Karar Detayı

T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 23. HUKUK DAİRESİ

T.C.

A N K A R A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ

23. H U K U K D A İ R E S İ (G Ö R E V S İ Z L İ K)

ESAS NO : 2024/982

KARAR NO : 2024/984

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

BAŞKAN : ... ...

ÜYE : ... ...

ÜYE : ... ...

KATİP : ... ...

DAVACI :

VEKİLİ :

DAVALI

DAVA TARİHİ : 29.02.2024

DAVA : Yargılamanın iadesi

KARAR TARİHİ : 03.07.2024

Konya 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 29.02.2024 tarih ve 2024/295 E., 2024/230 K. sayılı kararıyla uyuşmazlığa bakma görevinin Dairemize ait olduğu gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiş olduğu ve kararın kanun yoluna başvurulmamak suretiyle kesinleşmiş olduğu görülmekle dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ :

İDDİA VE SAVUNMALARIN ÖZETİ :

Davacı vekili Konya 3. Asliye Ticaret Mahkemesine sunduğu dava dilekçesinde; Mahkemenin 14.03.2018 tarih ve 2016/159 E., 2018/142 K. sayılı yasaya aykırı kararının istinafı üzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesinin 24.11.2021 tarih ve 2018/1292 E., 2021/1776 K. sayılı kararıyla yasal dayanak gösterilmeksizin istinaf sebeplerinin reddine dair kesin olarak karar verildiğini, Ankara BAM 23. Hukuk Dairesinin 03.01.2022 tarih ve 2018/1292 E., 2021/1776 K. sayılı Ek Kararıyla temyiz dilekçelerinin reddine karar verildiğini, Ek Karara karşı temyiz başvurusunda bulunduklarını, Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 18.01.2022 tarih ve 2022/393 E., 2022/100 K. sayılı kararıyla Ek Kararın onanmasına karar verildiğini,

Yargıtay 6. Hukuk Dairesince dava şartı sayılan hususlarda yapılan hak ihlâllerinin öne geçirilmesi gerekirken kesin hüküm kuralının öne çıkarıldığını, Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin onama ilamıyla temyiz denetiminde adil yargılama sınırının dışına çıkıldığını, doğru ve adil karara ulaşılabilmesi için yargılamanın yenilenmesini talep etmek gerektiğini,

Davalının eşit ortak olduğu halde periyodik aidat ödemeyi de reddederek yasadışı bir tavır almasına rağmen mahkemece aidat ödemekten muaf ortak sayarak davanın reddedildiğini, redde dair kararın yasaların buyurucu hükümlerine aykırı olduğunu,

1163 Sayılı Kooperatifler Kanununda "haklarda ve külfetlerde eşitlik" kural olduğundan, eşit olmadığını, yani imtiyazlı olduğunu iddia edenin iddiasını ispatla mükellef olduğunu, bu iddianın geçerli bir genel kurul kararına dayalı olarak ispat edilebileceğini, ispat külfetinin yasaya aykırı olarak kendilerine yüklendiğini, kabulü gereken yüzlerce davalarının reddedildiğini, müvekkili kooperatifin batmanın kıyısına getirildiğini,

Davalının savunmasının dayanağı olan 30.06.2000 tarihli genel kurulun sahte evrak nitelikli olduğu hususunun Konya 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 10.02.2016 tarih ve 2016/3 E., 2016/66 K. sayılı kararıyla belirlendiğini, Yargıtay 5. Ceza Dairesi kararıyla derecattan geçerek kesinleşmiş olduğunu,

Mahkemece kesinleşmiş ceza mahkemesi kararına rağmen sahte evrak niteliğindeki genel kurul kararına değer verildiğini ve davalının imtiyazlı sayıldığını,

Yargıtay 23. Hukuk Dairesince ortaklardan ... ve ...'nın davalı oldukları dava dosyalarında karar düzeltme taleplerinin kabulüyle 30.06.2000 günlü genel kurul kararının müvekkili kooperatifi ilzam edeceğine ve bu iki ortağın periyodik aidat ödemelerinden muaf sayılmalarına dair görüşünden dönerek her iki kararın kaldırıldığını, kamu davasından verilecek hükmün HMK'nın 165. maddesi hükmü gereği beklenmesi gerektiğine karar verildiğini,

Yargıtay 6. Hukuk Dairesince müvekkili kooperatifin davacı olduğu emsal nitelikteki yüzlerle ifade edilen itirazın iptali davalarında uygulanacak hukuk kurallarının belirlendiğini, tüm mahkemelerin yüksek mahkeme kararlarına uymakla ödevli olduğunu,

İleri sürerek, yargılanmanın yenilenmesine, yasaya aykırı kararın kaldırılarak, yerine yasaların buyurucu hükümlerine yüksek yargı içtihatlarına uygun ve adil karar verilerek, davalının Konya 7. İcra Müdürlüğünün 2015/11818 E. sayılı dosyası ile başlattıkları takibe itirazının iptaline, asıl alacağın %20'sinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalıya tebligat yapılmamıştır.

İLK DERECE MAH. KARARI ÖZETİ :

Konya 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 29.03.2024 tarih ve 2024/295 E., 2024/230 K. sayılı kararıyla; "6100 Sayılı HMK'nın 378. maddesinde; (1) Yargılamanın iadesi talebini içeren dilekçe, kararı veren mahkemece incelenir. (2) Mahkeme, dayanılan sebebin niteliğine göre yargılamanın iadesi talebinde bulunandan karşı tarafın zarar ve ziyanını karşılayacak uygun bir miktar teminat göstermesini isteyebilir.

şeklindeki düzenleme de dikkate alınmıştır.

Anayasa Mahkemesi'nin Birinci Bölüm Karar Sebiha Sarıçiçek ve Diğerleri Başvurusu, Başvuru Numarası 2022/65445, Karar Tarihi 20/12/2023 kararında yeniden yargılamanın yapılması için İlk Derece Mahkemesi'ne dosyanın gönderildiği ancak kararı veren Mahkemenin İstinaf Mahkemesi olduğundan bahisle Anayasa Mahkemesi'ne görüş sorulduğu, bu görüş neticesinde Anayasa Mahkemesi Başkanlığı 04/03/2024 tarihli cevabı yazısında "İlgi yazılarınızla; mahkemenize gönderilen yeniden yargılama/soruşturma yapılması için "dağıtımlıdır" yazı ekinde bulunan tabloda Konya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2017/367, E.2017/703, E.2017/625, E.2017/693, E.2017/736, E.2017/605 ve E.2017/559 ibarelerinin sehven yazıldığı, buna ilişkin olarak yeniden yargılama/soruşturma yapacak olan Mahkemenin ise Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi olduğu anlaşıldığı" şeklinde cevap verildiği hususu ayrıca Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 18/11/2021 tarih 2021/10-675 Es. 2021/1458 Karar sayılı içtihatı da birlikte değerlendirildiğinde;

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Mahkememizin İlk Derece Mahkemesi olarak kararının kaldırılarak yerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesinin 23. Hukuk Dairesi tarafından karar verilmesi nedeniyle Yargılamanın Yenilenmesi HMK 378. maddesi gereğince esas hakkında karar veren Mahkemece yapılacağı hususu değerlendirildiğinde, Mahkememizin yargılamanın yenilenmesi konusunda görevli ve yetkili olmadığı" gerekçesiyle, mahkemenin görevli ve yetkili olmaması nedeniyle talebin usulden reddine, HMK 378/1 maddesi gereğince dosyanın Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesine gönderilmesine davanın karar verilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ,

HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE :

I-Dava, yargılamanın iadesi istemine ilişkindir.

Yargılamanın iadesi istenen Konya 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2016/159 E. sayılı dosyası kapsamından;

Davacı S.S. ... Konut Yapı Kooperatifi vekili tarafından, davalı ... aleyhine, Haziran 2010-31.10.2015 tarihleri arasında ödenmeyen 44.600,00 TL. aidat asıl alacağı, 15.805,21 TL. olmak üzere toplam 60.405,21 TL.'nin tahsili talebiyle başlatılan icra takibine itirazın iptali istemiyle dava açıldığı, Mahkemece 14.03.2018 tarih ve 2018/142 K. sayılı kararla, davalının davacı kooperatifin peşin bedelli ortağı olduğu, sadece genel yönetim gideri ve alt yapı giderlerinden sorumlu olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, davalının itirazının 7.226,20 TL. asıl alacak, 815,54 TL. işlemiş faiz olmak üzere toplam 8.041,74 TL.'ye yönelik olarak iptaline ve asıl alacağın %20'si oranında icra inkâr tazminatına karar verildiği,

Karara karşı taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Dairemizin 24.11.2021 tarih ve 2018/1292 E., 2021/1776 K. sayılı kararıyla, HMK'nın 353/(1)-b.1 maddesi uyarınca davacı vekilinin tüm, davalı vekilinin diğer hususlara ilişkin istinaf başvurularının esastan reddine, icra takibinde Haziran 2010-31Ekim 2012 tarihleri arasındaki 29 aylık dönem için itirazın iptaline karar verilmesinin istendiği hususları gözden kaçırılarak 2010-2015 yılları için davalının genel gider ve alt yapı gideri borcu hesaplanmasının taleple bağlılık ilkesine uygun olmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, Konya 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 14.03.2018 tarih ve 2016/159 E., 2018/142 K. sayılı kararırı düzelterek yeniden esas hakkında karar verilmesine, buna göre davanın kısmen kabulüne, Konya 7. İcra Müdürlüğünün 2015/11818 E. sayılı dosyasında davalının itirazının 611,65 TL. asıl alacak, 282,57 TL. işlemiş faiz olmak üzere toplam 894,22 TL. üzerinden iptaline, takibin bu miktar üzerinden takip tarihinden itibaren asıl alacağın 555,75 TL.'sine yıllık %9 oranı, 55,90 TL.'sine %18 oranı uygulanmak suretiyle devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine, İİK 67/2. maddesi uyarınca taleple bağlı kalınarak asıl alacağın 20'si oranında icra inkâr tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine miktar yönünden kesin olmak üzere karar verildiği,

Dairemiz kararına karşı davacı vekilince temyiz yoluna başvurulması üzerine 03.01.2022 tarihli Ek Kararla; Dairemizce istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilen tutar kesinlik sınırı altında kaldığından HMK'nın 346/(1). maddesi uyarınca davacı vekilinin temyiz dilekçesinin reddine karar verildiği,

Dairemiz Ek Kararına karşı davacı vekilince temyiz yoluna başvurulması üzerine Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 18.01.2022 tarih ve 2022/393 E., 2022/100 K. sayılı kararla; Dairemiz Ek Kararının onanmasına karar verildiği,

Anlaşılmıştır.

II-Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş Felsefesi Bakımından

Bölge adliye mahkemeleri ve bu bağlamda istinaf yasa yolu modern hukuk sistemlerinde hukuk güvenliği bakımından kabul gören iki dereceli yargılama sisteminin tesisi için kabul edilmiş ve Türk hukuk sistemine alınmıştır. Bu sistem kişilerin hak aramak konusunda dereceli mahkemelere erişimlerinin sağlanarak adaletin ve hukuk güvenliğinin sağlanmasını amaçlamaktadır.

Çeşitli vesilelerle ilk derece mahkemesinin atlanarak, davanın doğrudan ve aslında ilke olarak denetim mahkemesi niteliğindeki bölge adliye mahkemesinde açılmasına olanak tanınması, anayasal bir güvence olan dereceli yargılama sisteminin devre dışı bırakılması ve sonuçta kişilerin hukuk güvenliğinin zedelenmesi anlamına gelir.

Gerçekten de, Konya 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin görevsizlik kararında belirtildiği üzere anılan mahkemeye başvurma harcı ve peşin harç yatırılarak açılan ve yeni bir dava niteliğindeki yargılamanın iadesi davasının İlk derece yargılamasının Dairemizce yapılması durumunda, Dairemiz kararı doğrudan temyiz incelemesi için Yargıtay'ca incelenecek tarafların kanun yolu aşamalarından birine başvurma hakkı ellerinden alınmış olacak, bu durum Anayasanın 10. maddesindeki kanun önünde eşitlik ilkesine ve 36. maddesindeki hak arama hürriyetine, aynı haklarla ilgili AİHS'nin 6. ve 14. maddelerine aykırı olacaktır.

III- Bölge Adliye Mahkemelerinin Görevi Bakımından

5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un 33’üncü maddesinin 1 numaralı fıkrasına göre bölge adliye mahkemelerinin temel görevi "Adlî yargı ilk derece mahkemelerince verilen ve kesin olmayan hüküm ve kararlara karşı yapılacak başvuruları inceleyip karara bağlamak"tır.

Yasa ile açıkça düzenlenmedikçe bölge adliye mahkemelerine doğrudan dava açılamaz (örneğin HMK m. 286/1, 439/1).

Nitekim Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Yapılamayacak işlemler" başlıklı 357’nci maddesinin 1 numaralı fıkrasına göre bölge adliye mahkemesi hukuk dairelerinde karşı dava açılamaz, davaya müdahale talebinde bulunulamaz, davanın ıslahı ve 166’ncı maddenin birinci fıkrası hükmü saklı kalmak üzere davaların birleştirilmesi istenemez, bölge adliye mahkemesince re’sen göz önünde tutulacaklar dışında, ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunmalar dinlenemez, yeni delillere dayanılamaz.

Bu çerçevede bölge adliye mahkemesinde İlk derece Mahkemesince yapılmamış olan ilk derece yargılama aşamalarının yapılmasına yasal olanak bulunmamaktadır.

IV- Bölge Adliye Mahkemelerinin Kararlarının Niteliği Bakımından

Bölge adliye mahkemeleri esasen ilk derece mahkemelerince verilen ve kesin olmayan hüküm ve kararlara karşı yapılacak istinaf başvurularını inceler. İstinaf incelemesinin ne şekilde yapılacağı ve bu inceleme üzerine ne şekilde karar verileceği de Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341 ilâ 360’ıncı maddeleri arasında gösterilmiştir.

Yasa’nın istinaf incelemesi için benimsediği temel felsefe uyuşmazlıkların mümkün olduğunca çabuk sonuçlanması için ilk derece mahkemesi kararlarında görülen ve düzeltilmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine gerek görülmeyen hataların bölge adliye mahkemesince giderilmesidir. Bu haliyle istinaf incelemesi kimi zaman bir vakıa denetimi ve delil değerlendirme fonksiyonunu da içerse de bu fonksiyon ilk kez yargılama yapan ilk derece mahkemesinin yerine geçmek niteliğinde değildir.

Bölge adliye mahkemesi ilk derece mahkemesi kararını kaldırmış ya da düzeltmiş olsa bile davanın asıl muhatabı ilk derece mahkemesidir. Nitekim bölge adliye mahkemesinde kesin olarak verilen kararlarda sair işlemlerin yapılması ve dosyanın arşivlenmesi de ilk derece mahkemesine bırakılmıştır.

V-Konya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi kararının gerekçesi yönünden;

Yargılamanın iadesi davası açılan Konya 3. Asliye Ticaret Mahkemesince; "...Mahkememizin İlk Derece Mahkemesi olarak kararının kaldırılarak yerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesinin 23. Hukuk Dairesi tarafından karar verilmesi nedeniyle Yargılamanın Yenilenmesi HMK 378. maddesi gereğince esas hakkında karar veren Mahkemece yapılacağı hususu değerlendirildiğinde, Mahkememizin yargılamanın yenilenmesi konusunda görevli ve yetkili olmadığı" gerekçesiyle, Dairemizin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

Konya 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin karar gerekçesinde yer verilen Anayasa Mahkemesinin 20.12.2023 tarih ve 2022/65445 Başvuru sayılı kararındaki ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 18.11.2021 tarih 2021/10-675 E., 2021/1458 K. sayılı kararındaki uyuşmazlıkların somut uyuşmazlık ile herhangi bir ilgisi bulunmamaktadır.

Yukarıdan beri yapılan açıklamalar ve gösterilen yasal düzenlemeler bir arada değerlendirildiğinde somut uyuşmazlıkta, ilk derece yargılama aşamalarını yerine getirme görevi ilk derece Konya 3. Asliye Ticaret Mahkemesine aittir.

Bu nedenle Dairemizce Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/(1)-c ve 115/(2) düzenlemeleri uyarınca Dairemizin görevsizliği nedeniyle davanın usulden reddine karar vermek gerekmiştir.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu ilk derece mahkemesi ile bölge adliye mahkemesi arasında olumsuz görev uyuşmazlığı çıkabileceğini öngöremediğinden merci tayini hakkında hüküm sevk etmemiştir. Ne var ki açılmış her davanın bir kararla sonuçlandırılması gerektiğine ilişkin evrensel yargılama hukuku ilkesi gereği, kararımıza temyiz yolu açık tutulmakla birlikte, temyiz edilmeksizin kesinleşmesi halinde de dosyanın görevli yargı yerini belirtmek için 1163 sayılı Kooperatifler Kanunundan kaynaklanan uyuşmazlıklara ilişkin hüküm ve kararların temyiz incelemesini yapan Yargıtay 6. Hukuk Dairesine gönderilmesi gerektiği düşünülmüştür.

HÜKÜM :

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:

1. Dairemizin GÖREVSİZLİĞİ nedeni ile HMK'nun 114/(1). c ve 115/(2) maddesi uyarınca DAVANIN USULDEN REDDİNE,

2. Kararın kesinleşmesini müteakip talep halinde dosyanın görevli KONYA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'ne gönderilmesine,

3. Yargılama giderlerinin görevli mahkemece hüküm altına alınmasına,

4. İş bu kararın taraflardan birince süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmesi halinde kararın kesinleştiği tarihten; kanun yoluna başvurulması halinde ise başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde kararı veren Dairemize başvurarak, dava dosyasının görevli mahkemeye gönderilmesini talep etmesi gerektiği, aksi takdirde re'sen HMK 20. maddesi gereğince Dairemizce davanın açılmamış sayılmasına karar verileceği hususunun taraflara ihtarına,

5. İş bu kararın taraflardan birince kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmesi halinde dosyanın HMK 21/1. c maddesi uyarınca yargı yeri belirlenmesi için Yargıtay 6. Hukuk Dairesine gönderilmesine,

03.07.2024 tarihinde, dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Yargıtay'da TEMYİZİ KABİL olmak üzere OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

GEREKÇELİ KARAR YAZIM TARİHİ : 03/07/2024

Başkan ...

e-imza

Üye ...

e-imza

Üye ...

e-imza

Katip ...

e-imza