Ankara BAM 26. HD 2021/2244 E. 2024/262 K.

T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

26. HUKUK DAİRESİ

T.C.

ANKARA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

26. HUKUK DAİRESİ

ESAS NO : 2021/2244

KARAR NO : 2024/262

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

K A R A R

BAŞKAN : ... (...)

ÜYE : ... (...)

ÜYE : ... (...)

KATİP : ... (...)

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ANKARA 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 01/06/2021

NUMARASI : 2020/622 Esas 2021/323 Karar

DAVACILAR :

VEKİLLERİ :

DAVALILAR :

DAVANIN KONUSU : Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan)

KARAR TARİHİ : 23/02/2024

GEREKÇELİ KARAR

YAZILMA TARİHİ : 19/03/2024

Mahalli mahkemesince verilen karara karşı davacılar vekili tarafından süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI

Davacılar vekili, 07.06.2013 tarihinde, davalılardan ... Sigorta AŞ’ye zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesi ile sigortalı ...’ın sevk ve idaresindeki ... plakalı araçla yaptığı tek taraflı trafik kazasında araçta yolcu olarak bulunan davacılardan ...’nın annesi, ...’in kızı diğer davacıların kardeşi ...’nin vefat ettiğini, davalı ... şirketine başvurmalarına rağmen ödeme yapılmadığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere davacı çocuk ... için 20.000 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 50.000 TL manevi tazminat, davacı anne-baba için ayrı ayrı 10.000‘er TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 20.000‘er TL manevi tazminat, her kardeş için ayrı ayrı 5.000‘er TL manevi tazminat olmak üzere toplam 40.000 TL maddi tazminat ile 115.000 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiş; 23.06.2020 tarihli ıslah dilekçesi ile destekten yoksun kalma tazminatı talebini davacı ... yönünden 61.368,44 TL’ye, baba ... yönünden 97.200,77 TL’ye anne ... yönünden 143.630,12 TL’ye yükseltmiştir.

Davalı ... AŞ vekili, kazaya karışan ... plakalı aracın 15.10.2012 -15.10.2013 tarihleri arasında 225.000 TL limitle davalı şirkete ZMMS poliçesi ile sigortalı olduğunu, davadan önce eksik belge ile başvuru yapıldığını, sigortalı araç sürücüsü kusursuz olduğu gibi manevi tazminatın teminat dışı olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı ... ve vasisi savunma yapmamıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece davanın, trafik kazasından kaynaklanan destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat talebine ilişkin olduğu, somut olay değerlendirildiğinde; 07.06.2013 tarihinde, sürücü ...’ın sevk ve idaresindeki ... plakalı otomobil ile Kalecik şehir merkezi istikametine seyir halinde iken kaza mahalline geldiği esnada aracın direksiyon hakimiyetini kaybederek, seyir istikametine göre yolun sağ tarafından yoldan çıkarak takla atması neticesinde davaya konu ölümlü/yaralanmalı trafik kazasının meydana geldiği, davalı sürücü ...'ın meydana gelen olayda % 100 oranında kusurlu olduğu, Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinin 07.06.2013 tarihli genel adli muayene raporunda, alkol nefes testinde 1,55 promil alkollü olduğunun belirtildiği, müteveffa ... ...'in kanında, 1,80 mg/dl etanol bulunduğu, dosyaya sunulan hesap bilirkişisi raporunda, ölenin ve hak sahiplerinin PMF yaşam tablosuna göre saptanan bakiye ömür süreleri ve müteveffanın desteğinden faydalanacakları da tespit edilerek, buna göre; davacıların karşılanmamış zararlarının belirlendiği, sürücünün alkollü olduğu, müteveffa ... ...'in alkol aldığını bildiği sürücünün aracında yolculuk ettiği anlaşılmış olup, TBK'nın 52.maddesi uyarınca müterafik kusur nedeniyle, tazminat miktarlarında % 20 oranında indirim yapılması gerektiği, bu şekilde müteveffa ... ... yönünden müterafik kusurun varlığı kabul edilmiş, taşıma ve kullanmada işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin bir çıkarı veya yararının bulunması halinde hatır taşımasından söz edilemeyeceği, aralarındaki taşıma ilişkisinin hatır taşımacılığı kapsamında olduğuna ilişkin belge ve bilginin bulunmadığı, koşulları oluşmadığı hatır taşıması indirimi uygulanmadığı talep artırım dilekçesi de dikkate alınarak davacı ... için 49.094,76 TL, davacı ... için 77.760,02 TL, davacı ... için 114.904,10 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmesi gerektiği, manevi tazminat talepleri yönünden ise, dosyaya sunulmuş olan Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi örneği incelendiğinde; teminat olarak maddi zarar, sağlık gideri, sakatlanma ve ölüm halinde tazminatların belirtildiği, manevi tazminat ödenmesine ilişkin herhangi bir açıklama ve madde bulunmadığı değerlendirildiği belirtilerek maddi tazminat talebi yönünden; davacı ... için 49.094,76 TL, davacı ... için 77.760,02 TL, davacı ... için 114.904,10 TL olmak üzere, toplam 241.758,88 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalılardan müteselsilen tahsili ile; davacılara ödenmesine, alacağa davalı ... AŞ yönünden 08.01.2015 dava tarihinden itibaren diğer davalı ... yönünden ise; 07.06.2013 olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili ile; davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin maddi tazminat talebinin reddine, manevi tazminat talebi yönünden; davacı ... için 25.000,00 TL, davacı ... için 10.000,00 TL, davacı ... için 10.000,00 TL, davacı ... için 2.500,00 TL, davacı ... için 2.500,00 TL, davacı ... için 2.500,00 TL, davacı ... için 2.500,00 TL, davacı ... için 2.500,00 TL manevi tazminatın 07.06.2013 olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalı ...'dan tahsili ile; davacılara ayrı ayrı ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat talebinin reddine,davalı ... AŞ yönünden talep edilen manevi tazminat taleplerinin reddine karar verilmiş hükme karşı davacılar vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel Mahkemece alınan kusur raporunda davalı ...'ın tam kusurlu olduğu belirtilmesine rağmen kararda maddi ve manevi tazminatlardan %20 hatır taşımacılığı indirimi, %20 müterafik kusur indirimi yapılmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, vefat eden ...'in davalılardan ...'ın alkollü olduğunu bilmesinin mümkün olmadığını, ayrıca davalılardan ...'ın arabasına zorla bindirildiğinin de ceza dosyası ile sabit olduğunu, Borçlar Yasası'nın 53. maddesi gereğince hukuk hakimi, ceza mahkemesince belirlenecek maddi olgular ile bağlı olup bu nedenle ceza ve hukuk dosyasında yer almayan "%20 hatır taşımacılığı ve de %20 müterafik kusur indirimi" değerlendirmesi ile karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, hesap uzmanı bilirkişi tarafından dosyaya sunulan rapor incelendiğinde, davacı ... için 61.368,44 TL davacı baba ... için 97.200,77 TL davacı anne ... için, 143.630,12 TL toplamda 302,199,33-TL tazminat talep edebilecekleri şeklindeki değerlendirmesi esas alınarak karar verilmesi gerekirken mahkeme tarafından indirim yapılarak hüküm kurulmasının yasaya aykırı olduğunu, kız çocukların destekten yararlanma sürelerinin, "gerçeğin varsayımlara üstünlüğü " ilkesi gereğince fiili duruma göre saptanması gerektiğini, desteğin kızı için evlenme tarihine kadar destek tazminatı hesaplanması gerektiğini, evlenme yaşı köylerde daha düşük ise de, kentlerde 25 yaş olarak kabul edildiğini, annesini, kızlarını, kardeşlerini kaybeden davacılar için hüküm altına alınan manevi tazminatların düşük olduğunu belirterek istinaf istemini kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE

HMK’nun 355 maddesi gereğince istinaf talebinde bulunan davacılar vekilinin istinaf sebepleri doğrultusunda, dosya içerisindeki bilgi ve belgeler, mahkeme kararının gerekçesi, dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesi ile yapılan inceleme sonunda;

Dava, ölümlü trafik kazasından kaynaklanan davacı çocuk, anne-baba tarafından açılmış destekten yoksun kalma tazminatı ile manevi tazminat; kardeşler tarafından açılmış manevi tazminat istemine ilişkindir.

Davacılar vekili, 07.06.2013 tarihinde, davalılardan ... Sigorta AŞ’ne zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesi ile sigortalı ...’ın sevk ve idaresindeki ... plakalı araçla yaptığı tek taraflı trafik kazasında araçta yolcu olarak bulunan davacılardan ...’nın annesi, ...’in kızı diğer davacıların kardeşi ...’nin vefat ettiğini, davalı ... şirketine başvurmalarına rağmen ödeme yapılmadığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere davacı çocuk ... için 20.000 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 50.000 TL manevi tazminat, davacı anne-baba için ayrı ayrı 10.000‘er TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 20.000‘er TL manevi tazminat, her kardeş için ayrı ayrı 5.000‘er TL manevi tazminat olmak üzere toplam 40.000 TL maddi tazminat ile 115.000 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiş; 23.06.2020 tarihli ıslah dilekçesi ile destekten yoksun kalma tazminatı talebini davacı ... yönünden 61.368,44 TL’ye, baba ... yönünden 97.200,77 TL’ye anne ... yönünden 143.630,12 TL’ye yükseltmiş; mahkemece davalı sürüsü ...’ın asli ve tam kusurlu olduğu, desteğin alkollü sürüsünün aracına bilerek binmesi nedeniyle müterafik kusurlu olduğu gerekçesiyle belirlenen tazminatlardan %20 indirim yapılarak maddi ve manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne karar verilmiş; davacılar vekili tazminatlardan müterafik kusur ve hatır taşıması nedeniyle ayrı ayrı %20’şer indirim yapılmasının, davacı çocuğun destek yaşının evlilik tarihi olarak kabul edilmemesi ve manevi tazminat miktarlarının düşük takdir edilmesine yönelik istinaf isteminde bulunmuştur.

Davacılar vekili maddi ve manevi tazminat miktarlarından hem hatır taşıması hem de müterafik kusur indirimi yapılmış olmasının yerinde olmadığını, davacı çocuk için 22 yaş yerine evlenme yaşı olan 25 yaşına kadar destek tazminatı hesaplanması gerektiğini ileri sürmüştür.

1. 6098 sayılı Borçlar Yasasının, "Tazminatın belirlenmesi" üst başlıklı 51/1 maddesi Hâkimin, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirleyeceği hükme bağlanmıştır.Tazminattan indirim sebeplerini düzenleyen, Türk Borçlar Yasasının 52.maddesinde öngörülen sebepler, daha çok zarar görenle ilgilidir. "Hiç kimsenin kendi kusurundan yararlanamayacağı" yönündeki genel hukuk ilkesinin etkisiyle, maddede sayılan belirli hal ve durumlarda tazminattan indirim yapılması mümkün bulunmaktadır.

Hatır taşıması bir kimseyi ücretsiz olarak ve bir karşılık almadan ve bir yararı bulunmadan taşıma halidir. Yani hatır için taşımada taşımanın karşılıksız olması veya alınan karşılığın önemsiz olması gerekir. Taşıma, işletenin veya sürücünün değil taşınanın yararına olmalıdır.

Hatır için taşıma ve aracın hatır için verilmesinde işletenin sorumluluğunun genel hükümlere tabi tutulmuş olması nedeniyle her olayda hâkim işinin özelliğini göz önünde tutarak işleteni tamamen sorumluluktan kurtarabileceği gibi, tazminattan indirim de yapabilir. Hatır taşıması hakim tarafından re’sen gözetilemez. Bu nedenle hatır taşımacılığını işletenin, sürücünün ve işletenin sorumluluğunu üstlenen sigorta şirketinin ileri sürmesi gerekir. Hatır taşıması olduğunu ispat yükü iddia edene ait olup, bu taşımanın bir hatır için yapıldığını veya aracın hatır amaçlı olarak verildiğini ispat etmekle yükümlüdür.

Somut olayda mahkemece 04.11.2019 tarihli ek aktüer bilirkişi raporuyla davacı çocuk, anne-baba için belirlenen destekten yoksun kalma tazminatlarından hatır taşıması indirimi yapılmadan sadece desteğin ve sürücünün kaza sırasında alkollü olması, desteğin alkollü olduğunu bildiği sürücünün aracına bilerek binmesi nedeniyle müterafik kusurlu olduğu kabul edilerek 6098 sayılı Borçlar Yasasının 51/1 maddesi gereğince %20 indirim yapılarak karar verildiği, Kalecik Asliye Ceza Mahkemesinin 18.11.2014 tarihli 2013/59 Esas 2014/78 Karar sayılı dosyası kapsamından kazadan önce destek ile sürücü ...’nin ... Restorantta birlikte alkol aldıkları kaza sırasında hem desteğin hem de sürücü ...’nin alkollü oldukları anlaşıldığından mahkemece aktüer bilirkişi raporuyla belirlenen maddi tazminatlardan %20 müterafik kusur indirimi yapılması ve davacı çocuk ... için Yargıtay yerleşik uygulamalarına göre; yaşı, sosyal ve ekonomik koşullar, yüksek öğrenim yapacağının ispatlanamaması nedeniyle 22 yaşın desteğin sona ereceği yaş olarak kabul edilerek hesaplama yapılması doğru görüldüğünden davacılar vekilinin anılan yönlere ilişkin istinaf sebeplerinin reddi gerekmiştir.

Davacılar vekili manevi tazminat miktarının düşük olduğunu ileri sürmüştür.

2. Davacıların manevi tazminat istemi 6098 TBK'nun 56/2. maddesi hükmüne dayanmakta olup anılan maddede “Ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde, zarar görenin veya ölenin yakınlarına da manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verilebilir. ”Aynı Yasanın 51.maddesinde de “Hâkim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler.” hükmüne yer verilmiştir.

Buna göre, hakimin özel halleri göz önünde tutarak manevi zarar adı ile hak sahibine verilmesine karar vereceği bir para tutarı adalete uygun olmalıdır. Hükmedilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir fonksiyonu olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi, mamelek hukukuna ilişkin zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. O halde, bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek miktar, mevcut halde elde edilmek istenilen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır. 22.06.1966 günlü ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı'nın gerekçesinde takdir olunacak manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel hal ve şartlar da açıkça gösterilmiştir. Bunlar her olaya göre değişebileceğinden hakim bu konuda takdir hakkını kullanırken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde objektif ölçülere göre isabetli bir biçimde göstermelidir. Manevi tazminatın miktarı bir taraf için zenginleşme aracı, diğer taraf için de yıkım olmamalıdır. Manevi tazminatın miktarının belirlemesinde her olaya göre değişen özel hal ve şartlar gözetilmelidir.

Hakimin bu takdir hakkını kullanırken, ülkenin ekonomik koşulları, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, paranın satın alma gücü, tarafların kusur durumu, olayın ağırlığı, olay tarihi gibi özellikleri göz önünde tutması ve buna göre manevi tazminat takdir etmesi gerektiği açıkça ortadadır. (HGK 23/06/2004, 13/291-370)

Somut olayda, iddia, savunma, 07.06.2013 tarihli saati 06.25 olan kaza tespit tutanağı, 07.06.2013 tarihli saati 07.00 olan olay yeri görgü tespit tutanağı, istinaf denetiminden geçerek kesinleşmiş Kalecik Asliye Ceza Mahkemesinin 18.11.2014 tarihli 2013/59 Esas 2014/78 Karar sayılı dosyası, eldeki davada alınan 05.04.2021 tarihli ATK kusur raporu ile tüm dosya kapsamının birlikte değerlendirilmesi sonucunda; 07.06.2013 günü saat 06:25 sıralarında sürücü ...’ın sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı otomobil ile seyir halinde iken kaza mahalline geldiği esnada aracın direksiyon hakimiyetini kaybederek seyir istikametine göre yolun sağ tarafından yoldan çıkarak takla atması neticesi davaya konu ölümlü yaralanmalı trafik kazası meydana geldiği, Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nin 07.06.2013 tarihli Genel Adli Muayene Raporunda sürücü ...'ın alkol nefes testinde 1,55 promil alkollü olduğu, Adli Tıp Kurumu Ankara Grup Başkanlığı 06.09.2013 tarihli raporunda Kimya İhtisas Dairesinin raporuna göre müteveffa ... ...'in kanında 180 mg/dL, göz içi sıvısında 138 mg/dL etanol bulunduğunun belirtildiği, müteveffa ... ...'in alkol aldığını bildiği sürücünün aracında yolculuk ettiği, sürücü ...‘ın sevk ve idaresindeki otomobil ile gündüz vakti seyri sırasında geldiği olay mahallinde yola gereken dikkatini vermediği, direksiyon hakimiyetine gerekli önem ve özeni göstermediği sevk ve idare hatası göstererek aracının hakimiyeti kaybetmesiyle gidiş istikametine göre yolun sağ tarafından yoldan çıkarak takla atması neticesi meydana gelen olayda asli ve tam kusurlu (%100), desteğin ise müterafik kusurlu olduğu, davacıların kaza nedeniyle anne-evlat ve kardeşlerini kaybettiğinin anlaşıldığı, olay tarihi(2013), olayın oluş şekli, tarafların sosyal ekonomik durumu, davacıların çektiği acı ve duymuş olduğu üzüntünün boyutu, hakkaniyet ve manevi tazminat miktarının bir taraf için zenginleşme aracı, diğer taraf için de yıkım olmaması ilkesi ve davacıların uğradığı manevi zarar göz önüne alındığında, davacılar için ilk derece mahkemesince hükmedilen manevi tazminat miktarının 6098 TBK'nun 56/2. ve 51.maddesindeki esaslara göre belirlenmiş olması nedeniyle davacılar vekilinin manevi tazminat miktarına ilişkin istinaf sebeleri yerinde görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle dosya kapsamı, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere göre, mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre davacılar vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353-1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere

1. Davacılar vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunun 353/1. b.1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2. Harçlar Kanunu gereğince davacılardan alınması gerekli 427,60 TL karar harcından peşin alınan 59,30 TL harcın mahsubu ile bakiye 368,30 TL harcın davacılardan müştereken ve müteselsilen alınarak Hazineye irat kaydına,

3. Davacılar tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin üzerlerinde bırakılmasına,

4. Gider avansından artan kısım varsa karar kesinleştiğinde davacılara iadesine,

5. Karar tebliği, kesinleştirme, harç tahsil ve gider avansı iade işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 362/1-a maddesi uyarınca KESİN olmak üzere 23.02.2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi.

...

Başkan ...

Üye ...

Üye ...

Katip ...

• Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümleri gereğince elektronik imza ile imzalanmıştır.