Ankara BAM 31. HD 2024/407 E. 2024/519 K.

T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 31. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2024/407 - 2024/519

T.C.

ANKARA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

31.HUKUK DAİRESİ

(İnceleme Aşamasında / Duruşmasız)

(Başvurunun Esastan Reddi / HMK m. 353/1-b.1)

DOSYA NO : 2024/407 Esas

KARAR NO : 2024/519

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 14/12/2023

NUMARASI : 2023/289 Esas-2023/850 Karar

DAVACI :

VEKİLİ :

DAVALI :

DAVANIN KONUSU : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

KARAR TARİHİ : 14/05/2024

KARAR YAZIM TARİHİ : 16/05/2024

Taraflar arasında yargılaması yapılan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasında mahkemece davanın reddine dair verilen karara karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:

Davacı vekili; Davalının yükleniminde olan "Diyarbakır/Ergani yolu (GAP) KM; 10+500+45+500 Arası Toprak İşleri (Kavşak Düzenlemeleri) Sanat Yapıları, Üst Yapı ve Bitümlü Sıcak Karışım Kaplama Yapılması İşi" ile ilgili olarak davalı ile davacı şirket arasında 10.04.2016 tarihli sözleşme imzalandığını, keşif artışı nedeniyle 31.07.2012 ve 05.12.2016 tarihli sözleşmeler imzalanarak davacının sözleşme koşullarına göre işi tamamladığını, taraflar arasında 24 adet hakediş düzenlendiğini, hakediş ödeme cetvellerinden görüleceği üzere davalının damga vergisinden muaf olduğu, muafiyetin işten kaynaklanması ve bu nedenle davacı şirketinde damga vergisinden muaf tutulması gerekirken damga vergisi kesintisi yaptığını, haksız kesilen toplam damga vergisi tutarının 814.491,49 TL olduğunu, davalının kesmiş olduğu bu damga vergilerine vergi dairesine beyan etmediğini ve ödemediğini, bu durumun anlaşılması üzerine davalının bağlı bulunduğu Tatvan Vergi Dairesi Müdürlüğüne 10.07.2019 tarihli dilekçe verilerek davacı hakedişlerinden kesinlen damga vergisi kesintisinin iade edilmesini istenildiğini, ilgisiz bir cevap verilmesi üzerine 03.09.2019 tarihli dilekçe verildiğini, damga vergisinin davalı tarafından yatırılıp yatırılmadığının sorulduğu, 08.01.2020 tarihli cevapta hakediş raporlarının resmi daireye düzenlenmediğinden yapılacak bir işlem olmadığının belirtildiğini bu gelişme üzerine davalının davacıdan kesmemesi gerekirken damga vergisinin haksız olarak kestiği uhdesinde tuttuğu vergi dairesine yatırmadığının anlaşıldığını belirterek 814.791,49 TL'nin her bir kesinti tarihinden itibaren ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili; Davanın zamanaşımı nedeniyle reddini talep ettiklerini, davalının idare ile imzalanan 12.04.2016 tarihli ana sözleşmeye dayalı olarak davacı şirket ile 10.04.2012,01.07.2012 ve 05.12.2016 tarihli alt yüklenici sözleşmeleri yapıldığını, davacının ana sözleşme ve ekleri kapsamında anılan işlerin tamamını ifa edeceğini kabul ettiğini, ana sözleşme ve eklerinin davacıyı da bağladığını, davalının münakit sözleşmelerden kaynaklanan borçlarının tümünü eksiksiz olarak ifa ettiğini, davacının hakedişlerini tahsil ederken ihtirazi kayıt ileri sürmemiş olduğunu, davacının hakediş cetvellerindeki alacaklarını eksik aldığına dair bir ihtirazi kayıt iradesi ileri sürmediğine göre davalıdan bir alacağı kalmadığının sabit olduğunu, davacının en son 24 numaralı hakediş metnini de ihtirazi kayıt ileri sürmeden imzaladığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ :

Mahkemece; taraflar arasında imzalanan alt yüklenici sözleşmesi gereğince davacının edimini yerine getirdiği, davalı tarafından düzenlenen 24 adet hakedişe dayalı olarak davacıya iş bedelinin ödendiği, ödeme yapılırken toplam 814.491,79 TL damga vergisi kesintisi yapıldığı öte yandan davalı ile dava dışı idare arasında imzalanan ana sözleşme kapsamında damga vergisi kesintisi yapılmamış olduğu, davalının yüklenicisi olduğu işe ilişkin sunulan vergi, resim, harç istisna belgesi ile teyit edilen damga vergisi istisnası bulunduğu ve bu kapsamda davalı ile idare arasında düzenlenen hakedişlerde davalının damga vergisi ödemediği, öte yandan dava konusu sözleşmeye istinaden Gökalp Vergi Dairesi tarafından davacı adına damga vergisi tahakkuk ettirilerek davacıdan tahsilatın gerçekleştirildiği anlaşılmış olup taraflar arasında imzalanan 05.12.2016 tarihli sözleşmenin 5. maddesinde ana sözleşme ve eklerinin sözleşmenin eki olduğu kabul edilmiş, dava dışı idare ile davalı yüklenici arasındaki 12.04.2012 tarihli sözleşmenin 8.2.1 maddesinde ise Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 1. sırada sözleşmenin ekleri arasında sayılmış olması nedeniyle davacı tarafında damga vergisi kesintilerini içeren hakedişlere Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 40. maddesindeki usule uygun olarak itiraz edilmediğinden hakedişlerin davacı tarafça olduğu gibi kabul edilmiş sayılması gerektiği ve bu şekilde kesinleştiğinden damga vergisi kesintilerinin iadesinin talep edilemeyeceği sonuç ve kanaatine varıldığından yerinde görülmeyen davanın reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; müvekkil adına vergi dairesine yatırılmak üzere kesilip ancak vergi dairesine yatırılmayın damga vergisinin davalıdan tahsilinin dava konusu olduğunu, bu eser sözleşmesinin asli edimlerinden biri olmadığı için hak ediş tutarı olmadığını, hak ediş tutarı olmayan bir kalemin kesilmesine veya kesinti miktarına ihtirazi kayıt koymak veya koymamanın sonuca etki edecek bir husus olmadığını, gerek sayın dairenin gerekse zorunlu olarak yerel mahkemenin bir vergi kesintisine ihtirazi kayıt konulması gerektiğine ilişkin gerekçesinin anlaşılır ve yasal zemine oturtturulur bir gerekçe olmadığını, davanın reddine gerekçe yapılan Yapım İşleri Genel Şartnamesi çerçevesinde ihtirazi kayıt konulması gerektiğine ilişkin gerekçenin doğru olmadığının, bu gerekçeye alınan YİGŞ 40. Ve 41 maddeleri ile Yargıtay 15. HD. Kararlarında belirtilen konuların sözleşme nedeni ile yapılan imalatlar, birim fiyatlar, fiyat farkı, iş bedeli vs. gibi sözleşmenin asli unsurlarına ilişkin alacak kalemleri olduğunu, verginin sözleşmenin taraflarınca kararlaştırılabilecek (kimin tarafından ödeneceği hususu hariç) ya da hesaplanabilecek bir konu olmadığını, hesaplanmış olsa dahi hata veya eksiklik var ise bunun vergi dairesi tarafından resen göz önüne alınarak düzeltilmesi gerektiğini, bu hali ile hak edişlerde vergiye ilişkin bir kalem var ise bunun, hak edişe ihtirazi kayıt koyup koymamakla değerlendirilemeyeceğini, sözü edilen Yargıtay kararlarında da bu hususun açık olduğunu, ihtirazi kayıtın hep iş bedeli ya da fiyat ile ilgili olduğunu, bu nedenle yanlış değerlendirildiğini,

TBK. 19, 20 ve 39. Maddeleri yönünden dairemizin gerekçelerinin doğru olmadığını, mevcut davada kendilerince ve davalı tarafından da sözleşmenin geçersiz olduğunun iddia edilmediğini, eser sözleşmesinin esas unsuru olan iş bedelinden ödenmeyen kısım için Ankara 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/396 ve Ankara 12. Sulh hukuk Mahkemesinin.2019/251 E. Sayılı dosyaları ile görüldüğünü ve kararların Yargıtay denetiminden geçerek kesinleştiğini, mahkemeye sundukları deliller arasında bulunan Tatvan Vergi Dairesinin 18.01.2020 tarihli yazısı ile akabinde Diyarbakır Vergi Dairesinin 30.01.2020 tarihli vergi ihbarnamesi ile kesilen bu vergilerin ödenmediğinin öğrenildiğini 01.07.2020 tarihinde arabuluculuğa başvurulduğun, anlaşamama üzerine işbu davanın açıldığını, bu hali ile sayın dairenin bakış açısı ile hata veya hilenin TBK. 39. Maddedeki öğrenme tarihinden itibaren bununla bağlı olunmadığının belirtildiğini, hataya açıkça dayanılmasa bile bu hata nedeni ile sebepsiz yere ödenen paranın iadesi için süresinde davanın açılmış olup hukuki nitelemeyi mahkeme yaparak davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini,

Yerel mahkemenin dairemizin geri gönderme kararına göre zaman aşımını tartıştığını, davada zaman aşımı olmadığına karar vermiş olup kararın bu kısmının doğru olduğunu, Davalının yapılan iş ve sözleşme ile ilgili olarak müvekkil adına vergi dairesine yatırmak üzere kestiği damga vergisini vergi dairesine yatırmaması ve bunun sonradan öğrenilmesi nedeni ile haksız yere kesilen ve bu miktar kadar sebepsiz zenginleşilen miktarın iadesi olduğunu, davaya konu edilen miktarın davacı ile davalı arasındaki sözleşmeden kaynaklanan veya ticari ilişki nedeni ile doğmuş bir alacak olmadığını, alacağın kaynağının; aslında vergi dairesi adına yapılan ancak vergi dairesine ödenmeyen damga vergisi kesintisi olduğunu, Davalı yaptığı bu kesintileri yatırmış olsa idi müvekkilin bu kesintilerin ya yasaya uygun olmayıp iade edilmesi ya da sözleşme damga vergisi olarak kabul edilmesi için muhatabı vergi dairesine başvuracak, vergi dairesinin kabul etmemesi halinde muhatap (husumet)vergi dairesi alınarak dava yoluna gideceğini, Davalının bu nedenle bir sorumluluğunun doğmayacağını, ancak davalının bu kesintileri vergi dairesine yatırmayarak bu miktarlar kadar sebepsiz olarak zenginleştiğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiş,

Davaya konu edilen miktarın davacı ile davalı arasındaki sözleşmeden kaynaklanan veya ticari ilişki nedeni ile doğmuş bir alacak olmadığını, alacağın kaynağının; aslında devlet adına yapılan ancak devlete ödenmeyen damga vergisi kesintisi olduğunu, Davalı yaptığı bu kesintileri yatırmış olsa idi müvekkilin bu kesintilerin ya yasaya uygun olmayıp iade edilmesi ya da sözleşme damga vergisi olarak kabul edilmesi için muhatabı vergi dairesine başvuracağını, vergi dairesinin kabul etmemesi halinde dava yoluna gideceğini, Davalının bu nedenle bir sorumluluğu doğmayacağını, ancak davalının bu kesintileri yatırmayarak bu miktarlar kadar sebepsiz olarak zenginleştiğini, hal böyle olunca olaya uygulanacak hükümlerin TBK. 77. Vd. maddelerinde düzenlenen sebepsiz zenginleşme hükümleri olduğunu, bu hükümlerin uygulanması ile faizin başlangıç tarihinin davalının her bir kesintide o miktar için sebepsiz zenginleşmesi nedeni ile o tarihten itibaren faiz ödemesi gerektiği sonucu doğacağından faizde kesinti tarihlerinden başlayacağını, en aleyhe kabul ile zorunlu olan arabuluculuğa başvuru tarihlerinden itibaren işletilmesi gerektiğini belirtmiştir.

GEREKÇE :

Dava, Eser Sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

İlk derece Mahkemesinin 2020/554 Esas, 2021/572 Karar sayılı kararının Dairemizin 21/03/2023 tarih, 2022/37 Esas, 2023/374 Karar sayılı ilamı ile HMK'nın 353/1-a.4,6 maddesi gereğince kaldırılması üzerine Mahkemece Dairemiz kararı doğrultusunda inceleme ve değerlendirme yapılarak yeniden karar verilmiştir.

Mahkemece, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilerek yasal düzenlemelere uygun ve isabetli gerekçeyle karar verilmiş olduğu, davacı vekili tarafından ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.

HÜKÜM :Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1. Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1. b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2. Davacı yönünden alınması gereken istinaf karar harcı peşin olarak yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına, 

3. İstinaf başvurusu nedeniyle davacı tarafından  yapılan yargılama giderlerinin ve istinaf kanun yoluna başvurma harcının kendi üzerlerinde bırakılmasına, artan avansların karar kesinleştiğinde yatıran taraflara iadesine,	

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 6100 Sayılı HMK'nın 361. maddesi gereğince kararın taraflara tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde Yargıtay'da TEMYİZ yolu açık olmak üzere 14/05/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.

Başkan

✍e-imzalıdır

Üye

✍e-imzalıdır

Üye

✍e-imzalıdır

Katip

✍e-imzalıdır