Ankara BAM 26. HD 2022/925 E. 2024/681 K.

T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

26. HUKUK DAİRESİ

T.C.

ANKARA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

26. HUKUK DAİRESİ

ESAS NO : 2022/925

KARAR NO : 2024/681

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

K A R A R

BAŞKAN : ... (...)

ÜYE : ... (...)

ÜYE : ... (...)

KATİP : ... (...)

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ANKARA 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 08/12/2021

NUMARASI : 2018/675 Esas 2021/951 Karar

DAVACILAR :

VEKİLİ :

DAVALILAR :

DAVANIN KONUSU : Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat)

KARAR TARİHİ : 16/05/2024

GEREKÇELİ KARAR

YAZILMA TARİHİ : 10/06/2024

Mahalli mahkemesince verilen karara karşı davacılar vekili ile davalı ... İnşaat Enerji Petrol Nakliyat Gıda San ve Tic AŞ vekili tarafından süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI

Davacılar vekili, 28.10.2016 tarihinde davalı ... Sigorta AŞ’ne zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi ile sigortalı, davalı ...’un sevk ve idaresindeki ... plakalı araçla tali yoldan ana yola aniden çıkması üzerine davalılardan ... İnşaat Enerji Petrol Nakliye Gıda San ve Tic AŞ'ne ait davacıların desteği ...’nin sevk ve idaresindeki ... plakalı çekici ve bağlı ... plakalı dorse ile ... plakalı araca çarpmamak için direksiyonu kırması sonucu aracın devrildiğini ve aracın altında kalan ...'nin vefat ettiğini, müteveffanın davacı ...’nın eşi, diğer davacılar ... ve ...’nin babası olduğunu, Çerkeş Asliye Ceza Mahkemesinin 2017/35 Esas sayılı dosyasında davalı ...’nün asli kusurlu bulunarak cezalandırılmasına karar verildiğini, ...’in 2016 ekim maaşının 2.098 TL olduğunu belirterek kısmi dava olarak fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 10.000 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile cenaze giderinin davalılardan; davacı eş ... için 100.000 TL davacı çocuklar için ayrı ayrı 50.000‘er TL olmak üzere toplam 200.000 TL manevi tazminatın yasal faiziyle birlikte sigorta şirketi dışındaki davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... İnşaat Enerji Petrol Nakliyat Gıda San ve Tic AŞ vekili, kazaya karışan ... plakalı çekicinin davalı şirkete ait olup 09.03.2015-20.04.2017 tarihleri arasındaki çekici kiralama sözleşmesi ile dava dışı ... Lojistik Taş.Nakl. İnş San ve Tic Ltd. Şti’ne kiralandığını, davalı şirketin işleten sıfatı bulunmadığını, ... plakalı dorsenin dava dışı ... Lojistik Taş.Nakl İnş San ve Tic Ltd Şti’ne ait olup desteğin de ... Lojistik Taş Nakl İnş San ve Tic Ltd Şti’nin çalışanı olduğunu, dava dışı işleten ... Lojistik Taş Nakl İnş San ve Tic Ltd Şti hakkında Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesinin 09.01.2018 tarihli kararı ile iflas kararı verildiğini, iflas işlemlerinin Ankara Batı İcra Müdürlüğünün 2016/1 sayılı iflas dosyası üzerinden devam ettiğini, 05.09.2018 tarihinde 2.alacaklılar toplantısının yapıldığını, kendilerinin de işleten şirketten kira alacağı nedeniyle alacakları bulunduğunu, iflas masasına alacak kaydı yaptırdıklarını, kabul anlamına gelmemek üzere desteğin eylemlerinden sorumlu olmadıklarını, davalı ...’nün asli kusurlu olduğunu, davalı şirkete ait çekicinin ... Sigorta şirketine birleşik kasko sigortası ile sigortalı olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... vekili, ikametgah yeri itibarıyla Sakarya Mahkemelerinin yetkili olduğunu, ceza dosyası temyiz aşamasında olduğundan sonucunun beklenmesini, ...’nün kusursuz olduğunu, davalı ... Sigorta AŞ tarafından ZMMS kapsamında davadan önce davacılara 28.10.2016 tarihinde 132.114,00 TL ödendiğinden bakiye zarar bulunmadığını, aracın aynı zamanda ... Sigorta AŞ’ne kaskolu olması ve 100.000 TL manevi tazminat klozu bulunması nedeniyle davanın sigorta şirketine yöneltilmesi gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı ... Sigorta Aş vekili, kazaya karışan... plakalı aracın 08.02.2016-08.02.2017 tarihleri arasında 310.000 TL limitle davalı şirkete zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesi ile sigortalı olup davacıların dava öncesi başvurusu üzerine 27.03.2017 tarihinde 132.114,00 TL ödeme yapıldığından bakiye limitin 177.886,00 TL olduğunu, Çerkeş 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/118 esas sayılı dosyası ile SGK tarafından davalı şirket aleyhine davacılara ödenen 269.990 TL’nin ½ si olan 134.830, 45 TL’sinin rücu talebiyle açılan davanın derdest olduğunu, davacıların zararının gerek davalı sigorta şirketi gerekse SGK tarafından yapılan ödeme ile karşılandığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, bilirkişi raporuna göre müteveffanın 28.10.2016 tarihinde sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı çekici ve bu çekiciye bağlı ...plaka sayılı yarı römork ile D100 karayolunda Çankırı Atkaracalar istikametinden Bolu Gerede istikametinde seyir halinde iken Gelik Ovacık mevkine geldiği esnada yolun sağ emniyet şeridinde seyir eden ... plaka sayılı otomobile çarpıp sol tarafa yan yatar şekilde ilerleyip, demir bariyerlere çarpması sonucu sürücü ...'nin aracın ön tarafından dışarıya fırlayıp, orta refüje düşmesi ve akabinde çekici ve yarı römorkun yana devrilip sürüklenmesi neticesinde kaza meydana geldiği, kazanın oluşumunda davacılar murisi çekici sürücüsü olup, davalının çıktığı kavşağa yaklaşırken hızını 50 km/saat'e düşürmediği, davalı sürücünün ise kavşaktan ana yola çıkarken sol taraftan gelen araçların geçişini beklemeden yola çıktığı, kusur yönünden davacılar murisi kavşaktan geçtiği halde hızını yolun şartlarına göre ayarlamadığı için %75 oranında, davalı araç sürücüsü ise ana yola çıkarken yolda bulunan araçların geçişini beklemeden yola çıkması nedeniyle %25 oranında tali kusurlu olduğu, davacılar murisinin çekicinin camından fırlayarak vefat ettiği, davacıların müteveffanın eşi ve çocuğu oldukları, meydana gelen kaza neticesi manevi zarara uğrayacakları, somut olayda kazanın meydana geliş şekli, kusur oranı tarafların ekonomik ve sosyal durumları göz önüne bulundurularak davanın kısmen kabulüne karar verilmesi gerektiği, davalılardan ... İnşaat Enerji Petrol Gıda San. Ve Tic. AŞ aracın işleteni, ... ise aracın şoförü olup, KTK'nın 85. Maddesi gereğince müteselsilen sorumlu olması nedeniyle husumet itirazlarının reddi gerektiği, maddi tazminat yönünden anılan 15.03.2021 tarihli bilirkişi heyet raporda ...'nin, 28.10.2016 tarihinde meydana gelen trafik kazasında vefat etmesi nedeniyle, davalı ... Sigorta AŞ tarafından, müteveffanın eşi ... ile kızı ... Düzce'ye, 27.03.2018 tarihinde toplam 132.114,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı ödemesi yapıldığı, iş bu davada, davacıların bakiye tazminat talebinde bulundukları, ödeme tarihi verilerine göre yapılan hesaplama sonucu, davacılardan, eş ... lehine 30.195,84 TL ödenmesi gerekirken davalı tarafından 128.880,32 TL ödeme yapıldığı, kızı ... Düzce lehine 2.306,00 TL ödenmesi gerekirken davalı tarafından 3.233,32 TL ödeme yapıldığı, yapılan ödeme ile davacıların zararlarının karşılandığı, davacıların bakiye tazminat alacaklarının bulunmadığının tespit edildiğinden davanın kısmen kabulüne, maddi tazminat talebinin reddine, manevi tazminat yönünden davanın kısmen kabulüne, ... için 10.000,00 TL, ... Düzce için 10.000,00 TL, ... için 10.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 28.10.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve ... İnş. Enerji Petrol Nak. Gıd. San. Tic. AŞ'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiş; hükme karşı davacılar vekili ile davalı ... İnşaat Enerji Petrol Nakliyat Gıda San Tic AŞ vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvuru yapılmıştır.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacılar vekili istinaf başvuru dilekçesinde, davacıların 28.10.2016 tarihinde meydana gelen trafik kazası sonucunda hayatını kaybeden ...'nin yasal mirasçıları olduğunu, müteveffa ...’nin D-100-14 karayolunu takiben Atkaracalar İlçesi tarafından Gerede İlçesi istikametine seyri esnasında araç ruhsat malik kaydı ... İnşaat Tic. AŞ'ye ait olan "... " çekici/kamyon ve ona bağlı bulunan ... plakalı dorse ile kazaya karışan diğer taraf ...'un sürücüsü olduğu ... plakalı kamyonetin tali yoldan aniden ve kontrolsüz olarak çıkması ile kazaya karıştığını ve kaza neticesinde ...'un ve ailesinin içerisinde bulunduğu araca çarpmamak ve can kaybına sebebiyet vermemek için aniden direksiyonu orta refüje kırarak aracını yan yatırdığını ve yan yatan aracın altında kalarak parçalanmak suretiyle feci şekilde can verdiğini, dava dilekçesi ile talep ettikleri ihtiyati haciz talebinin reddedildiğini, teminatsız olarak ihtiyati haciz kararı verilmesi talebinin reddedilmesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığını dolayısıyla istinafa konu kararın bu yönüyle bozulması gerektiğini, hükme esas alınan bilirkişi raporlarının eksik ve hatalı olduğunu, 15.03.2021 tarihli bilirkişi heyeti raporuna yasal süresi içerisinde yapmış oldukları itirazlar sonucunda aynı bilirkişilerden ek rapor alındığını 09.11.2021 tarihli ek raporda da kök rapordaki fahiş hatalarının hiç birisini düzeltmeksizin kök rapor ile birebir aynı olan ek rapor düzenlendiğini, mahkemece başkaca inceleme ve değerlendirme yapılmaksızın (daha önce aynı konuda ceza davasında kusur oranlarını belirlemek amacıyla alınmış olunan üç bilirkişi raporu gözetilmeksizin) hükmün bu raporlara göre kurulmuş olmasının yasaya aykırı olduğunu, Çerkeş Asliye Ceza Mahkemesi 2017/35 E. 2018/176 K. Sayılı dosyasında sanık ...'un üzerine atılı taksirle ölüme neden olma suçunu işlediği, sanığın eylemine uyan 5237 sayılı TCK.nın 85/1 maddesi gereğince cezalandırılmasına karar verildiğini, ceza mahkemesince verilen hükümlülük kararındaki fiilin hukuka aykırılığı ve illiyet bağını belirleyen maddi olaylar konusundaki kabulünün hukuk hakimini de bağlayacağını, ceza mahkemesi dosyasında İstanbul Teknik Üniversitesi alınan 02.05.2018 tarihli bilirkişi raporunda; meydana gelen kazada sanık ...'un birinci derece; müteveffa ...'nin ise ikinci derece kusurlu olduğunun tespit edildiğini, bilirkişiler hakkında şikayetçi olduklarını, şikayet neticesinde Ankara Bilirkişilik Bölge Kurulu 2021/35 Toplantı No, 2021/877 Karar No'lu kararı (EK-4) ile özellikle şikayete konu bilirkişi raporunda kusur oranlarını hesaplamaya çalışan bilirkişi ...'nın uzmanlık alanı dışında rapor düzenlemesi, hukuki görüş ve nitelendirmede bulunması nedeniyle uyarılmasına karar verildiğini, bilirkişinin açıkça uzmanlık alanı dışında rapor tanzim ettiği gerekçesi sebebiyle hiçbir suretle hükme esas teşkil edemeyeceğini, maddi tazminat istemine ilişkin olarak bilirkişi raporlarında hesaplanan tazminat tutarlarının sigorta şirketince ödenen tutardan az olması sebebiyle maddi tazminat talebi reddedilmiş ise de bilirkişi raporlarındaki (15.03.2021 tarihli kök rapor ve 09.11.2021 tarihli ek rapor) hesaplamaların hükme esas teşkil edebilecek mahiyette olmadığını, 23.11.2021 tarihli dilekçe ile yerel mahkemeden, bilirkişiler hakkında yasal sürecin başlatıldığı, bilirkişiler hakkında şikayette bulunulması sebebiyle davacılar ile bilirkişi arasında menfaat çatışması meydana gelmesi, bilirkişilerin gerek kök raporda gerekse de ek raporu tanzim ederken özenli davranmayarak davayı sürüncemede bırakmaları nedeniyle bilirkişiler nezdinde ret sebepleri meydana geldiği bildirilmiş olup dolayısıyla dosyanın yeni bir bilirkişi heyetine giderek yeniden rapor tanzim edilmesi talep edilmiş olmasına rağmen bununla ilgili herhangi bir karar verilmediğini ve işlem yapılmadığını, manevi tazminata ilişkin hüküm tesis edilirken de yine hatalı ve hukuka aykırı bilirkişi raporu esas alınarak, müteveffa ...'nin %75 kusurlu olduğu varsayımından hareket edildiğinden verilen kararının yasaya aykırı olduğunu, manevi tazminat miktarının çok düşük olduğunu, davalı ... Sigorta Şirketi'den manevi tazminat talep etmedikleri halde "5.100 TL vekalet ücretinin davacılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davalılara verilmesi..." şeklindeki hükmün açık olmadığını ve tüm davalılar olarak anlaşılabileceğini belirterek istinaf isteminin kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... İnşaat Enerji Petrol Nakliyat Gıda San Tic AŞ vekili istinaf dilekçesinde; davaya konu edilen ve ... Plakalı ve 28.10.2016 tarihli kazaya karışan dorse olan ... plakalı araçların davalı şirkete ait olmadığının tespit ve ispat edildiğini, iki bölümden oluşan ve tırın ön kısmında bulunan ... plakalı çekicinin davalı şirkete ait olduğunu ancak davalı ile dava dışı ... Lojistik Taşımacılık Nakliyat İnşaat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi ile 09.03.2015 -20.04.2017 tarihleri arasında geçerli olmak üzere imzalanan sözleşme ile kiralanarak teslim edildiğini, mahkeme kararında belirtilen ve davalı şirkete ait ... plakalı bir araç bulunmadığı gibi davalı şirket adına kayıtlı ... plakalı bir dorse de bulunmadığını, davalı şirket adına kayıtlı olan ve tırın ön kısmında bulunan ... plakalı çekicinin ise, davalı şirket ile dava dışı ... Lojistik Taşımacılık Nakliyat İnşaat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi ile 09.03.2015 -20.04.2017 tarihleri arasında geçerli olmak üzere imzalanan Çekici Kiralama Sözleşmesi kapsamında uzun süreli kiralanarak teslim edildiğini, davalı şirketin, kazaya konu araçlardan yalnızca çekici mahiyetindeki, ... Plakalı aracın mülkiyetine sahip ve söz konusu çekiciyi 33 aylık araç kiralama sözleşmesi ile ... Şirketi’ne kiralamış olduğunu, davalı şirket, hukuken araç işleteni olmadığından husumet yöneltilemeyeceğini, 2918 Sayılı Karayolu Trafik Kanunu’nun 3. ve 85. Maddesi hükmüne göre ise, bir motorlu aracın işletilmesinden doğan zarardan, o aracın işleteninin sorumlu olduğunu, ilgili hükümler gereğince, malik, uzun süre olarak aracını kiraladığında kiracının, işleten sıfatını kazandığını aynı yasanın 85. Maddesi gereğince de işletenin, hukuki sorumluluk altına girdiğini, teslim tutanağıyla teslim edilen ... plakalı çekicinin, kiracı tarafından kullanılırken kazanın meydana geldiğini, bu kapsamda, davacı vekili tarafından mülkiyetinin davalı şirkete ait olduğu iddia edilen; ancak davalı şirkete ait olmayan ... plakalı aracın, şirkete ait olmadığı da, şirket tarafından müzekkere yazılarak tespit edilmesi talebinde bulunulması üzerine, tespit ve ispat edildiğini bunun yanı sıra, kazaya karıştığı iddia edilen araç sürücüsü ve merhum ... isminde, davalı şirket nezdinde çalışan bir personel bulunmadığı da Sosyal Güvenlik Kurumu’na yazılan yazı ile tespit ve ispat edildiğini, davalı şirkete ait olan ... plakalı çekicinin, ... Lojistik Taşımacılık Nakliyat İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti’ ne uzun süreli olarak kiralanarak, Çekici Kiralama Sözleşmesi’nin ayrılmaz parçası olarak ve plakaları belirtilen 48 adet çekicinin, ... Lojistik Ltd Şti adına teslim alan ve imza sirkülerinde de münferit yetkili olarak gösterilen ...’e teslim edildiğini ve 28.10.2016 tarihli trafik kazasının, işbu sözleşmenin devamı sırasında meydana geldiğini, müteveffa ...’nin, kaza tarihinde, dava dışı ve davanın ihbarını talep etmiş oldukları ... Lojistik Ltd Şirketi çalışanı olduğunu, dava dışı ... Lojistik Taşımacılık Nakliyat Ltd. Şirketi’nin, Batı Asliye Ticaret Mahkemesi’nin kararına istinaden iflas kararı verilmesi nedeniyle, davacılar vekilinin, Ankara Batı İcra Müdürlüğü’nün 2018/1 iflas numaralı dosyada bulunan sıra cetveline itiraz edildiği ve yerel mahkemeden ilgili belgelerin gönderilmesi talebinde bulunulduğunun görüldüğünü, bu durumun dahi hem müteveffa hem de dorse sahibi olan ilgili şirketin sorumlu olduğunun açık göstergesi olduğunu, Ankara Valiliği İl Emniyet Müdürlüğü tarafından, 01.06.2020 tarihinde gönderilen “... plakalı araç hk.” Konulu cevap ile, ... . plakalı dorsenin, 22.10.2013 tarihinde ... Lojistik Taş. Nakliyat Ltd Şirketi adına tescil işleminin yapıldığı, 16.04.2018 tarihinde Gölbaşı Trafik Tescil Birimince Ankara Batı İcra Dairesinin icra satışına istinaden ... Grup Petrol Ürünleri Ltd Şirketi’ne devir tescil işleminin yapıldığı, 25.05.2018 tarihinde, ... Sanayi Ulus. Nakliyat Petrol Ltd Şti adına devir ve tescil işleminin yapıldığı bildirilerek, davalı şirketin ... plakalı aracı olmadığının ispat edildiğini, dava dilekçesinde, ... plakalı dorsenin de davalı şirkete ait olduğu iddiasında bulunan davacının, cevap dilekçesinin mahkemeye arz edilmesi ve ... plakalı dorsenin davalı şirkete ait olmadığının ispatı üzerine, bu sefer “sorumluluğun tespitinde çekicinin baz alınması gerekir” gibi mantık kurallarına aykırı bir iddiada bulunduğunu, mahkeme tarafından, yalnızca “çekici” mahiyetindeki araç göz önüne alınmış olup, çekici’nin arkasına takılı olan ve “dorse” mahiyetindeki aracın malikine de herhangi bir ihbarda bulunmadığını, davalı şirketin yalnızca araç maliki olarak görüldüğünden bahisle ve kazaya sebebiyet veren “çekici” vasfında araçmış gibi gösterilerek ve dorse maliki nazara alınmaksızın, diğer davalı araç sürücüsü ile müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmasına karar verilmiş olmasının yasaya aykırı olduğunu, davalı şirketin, Borçlar Hukuku anlamında hukuki sorumluluğunu gerektirecek herhangi bir sıfatı bulunmadığından, şirketin, ... plakalı araç üzerinde fiili hakimiyeti ve ekonomik yararlanması bulunmadığından; dava dışı ... Şirketine nakliye hizmeti için tahsis edildiğinden, davalı şirket bakımından, davanın husumet yönünden reddini talep edilmiş olmasına rağmen, şirketin “araç işleten” sıfatıyla müştereken ve müteselsilen sorumlu olacağı yönünde hüküm kurulmuş olmasının yasaya aykırı olduğunu, ... plakalı çekicinin muayenesinin 25.02.2016 tarihinde yapıldığı ve 25.02.2017 tarihine kadar geçerli olduğunu, olay tarihinin 28.10.2016 tarihi olduğu; sunulan araç muayene belgesinden açık şekilde görüleceği üzere, davacı tarafından iddia edildiği gibi, araç muayenesi hanesinin boş olmadığı; tam tersine olay tarihinde muayene ve bakımlarının yapıldığı ve 25.02.2017 tarihine kadar geçerli olacağı ispat edilmiş olduğunu, teknik olarak, son model üretim çekicilerde teknik olarak hava yastığı bulunmadığı gibi, mahkemeye plakası belirtilerek sunulan 19.11.2016 tarihinde düzenlenen Kasko Kesin Ekspertiz Raporu’nda da, hasarlı, bozuk veya değişmesi gereken parçalarda hava yastığı bulunmadığı gibi, çekicinin bakım veya emniyet kemeri vb. hususlarında bir bozukluk veya benzeri bir durumun oluşmadığı; işbu kaza nedeniyle çekicinin ağır hasara uğradığı açıkça görülebildiğini, davayı ve husumeti kesinlikle kabul anlamına gelmemekle birlikte, bir an için aksi düşünülse dahi, KTK. 86. Maddesi gereğince, araç işleten kişinin, sorumluluğundan bahsedebilmek için eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişinin varlığı, eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişinin, zararının doğumunda kusurunun bulunması, zararın araçtaki bir bozukluktan kaynaklanması ve, kazanın oluşumunda, illiyet varlığının bulunması gerektiğini, aracı sevk ve idare edenlerin, araç işleticisinin şoförü veya onun izniyle aracı kullanan diğer kişiler olduğunu söz konusu kazada, merhum ..., davalı şirketin eylemlerinden sorumlu olduğu bir personel olmadığı gibi, Sosyal Güvenlik Kurumu’na yazılan müzekkere neticesinde müteveffanın davalı nezdinde hiçbir çalışması bulunmadığının ispat edildiğini, belirterek istinaf isteminin kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE

HMK’nun 355 maddesi gereğince davacılar vekili ile davalı ... İnşaat Enerji Petrol Nakliyat Gıda San Tic AŞ vekilinin istinaf sebepleri ile sınırlı olarak, dosya içerisindeki bilgi ve belgeler, mahkeme kararının gerekçesi, dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesi ile yapılan inceleme sonunda;

Dava, ölümlü trafik kazasında kaynaklanan destekten yoksun kalma tazminatı, cenaze gideri ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

Davacılar vekili, 28.10.2016 tarihinde davalı ... Sigorta AŞ’ne zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi ile sigortalı davalı ...’un sevk ve idaresindeki ... plakalı araçla tali yoldan ana yola aniden çıkması üzerine davalı ... İnşaat Enerji Petrol Nakliye Gıda San ve Tic AŞ ‘ne ait ...’nin sevk ve idaresindeki ... plakalı çekici ve bağlı ... plakalı dorse ile ... plakalı araca çarpmamak için direksiyonu kırması sonucu yan yatan aracın altında kalarak vefat ettiğinin, müteveffanın ...’nın eşi ... ve ...’nin babası olduğunu belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 10.000 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile cenaze giderinin davalılardan; dava eş ... için 100.000 TL davacı çocuklar için ayrı ayrı 50.000‘er TL olmak üzere toplam 200.000 TL manevi tazminatın yasal faiziyle birlikte sigorta şirketi dışındaki davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiş, mahkemece desteğin %75, davalı sürücü ...’nün %25 kusurlu olduğu, davacıların destekten yoksun kalma zararının davalı sigorta şirketi tarafından davdan önce yapılan ödeme ile karşılandığı bakiye alacakları bulunmadığı gerekçesiyle maddi tazminat talebinin reddine, manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile her bir davacı için ayrı ayrı 10.000 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte sigorta şirketi dışındaki davalılardan tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine dair verilen karar karşı davacılar vekili ihtiyati haciz talebinin reddine, kusur oranı, maddi ve manevi tazminat miktarlarına; davalı ... İnşaat Enerji Petrol Nakliyat Gıda San Tic AŞ vekili işleten sıfatına yönelik istinaf sebepleri ileri sürmüştür.

1. Davacılar vekilinin kusura yönelik istinaf sebepleri incelendiğinde;

Mahkemece alınan 15.03.2021 kök ve 09.11.2021 tarihli ek kusur bilirkişi raporunda dava konusu trafik kazasında davacıların desteği ...’in %75, davalı ...’nün %25 kusurlu olduğu belirlenmiş olup mahkemece rapor doğrultusunda maddi tazminat talebinin reddine manevi tazminat talebinin kısmen kabulüne reddine karar verilmiştir.

28.10.2016 tarihli saati 13.30 olan kaza tespit tutanağında ...’nin sevk ve idaresindeki ... plakalı çekici ve ... plakalı yarı römork ile Atkaracalar istikametinden Gerede istikametine giderken 23.km 400 metrede aracının ön köşe kısmı ile aynı istikamette önünde seyreden ... idaresindeki ... plakalı otomobilin sol arka köşesine çarpması ve çarpmanın etkisi ile savrularak orta refüj demir bariyerlerine çarpıp sol yan üzerine devrilip sürünerek durması ile iki araçlı ölümlü trafik kazasının oluştuğu, ...’un beyanı doğrultusunda ...’nin 2918 Sayılı KTK’nun 56/c maddesi gereğince takip mesafesini korumadığından kusurlu olduğu, Çerkeş Cumhuriyet Başsavcılığının 2016/447 hazırlık dosyasından alınan 14.11.2016 tarihli bilirkişi raporunda tali yoldan ana yola yola çıkarak ana yolda seyreden ...’e geçiş önceliği vermeyen ... plakalı araç sürücüsü ...‘un asli ve tam kusurlu, ...’in hızı belirlenmediğinden kusursuz olduğu, hızının limit üstünde olması halinde tali kusurlu olacağı, Çerkeş Asliye Ceza Mahkemesinin 11.10.2018 tarih 2017/35 Esas 2018/176 Karar sayılı dosyasında keşif yapılarak alınan 07.09.2017 tarihli bilirkişi raporunda kavşaklarda geçiş üstünlüğüne uymayan ... plakalı araç sürücüsü ... ‘un asli kusurlu, kavşakta hızını azaltmayan ...’nin tali kusurlu olduğu, ATK’dan alınan 20.03.2017 tarihli raporda ...’nin 2918 Sayılı KTK’nun 56/c maddesi gereğince takip mesafesini korumadığından asli ve tam kusurlu olduğu, İTÜ öğretim görevlilerce düzenlenen 02.05.2018 tarihli heyet raporun da kavşaklarda geçiş üstünlüğüne uymayan ... plakalı araç sürücüsü ... ‘un 1 derece asli kusurlu, kavşakta hızını azaltmayan ...’nin 2 derece tali kusurlu olduğu, anılan rapor gereğince sanık ...’un 1.derece asli kusurlu olduğu kabul edilerek 15.200 TL Ağır Para Cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.

6098 sayılı TBK.nın 74.maddesi “ Hâkim, zarar verenin kusurunun olup olmadığı, ayırt etme gücünün bulunup bulunmadığı hakkında karar verirken, ceza hukukunun sorumlulukla ilgili hükümleriyle bağlı olmadığı gibi, ceza hâkimi tarafından verilen beraat kararıyla da bağlı değildir.Aynı şekilde, ceza hâkiminin kusurun değerlendirilmesine ve zararın belirlenmesine ilişkin kararı da, hukuk hâkimini bağlamaz.” hükmünü içermektedir.

Madde metninde de anlaşıldığı üzere ceza mahkemesinin beraat kararının hukuk hâkimini bağlamayacağı, ancak beraat kararı bir maddi olguyu tespit ediyorsa bu kararın hukuk hâkimini bağlayacağı, beraat kararı suçun sanık tarafından işlenmediğinin kesin olarak tespiti olgusuna dayanıyorsa, bu kararın hukuk hâkimini de bağlayacağı, bundan başka kusurun takdiri ve zararın miktarını tayini hususundaki kararın hukuk hâkimini bağlamayacağı hüküm altına alınmıştır (Turgut Uygur, Borçlar Kanunu Şerhi, C. 1, s. 844). Ancak Hukuk hâkiminin kural olarak ceza mahkemesinin beraat kararı ile bağlı değil ise de aynı olay nedeniyle ceza yargılamasında hükme dayanak alınan maddi olgularla ve özellikle “fiilin hukuka aykırılığı” konusunda tamamen bağlı olacağı gerek öğreti gerekse de yargısal uygulamada istikrarla kabul edilmektedir. Başka bir deyişle maddi olayları ve yasak eylemlerin varlığını saptayan ceza mahkemesi kararı, taraflar yönünden kesin delil niteliğini taşır (HGK, 24.12.2014 gün ve 2014/4-846 E., 2014/1091K).

Mahkemece kusur yönünden alınan bilirkişi raporundaki kusur oranı ile ceza dosyasında hükme esas alınan İTÜ öğretim görevlilerce düzenlenen 02.05.2018 tarihli heyet raporundaki kusur oranları arasında çelişki bulunduğundan Çerkeş Asliye Ceza Mahkemesinin 11.10.2018 tarih 2017/35 Esas 2018/176 Karar sayılı ceza dosyasının kesinleşmesi beklenerek, mahkemesinden dosyanın getirilmesi, kesinleşen maddi olgu ve davacının itirazlarının da değerlendirilmesi amacıyla Karayolları Genel Müdürlüğünden emekli makina mühendisi bilirkişilerden seçilecek bilirkişi heyetinden tüm kusur raporlarının değerlendirildiği çelişkileri giderici ayrıntılı, gerekçeli ve denetime açık rapor alınıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleye dayalı hüküm tesisi isabetli görülmediğinden davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü gerekmiştir.

2. Davalı ... İnşaat Enerji Petrol Nakliyat Gıda San Tic AŞ vekili işleten sıfatına itiraz etmiştir.

İşleten tanımı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesinde “Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır” şeklinde yapılmıştır. 2918 sayılı KTK'nın 3. maddesinde işleten sıfatı belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçütten yararlanılmıştır. Şekli ölçüte göre trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir. Maddi ölçüte göre ise, trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir. İşletenin belirlenmesinde doktrin ve Yargıtay'ın kabul ettiği görüş maddi ölçüttür.

2918 sayılı KTK'nın 85. maddesi ise “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar” hükmünü içermektedir. Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devir edilmesi halinde (çok kısa bir süre olmaması kaydıyla), artık üzerindeki fiili hakimiyetin kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip, bunun sonucu olarak da araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir. 2918 sayılı Kanunun 86. maddesinde ise, bu Kanunun 85.maddesinde düzenlenen sorumluluktan kurtulma ve sorumluluğu azaltma koşullarına yer verilmiştir. Bu düzenlemelere göre, ”Araç işleteni veya araç işleteninin bağlı bulunduğu teşebbüs sahibi, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın kazanın bir mücbir sebepten veya zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulabilecek; sorumluluktan kurtulamayan işleten veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi ise kazanın oluşunda zarar görenin kusurunun bulunduğunu ispat ederse, hakim, durum ve şartlara göre tazminat miktarını indirebilecektir.

Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, kiracının işleten sıfatının belirlenmesinde, kira sözleşmesinin uzun süreli olması, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir. Ancak bu konuda getirilecek delillerin üçüncü kişileri bağlayabilecek nitelikte ve güçte olması, özellikle zarara uğrayanların haklarını halel getirecek bir sonuç yaratmaması şarttır.

Somut olayda, kazaya karışan ... Plakalı aracın kaza tarihinde davalı ...'a ... Plakalı dorsenin dava dışı ... Lojistik Taşımacılık Nakliyat İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şti’ne, ... plakalı çekicinin davalı ... İnşaat Enerji Petrol Nakliyat Gıda San Tic AŞ adına kayıtlı olduğu, davalı şirket vekili tarafından; ... plakalı çekicinin 09.03.2015 tarihli sözleşmeye göre 09.03.2015-20.04.2017 tarihli arasında uzun süreli çekici kiralama sözleşmesine istinaden dava dışı ... Lojistik Taşımacılık Nakliyat İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şti’ne kiralandığını belirterek, 09.03.2015 tarihli kira sözleşmesi, araç teslim tutanağı, kira bedellerine ilişkin fatura ve damga vergisine ilişkin belgelerini sunmuş, dava konusu işkazasına ilişkin olarak SGK Teftiş Kurulu Başkanlığının inceleme raporu ile de ...’nin 08.06.2016 tarihinde dava dışı ... Lojistik Taşımacılık Nakliyat İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şti’nde işe başladığı, kaza tarihine kadar anılan şirkette şoför olarak çalıştığı ... plakalı çekicinin 09.03.2015 tarihli sözleşme ile 09.03.2015-20.04.2017 tarihli arasında uzun süreli çekici kiralama sözleşmesine istinaden ... İnşaat Enerji Petrol Nakliyat Gıda San Tic AŞ tarafından dava dışı ... Lojistik Taşımacılık Nakliyat İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şti’ne kiralandığı belirtilmiştir.

Davalı yargılama aşamasında kira sözleşmesini örneğini dosyaya ibraz etmiş ancak mahkemece davalı şirketin işleten olup olmadığı hususu mahkemece değerlendirilmemiş, ... plakalı aracın sürücüsü ... ile müteselsilen sorumlu olduğu kabul edilerek hüküm kurulmuştur. Ancak dosya kapsamına göre davalı ... İnş AŞ destek ... idaresinde bulunan ... plakalı aracın kayıt malikidir. Davacılar vekili tarafından desteğin idaresinde bulunan aracın işleteni olduğu belirtilerek husumet yöneltilmiş olup sürücünün kusuru ile neden olduğu kendisinde oluşan zararlardan araç işleteni ancak araçta bulunan teknik arıza, bakım ve onarım eksikliği gibi hallerin ispatı halinde sorumlu tutulabilir.

Bu durumda mahkeme dosyaya ibraz edilen kira sözleşmesinin adi yazılı şekilde düzenlenmiş olması nedeniyle sözleşme aslının istenmesi, sözleşmenin 3.kişileri bağlayacak güçte bir kira sözleşmesi olup olmadığı, aracın teslim edilip edilmediği, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanmanın kime ait olduğu, kira sözleşmesinin ve kira bedelinin maliye ve vergi dairelerine bildirilip bildirilmediği, ibraz edilen sözleşme yükümlülüklerinin kim tarafından yerine getirildiği, gerektiğinde işleten ve kiracının varsa ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılmak suretiyle kira sözleşmesinin, fatura, ruhsat, hesap hareketleri gibi yan delillerle desteklenip desteklenmediği, davalı ... İnş. AŞ'nin işleten sıfatının bulunup bulunmadığı hususlarının tartışılarak, sonucuna göre davalının işleten olup olmadığının belirlenmesi, davalının aracın işleteni olduğunun belirlenmesi halinde ise davalı şirketin destek ... idaresinde bulunan aracın işleteni olması nedeniyle kazanın meydana gelmesinde sürücü kusuru haricinde araçtan kaynaklanan teknik arıza, bakım ve onarım eksikliği gibi bir husus olup olmadığının araştırılması ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken bu hususta hiç değerlendirme yapılmadan işleten olarak sorumlu tutulması doğru görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle davacılar vekili ile davalı ... İnşaat Enerji Petrol Nakliyat Gıda San Tic AŞ vekilinin istinaf sebeplerinin ayrı ayrı kabulü ile HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereği kararın kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine, kaldırma sebebine göre taraf vekillerinin sair istinaf sebeplerinin şimdilik incelenmesine yerolmadığına karar verilmiştir.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;

1. Davacılar vekili ile davalı ... İnşaat Enerji Petrol Nakliyat Gıda San Tic AŞ vekilinin istinaf başvurusunun ayrı ayrı KABULÜ ile; HMK.nın 353/1.a.6 maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının KALDIRILMASINA,

Yeniden yargılama yapılması için dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE, kaldırma sebebine göre taraf vekillerinin sair istinaf sebeplerinin şimdilik incelenmesine yerolmadığına

2. Davacılar ve davalı ... İnşaat Enerji Petrol Nakliyat Gıda San Tic AŞ tarafından yatırılan istinaf karar harcının yatırdıkları oranda istek halinde kendilerine iadesine,

3. İstinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesinde değerlendirilmesine,

4. Davacı ve davalı ... İnşaat Enerji Petrol Nakliyat Gıda San Tic AŞ tarafından yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının talep halinde yatırdıkları oranda kendilerine iadesine,

5. Karar tebliği, harç ve gider avansı iadesi işlemlerinin ilk derece mahkemesince yapılmasına,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 353/1-a maddesi uyarınca KESİN olmak üzere 16.05.2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi.

Başkan ...

Üye ...

.

Üye ...

Katip ...

• Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümleri gereğince elektronik imza ile imzalanmıştır.