Karar Detayı

T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 23. HUKUK DAİRESİ

T.C.

A N K A R A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ

23. H U K U K D A İ R E S İ

(D Ü Z E L T E R E K Y E N İ D E N

E S A S H A K K I N D A K A R A R)

.

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

BAŞKAN : ... ...

ÜYE : ... ...

ÜYE : ... ...

KATİP : ... ...

İNCELENEN KARARIN:

MAHKEMESİ : Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesi

TARİHİ : 31/05/2023

ESAS-KARAR NUMARASI : ....

Davacı vekili tarafından, yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK m.) 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra, dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ :

İDDİA VE SAVUNMALARIN ÖZETİ :

Davacı vekili, Ankara ili ... ... olarak adlandırılan yörede gecekondu sahiplerinin birleşerek bir kooperatif kurmaları ve bu gecekonduların yıkımı halinde ilgili belediyece kendilerine çok katlı binalar yapmaları için arsa tahsis edileceğini, ayrıca ... ... diye adlandırılan yöredeki arsalardan 200 m² arsa verileceğini, bu arsanın da kooperatife verilmesi halinde ortaklık aidatlarına sayılacağını veya ... ... verilecek arsaların kooperatife verilmesi halinde kooperatifin burayı satarak Belediyeden alacakları arsanın bedelini taksitlerle ödeyecek şekilde uygulama yapılacağını, SS ... ... ... Kooperatifi'nin kurulduğunu, ... tarafından kooperatife ucuz bedelle arsa tahsisi yapıldığını, davacının kooperatife bu maksatla ortaklık için başvurduğunu ve 10.000,00 TL aidatı banka havalesi ile gönderdiğini, kooperatife üye olduğunu düşünerek gecekondusunu yıkıp ... ... arsa almaya uğraştığını, davacıya kooperatif üyeliği için bilgi ve belge verilmediğini, bir kooperatifin kuruluşunda ortaklık şartlarını taşıdığı sürece ortak olmak isteyenlerin yönetimce kabul edilmesinin gerektiğini, önemli olan şartın davacının ... ...'nde gecekondusunun olması olduğunu, açık kapı ilkesi gereği kooperatife zımnen ortak olarak kabul edilmiş sayılmasının gerektiğini ileri sürerek, davacının davalı kooperatifin üyesi olduğunun tespitini talep etmiştir.

Davalı vekili, Ankara'nın ... ... isimli bölgesinde, ... tarafından yıkılan evlerin yerine yenilerinin yapılması adına bir ihale açılacağı ve ihaleye bölge sakinlerinin de katılabileceği sözünün verildiğini, ihaleye katılım bedeli olarak toplamda iki milyon liranın toplanması gerektiğinden imece usulü ile herkesin ortak banka hesabına 10.000 TL yatırmış olduğunu, ihaleye girebilmek için gerekli miktar toplanıp ihaleye girilmiş olsa da ihaleyi yürütecek olan ... isimli müteahhidin tüm ihale miktarını namı hesabına geçirip ortadan kaybolduğunu, kooperatif temsilcileri ..., ... ve ... dahil olmak üzere ihaleye girebilmek için ortak banka hesabına para gönderen kişilerin mağdur olduklarını, davacı ihaleye girebilmek için para yatırmış olan kişilerden biri olmuş olsa da bu miktarın kooperatife üye olabilmek için yatırılan meblağ olmadığını,havalenin yapıldığı tarihte henüz kooperatifin kurulmadığını, davacı ile Ankara ... ... Başkanlığı arasında yapılmış olan Belgesiz Tesis Karşılığı Arsa Tahsis Sözleşmesinin kooperatifle alakalı olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ :

İlk derece mahkemesince "... davacı tarafça her ne kadar davalı ... üyesi olduğunun tespiti talep edilmiş ise de; davacı ...'ın adının Karar Defterinde davalı kooperatife üye kabul edenler listesinde yer almadığı, Kooperatife üyelik için 21.12.2018 - 08.01.2019 tarih aralığında kooperatif hesabına 10.000,00 TL para ödeyenler arasında adı görülmediği, üyelik için her hangi bir başvurusundan da bahsedilmediği, Kooperatif ana sözleşmesinde kooperatife üye kabul edilecekler için, kooperatife özel bir madde konulmamış olmakla birlikte Kooperatif Yönetim Kurulu Karar Defterindeki 30.12.2018 tarih ve 05 sayılı kararda “Ankara ... ... Başkanlığı ile hak sahipliği sözleşmesi imzalayan - kişilerin” üye kabul edilebileceğinin belirtildiği, Kooperatifçe üyelik için belirlenen “Ankara ... ... Başkanlığı ile hak sahipliği sözleşmesi imzalayan kişiler” şartını taşıyor olsa da üye olabileceklerle ilgili kooperatif tarafından hazırlanmış 245 kişilik listede davacının adı yer almadığı anlaşılmakla açılan davanın reddine..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle: açık kapı ilkesine göre kooperatif üyeliğinin zımnen kabulünün de mümkün olduğunu, müvekkilinin kooperatifin ortağı olduğunu, bilirkişi raporu ile de bu tespitin yapıldığını beyan ederek, yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ,

HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE :

Dava, kooperatif üyeliğinin tespiti istemine ilişkindir.

1163 sayılı Kooperatifler Kanununun (KK) 1. maddesinde de açıklandığı üzere, kooperatifler; ortaklarının belirli ekonomik menfaatlerini ve ihtiyaçlarını karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp korumak amacıyla, gerçek ve tüzel kişiler tarafından kurulan tüzel kişiliklerdir.

Kooperatif ortaklık sıfatının kazanılması beş halde söz konusu olabilir. İlk olarak kooperatifin kuruluşunda kurucu ortaklar kuruluşun gerçekleşmesiyle ortak sıfatını aslen kazanırlar. Daha sonraki evrede ise giriş talebinin kabulü yoluyla veya payın bir başkası tarafından devir alınmasının kabulüyle ortaklık gerçekleşir. Bir diğer ihtimal olarak ortaklığın taşınmaz mülkiyetine veya bir teşebbüsün işletilmesine bağlandığı durumlarda, taşınmazın veya işletmenin devir alınması halinde ortaklık sıfatı kazanılır. Son olarak ise ana sözleşmede hüküm bulunması halinde miras ile kooperatif paydaşlık hakkı kazanılır.

Kooperatifler Kanunu'na göre kooperatiflerde açık kapı ilkesi geçerlidir. Üyeliğin talep edilmesi halinde şartları mevcut ise talep sahibinin üye olarak kabulü gerekir. Üyelik görünür şekilde; üye kayıt defterine kaydedilmek, yönetim kurulu kararıyla kabul şeklinde olabileceği gibi kayıt defterinde olmasa bile genel kurullara çağrılma, aidat ödeme, ödenen aidatı kabul etme, kooperatifçe bu sıfatla muhatap alınarak bir kısım yazışmalar yapılması gibi zımni şekilde de oluşabilir. Ortak olmak için yöneticilerin istekleri değil, objektif şartların gerçekleşmesi yeterlidir. Kooperatif ortaklığına girmek için gerçek kişilerin medeni hakları kullanma yeterliliğine sahip olmaları gerekir.

Somut olayda; dava dilekçesi ekinde "Belgesiz Tesis Karşılığı Arsa Tahsis Sözleşmesi" başlıklı 17.41.2015 tarihli, davacı ve.... arasında düzenlenen sözleşme ile;

"1 HAKSAHİBİ ... TAAHHÜTLERİ:

A.Ankara İli .... adresinde bulunan 2248 analiz nolu tesisini, elektrik, su, vergi, doğalgaz vb. ilişiklerini kestirdikten sonra 7 gün içerisinde boş olarak teslim edecektir.

B. ... .....ve buna dayalı kamulaştırma işlemleri ile ilgili olarak iptal ya da bedel artırımı davası için yargı yoluna gitmeyecektir.

C. Bu sözleşmenin imza tarihinden sonra yapılan mülkiyet araştırmaları sonucunda hak sahibi olmadığı anlaşılan şahısların bu sözleşmeleri Ankara ... Belediyesince tek taraflı iptal edilecektir.

D. ... Belediyesince ilgili şahsa tahsis edilen arsaya ait tapu ipotekli olarak

verilecek, borcun bitimine müteakip ipotek kaldırılacaktır.

2 HAKSAHİBİ ... ÖDEMELERİ:

17.02.2006 tarih 483 sayılı ve 09.08.2010 tarih ve 2241 sayılı ... ... Meclis Kararı uyarınca ... ... ... Projesi dahilinde kalan, 5393 sayılı ... Kanunun 69. maddesi hükümlerine göre uygun şartları sağlayan hak sahiplerine ... Projesi dahilinde kalan mülkiyeti Belediyemize ait (A) tipi konut parsellerinden 200 m² arsa tahsisi yapılacaktır. Arsa m² birim fiyatı 1 m²/80.-TL üzerinden hesaplanacaktır. Arsa bedelinin %10'u peşin olarak alınacak olup, bu bedelden gecekonduya ait ... bedeli düşülerek geriye kalan bedel defaten (peşin) olarak Belediyeye ödenecektir.

Gecekonduya ait ... bedelinin % 10 peşinat bedelinden fazla olması halinde ise fazla olan miktar da toplam borçtan düşülecek, kalan borç bedeli ise sözleşme tarihinden bir sonraki aydan başlamak üzere on yıla tekabül eden 120 ayda eşit taksitler halinde hak sahibi tarafından Belediyeye ödenecektir.

Buna göre Haksahibi ... adına kayıtlı Ankara İli ... adresinde bulunan 2248 analiz nolu tesis için Kıymet Takdir Kamisyonu tarafından 2,76148-TL YAPI bedeli takdir edilmiştir. 200 m²'lik arsa bedeli olan 80-TL x 200 m²=I6.000.-TL bedelin %10 'u olan 1.600.- bedelin peşin olarak Belediyemize ödenmesi gerekmektedir. 2248 analiz nolu tesis için takdir edilen 2,761.48-TL YAPI bedeli ile ... Meclisinin 12.10.2015 tarih 1973 sayılı kararı gereği defaten hak sahibi adına ödenecek bir yıllık kira yardımı tutarı 3.000.-TL olmak üzere toplam 5,761.48.-TL bedel peşinata sayılmak üzere hak sahibinin borcu olan 16.000.-TL bedelden düşüldükten sonra geriye kalan toplam 10,238.52.- bedel, sözleşme onay tarihinden itibaren 1 (bir) ay içerisinde defaten ... Merkez veznesine veya ... tarafından gösterilecek bir hesap numarasına yatıracak ve ödeme dekontunun bir suretini Belediyemize (Özel Projeler ve Dönüşüm Dairesi Başkanlığı) getirip teslim edecektir. Ödemenin gecikmesi halinde yasal faiz uygulanacaktır.

ANKARA ... BELEDİYESİNİN TAAHHÜTLERİ:

A. Ankara ... ... Buşkanlığı tarafından hak sahibi ... T.C. Kimlik numaralı ... adına ... Projesi dahilinde kalan 51102 ada 2 nolu parselden 200 m² lik arsa tahsisi yapılacaktır.

B. Belediyemizce hak sahibine tahsisi edilen arsaya ait borcun tamamının Belediyeye ödenmesi halinde parsel üzerinde Belediyemizce konulan devir ve satışı yasaklayan kısıtlılık hali kaldırılacaktır." denilmiştir.

Türkiye İş Bankası aracılığıyla 21.09.2015 tarihinde ...'e 10.000.00 TL gönderilmiştir. Dekont açıklamasında "... .... Hes. ... adına yatan" yazmaktadır.

Altındağ 2. Noterliği'nin 17.09.2015 tarih ve 18106 yevmiye nolu vekaletnamesi ile davacı, .... Projesi" kapsamında işlem yapmak üzere yetki verildiği anlaşılmaktadır.

Ankara 65. Noterliği'nin 05.12.2018 tarih 27397 yevmiye nolu "Düzenleme Şeklinde Taşınmaz Satış Vaadi ve Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesi"nin arsa sahibi sıfatıyla davalı kooperatif ve ... ile yüklenici firma sıfatıyla ... Limitet Şirketi arasında imzalanmış olduğu, kooperatif yetkilisi olarak ..., ..., ..., yüklenici firma temsilcileri olarak da ... imzalarının bulunduğu görülmüştür.

Kooperatif kayıtlarına göre, davacı yanın yatırdığı 10.000,00 TL'nin yattığı hesap sahibi ...'in yönetim kurulu üyesi olduğu anlaşılmaktadır.

1163 sayılı yasa ve ana sözleşmenin ilgili maddelerinde yazılı şartlardan önce bölgede gecekondu sahibi olma özelliği öncelik ve önem kazanmış olduğundan, davacı yanın kooperatif ortaklık talebinin olumlu değerlendirilmesi, belirtilen diğer koşulların yerine getirilmesi ile birlikte kooperatife ortak kaydının yapılmasının gerektiği anlaşılmaktadır. Zira dava açılmakla davacının başvurusunun da bulunduğu kabul edilmelidir.

Davalı kooperatifçe davacı yanın 10.000,00 TL dâhil olmak üzere 55.000,00 TL'yi yatırmamış olduğunu ileri sürülse de, bu bedelin ödenmesi konusuna ilişkin karar, kooperatifin 09.05.2016 tarihinde yapmış olduğu genel kurul toplantısında alınmış, 05.12.2018 tarihinde imzalanan inşaat sözleşmesinde de "kooperatif üyelerinden" bu bedelin tahsil edileceği hususu belirlenmiştir.

Ödenmesi gerektiği ileri sürülen toplamda 55.000,00 TL'nin, kooperatife giriş şartı olmadığı, kooperatife üye olduktan sonra yerine getirilmesi gerekli yükümlülük olabileceği anlaşılmaktadır. Kooperatif anasözleşmesinde de bu şekilde bir şart yer almadığı açıktır.

Dolayısıyla davacı yanın bölgede gecekondu sahibi olması, ... Belediyesi tarafından arsa tahsisinde bulunulmuş olması ve keza 10.000,00 TL'nin de yatırılmış olması karşısında kooperatif üyelik kaydının yapılması gerekmektedir. Zira 09.05.2016 tarihinde yapılan genel kurulda alınan karar gereği ortak sayısı da henüz 290 sayısına da ulaşmamış olup, kooperatifin davacı yanı üyeliğe kabul etmemesi için haklı sebep bulunmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.2 düzenlemesi uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararı düzeltilerek, davacı yanın kooperatif ortağı olarak kabulüne dair yeniden esas hakkında karar verilmesi gerekmiştir.

HÜKÜM :

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:

I-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile:

HMK m. 353/1,b,2 gereğince, Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/557E., 2023/371K. sayılı dava dosyasında verdiği 31/05/2023 tarihli KARARINI DÜZELTEREK YENİDEN ESAS HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE,

Buna göre:

"1-Davanın kabulü ile davacının davalı kooperatifin üyesi olduğunun tespitine, 2-Harçlar Kanunu gereğince 427,60 TL harçtan peşin alınan 59,30 TL ’nin mahsubu ile kalan 368,03 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,

3. Davacı vekille temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir olunan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

4. Davacı tarafından yapılan yapılan 1.253,00 TL yargılama gideri, 738,00 TL istinaf yoluna başvuru harcı, 59,30 TL harcı (toplam 2.050,30 TL) davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

5. Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

6. HMK.'nun 333 maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden sonra yatırılan gider ve delil avansının kullanılmayan kısmının yatıran tarafa iadesine, "

II-Peşin alınan istinaf karar harcının davacıya iadesine,

III-HMK m. 359/4 gereğince kararın taraflara resen tebliğine; tebliğ, harç tahsil müzekkeresi yazılması ve gider avansı iadesi işlemlerinin Dairemiz tarafından yapılmasına,

03/07/2024 tarihinde, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda,

HMK m. 361 gereğince tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde, kararı veren bölge adliye mahkemesi hukuk dairesine yahut temyiz edenin bulunduğu yer bölge adliye mahkemesi hukuk dairesine veya ilk derece mahkemesine verilebilecek bir dilekçe ile Yargıtay nezdinde TEMYİZ YOLU AÇIK olmak üzere, OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

GEREKÇELİ KARAR YAZIM TARİHİ : 03/07/2024

Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ...

e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır