı taşeron tarafından yapılması kararlaştırılmıştır. Davacı yüklenici asıl davada, davalıya yapılan fazla ödeme iddiası nedeniyle alacak ve davalının yükümlülüklerinin gereğini tam olarak yerine getirmemesi nedeniyle uğranılan zarar iddiası ile tazminat talep etmiştir. Birleşen davada davacı taşeron, sözleşme dışı ... inşaatı nedeniyle alacak talep etmiştir. Taraflar arasındaki sözleşme, davalı taşeron tarafından ödemelerin zamanında yapılmadığı gerekçe gösterilerek, Ankara 56. Noterliği'nin 22/09/2011 tarihli ve 19532 yevmiye numaralı ihtarnamesi ile feshedilmiştir.

1.  Asıl ve birleştirilen davaya konu işlerin Libya ülkesinde yapıldığı dosya kapsamı ile sabittir. Mahkemece yargılama aşamasında tarafların ticari defter ve belgeleri üzerinde mali müşavir bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, ancak yurt dışındaki kayıtlar ile ilgili bir inceleme ve değerlendirme yapılmadığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle mahkemece, öncelikle davalara konu  işlerle ilgili Libya ülkesinde tutulan ticari defter ve kayıtlar olup olmadığı araştırılmalıdır.  Bu bağlamda  taraflara kesin süre verilmeli, öngörülen kesin süre içinde başkaca bir ticari defter ve belge sunulmadığı taktirde mevcut dosya delil durumuna göre karar verileceği ihtaratı  yapılmalıdır. Tarafların Libya ülkesinde tutulan ticari defter kayıtları veya ticari belgeler sunmaları halinde bu kayıtların bilirkişi heyetinden alınacak ek raporda incelenmesi ve değerlendirilmesi istenilmelidir. 

2.  Mahkemece yargılama aşamasında alınan bilirkişi raporlarında dava dışı "... Şirketine" yapılan ödemenin davalı taşeron alacağından mahsup edilip edilmemesine göre alternatifli hesaplamalar yapıldığı, mahkemece verilen kararda bu ödemenin davalı taşeron alacağından mahsup edilmeyerek alacak tespiti yapıldığı anlaşılmaktadır. Davayı konu uyuşmazlıkla ilgili  Ankara 13 ATM'nin 2011/280 Esas.  2013/197 Karar  sayılı dosyasında, ... Şirketine yapılan 1.607.684,34 Euro'luk  ödemenin davalı taşeron alacağından mahsup edilemeyeceği kabul edilerek hüküm kurulmuştur. Bahse konu dosyanın kesinleşip kesinleşmediği araştırılmamıştır. Mahkemece bahse konu dosyanın kesinleşip kesinleşip kesinleşmediği irdelenmelidir. Bahse konu ATM dosyasındaki kararın bu haliyle kesinleştiğinin tespit edilmesi halinde, yerel mahkemenin bu  ödeme ile ilgili değerlendirmesinde bir isabetsizlik olmayacaktır. Ancak, söz konusu ATM dosyasının bu ödemenin değerlendirilmesi noktasında, her iki mahkeme kabulünün  aksi yönünde bir kaldırma veya bozma kararı sonrasında, davalı taşeron alacağından mahsubu gerektiği yönünde  bir saptama sonucunda ve bu doğrultuda kesinleşmesi halinde ise, bu hususun iş bu davada da irdelenip değerlendirilmesi gerekecektir.

3.  Taraflar arasında Libya ülkesindeki hastane inşaatı konusunda taşeronluk sözleşmesi imzalandığı, ancak sözleşme dışı olarak ... inşaatının da yapıldığı konusunda bir çekişme yoktur. Çekişme işin yapımındaki gecikmenin davalı taşeronun iş sahasını terk etmesinin sebebi ve bu hususun etkisi ile ... inşatı nedeniyle talep edilebilecek bir alacak olup olmadığı noktasında toplanmaktadır. Dosya kapsamında ... inşaatı ile ilgili bir belge bulunmamaktadır. Mahkemece hükme esas alınan  bilirkişi heyeti raporunda, taraflar arasında  hastane inşaatı konusunda imzalanan 01/01/2008 tarihli sözleşmedeki tenzilat oranı aynen ... inşaatı içinde kabul edilerek,  davalı taşeronun sözleşme dışı bu iş nedeniyle olan alacağının hesaplandığı anlaşılmaktadır. Yargıtayın yerleşik içtihatları ile sabit olduğu üzere sözleşme dışı işlerin bedeli tespit edilirken söz konusu işin yapıldığı yer ve tarihteki serbest piyasa rayicine göre iş bedelinin hesaplanması gereklidir. Bu itibarla  mahkemece bilirkişi heyetinden alınacak ek raporda,  söz konusu sözleşme dışı işin bedeli işin yapıldığı Libya ülkesindeki yerdeki  ve ilgili tarihteki Libya parası üzerinden hesaplatılmalı, talep "Euro" para  cinsi üzerinden yapıldığından, tespit edilen Libya para cinsi iş bedeli, işin  yapıldığı tarih gözetilerek, Libya parasının Euro efektif satış kuru dikkate alınarak Euro cinsinden saptanmalıdır. Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda,  teslim belgesi bulunmayan toplam bedelleri  78.668,50 Euro  olan  4 adet faturaya dayanılarak talep edilen malzeme bedellerinin davalı   taşeron alacağından mahsup  edilmesi  gerektiği yönündeki değerlendirme isabetli değildir. Sırf fatura düzenlenmesi, bir teslim belgesi veya karşı taraf imzalı başkaca bir belge bulunmadıkça yahut bu faturaların alındığına ilişkin bir ticari defter kaydı olmadıkça  faturada yazılı malzemelerin teslim edildiğini göstermez. Bilirkişi heyetinden alınacak ek raporda malzeme bedellerine ilişkin değerlendirme yapılırken bu hususun da dikkate alınması gereklidir. Yine sözleşme dışı "..." inşaatı işinin bedeli belirlenirken  mahalli serbest piyasa rayicinin içerisinde  malzeme bedellerinin de zaten yer alacağı hususu da gözetilmelidir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle eksik inceleme ve değerlendirmeyle yazılı şekilde hüküm kurulması isabetli olmadığından, davacı - birleşen dava davalısı vekilinin istinaf başvurusunun esası incelenmeksizin kabulüne, mahkeme kararının HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın Dairemiz kararına uygun şekilde incelenip karara bağlanması için kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1. Davacı.  birleşen dava davalısı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE, 

2. Ankara 11. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2015/40 Esas, 2023/900 numaralı kararının HMK'nın 353/1. a.6 maddesi gereğince KALDIRILMASINA,

3. Dosyanın Dairemiz kararına uygun şekilde incelenip, karara bağlanmak üzere mahal mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

4. İstinaf başvurusunda bulunan tarafça yatırılan, istinaf karar harcının talep halinde kendisine iadesine,

5. İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin ve istinaf başvuru harcının ilk derece mahkemesince verilecek yeni kararda dikkate alınmasına,

6. İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından davacı . birleşen dava davalısı yararına vekalet ücreti taktirine yer olmadığına,

7. Dosya kapsamında icranın geri bırakılması kararı alınabilmesi için yatırılan bir teminat bulunması halinde, İİK. 36/5 maddesi uyarınca ilgili icra müdürlüğünce teminatın yatıran tarafa iadesine,

8. Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a maddesi gereğince KESİN olmak üzere 23/05/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.

Başkan

E-imzalıdır

Üye

E-imzalıdır

Üye

E-imzalıdır

Katip

E-imzalıdır