Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi Kararına Karşı İstinaf Mahkemesi Kararını Reddedildi

T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 23. HUKUK DAİRESİ

T.C.

A N K A R A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ

23. H U K U K D A İ R E S İ (D İ R E N M E)

ESAS NO : 2024/469

KARAR NO : 2024/587

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

BAŞKAN : ... ...

ÜYE : Doç. Dr. ... ...

ÜYE : ... ...

KATİP : ... ...

İNCELENEN KARARIN:

MAHKEMESİ : Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi

TARİHİ : 21/06/2017

ESAS-KARAR NUMARASI : 2014/457 E., 2017/641 K.

Asıl Dosyada

DAVACI/K.DAVALI : : AV.

DAVALI/K.

Davalılar vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352'nci maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde/duruşmalı yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ :

Davacılar vekilleri dava dışı ... Otom. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti'ne ait taşınmazın satışından sonra düzenlenen sıra cetvelinde birinci sırada yer alan davalıların alacaklarının muvazaalı olduğunu ileri sürerek sıra cetvelinde davalıya ayrılan payla birlikte müvekillerinin alacaklı olduğu dosyalara garameten ödeme yapılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekili cevap ve karşı dava dilekçelerinde müvekkillerinin alacaklarının dava dışı borçlu ... Ltd. Şti. ve daha evvel aynı adreste faaliyet gösteren ve biri diğerinin devamı niteliğinde olan ... Ltd. Şti. ile aralarındaki ticari ilişkiye dayandığını, müvekkillerinin borçluya çok kereler lastik sattığını ve takibe konu edilen bononun da müvekkillerinin tahsil edilemeyen alacaklarına karşılık olmak üzere düzenlendiğini, ticari defterlerinin incelenmesi sonucunda müvekkillerinin alacaklarının muvaazalı olmadığının ortaya çıkacağını, davacı/karşı davalıların icra dosyasına konu alacaklarının da bonoya dayalı olup karşı tarafın alacağının muvaazalı olduğunu, bunun icra dosyalarının incelenmesi sonucunda ortaya çıkacağını belirterek davanın reddine, karşı davalarının kabulüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İlk derece mahkemesince davalı şirketlerle dava dışı borçlu arasında takip konusu bonoya ilişkin olarak icra mahkemesinde görülen iki ayrı şikayetin bulunduğu, davalı şirketlerin yetkilisi olan ...'ın borçlu şirket yetkilileri hakkında Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunması üzerine sözü edilenlerin resmi belgede sahtecilik ve dolandırıcılıktan mahkum oldukları; davalı yanın ticari kayıtlarının incelenmesinden 2006 yılında başlayan bir ticari ilişkinin mevcudiyetinin saptandığı gerekçesiyle asıl ve birleşen davaların esastan; hukuki yararın bulunmaması nedeniyle karşı davaların da usulden reddine karar verilmiştir.

Dairemizce yapılan istinaf incelemesi sonucunda (06.10.2020 gün ve 2017/1456 E, 2020/1214 K.):

Muvazaa iddiasına dayalı sıra cetveline itiraz davaları ile bu davalardaki ispat yükü ve vasıtaları konusunda kısa açıklama yapıldıktan sonra somut olayda davalının takip dosyasının incelenmesinden takip dayanağı bononun 13.08.2008 günü keşide edildiği ve 1.500.000,-TL tutarlı olduğu, borçlunun ... Otomotiv, Nakl. San. Tic. Ltd. Şti olduğu;

Dava dosyası içeriğinden takip borçlusu ... Otomotiv, Nakl. San. Tic. Ltd. Şti olduğu ancak dosyada sıfatı bulunmayan ... Otomotiv, Nakl. Ltd. Şti ile organik bağ içinde bulunduğu ve takip konusu bono düzenlenirken davacı şirketlerin sadece borçlu ...'dan değil ...'tan olan alacaklarının da bono tutarına dahil edildiğinin anlaşıldığı; bu hususun mahkemenin de kabulünde olduğu,

Mahkemece borcun ödenmemesi üzerine davalı şirketler ile dava dışı borçlu arasında nizaların çıktığı, borçlu şirket yetkilileri hakkında ceza kovuşturmalarına başlandığı ve bu çerçevede davalılar ile borçlunun muvazaalı bir işleme taraf olamayacaklar sonucuna varmışsa da somut olayda olduğu gibi başkasına ait borçların üstlenilmesi gibi diğer alacaklıların alacaklarına kavuşmasını güçleştirecek hallerin de sıra cetveline itiraz nedeni yapılabileceği,

Yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda dava dışı borçlu ...'ın davalılardan ... Oto. Ltd. Şti'ne bononun keşide tarihi itibariyle sadece 25.895,32 TL borçlu olduğu ancak ...'ın ...'ın borcunu üstlendiği; bu üstlenmenin davalı şirketler için hüküm ifade etmekle birlikte sıra cetvelinde yer alan davacı alacaklılara karşı ileri sürülemeyeceği,

Davalı ... Oto Ltd. Şti'nin alacağının birinci sırada ve anılan tutar kadar olduğu ve sıra cetveline geçen fazla tutarın bu davalıya ödenmesinin hukuka aykırı görüldüğü;

Muvazaa iddiasıyla sıra cetveline birden çok alacaklının itiraz etmesi halinde davalıdan artakalan tutarın bu alacaklılar arasında garameten paylaştırılmasının gerekeceği gerekçesiyle ilk derece mahkemesi kararı kaldırılmış ve yeniden esas hakkında hüküm kurulmuştur.

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 30.03.2022 gün ve 2021/2362 E, 2022/1788 K sayılı kararı ile Dairemiz kararını iki noktadan bozmuş, bozma nedenine göre sair temyiz itirazlarını ise incelememiştir. Bu iki nokta özetle şunlardır:

. Dava konusu sıra cetvelinin Konya 2. İcra (Hukuk) Mahkemesinin 16.02.2011 gün ve 2010/1106 E., 2011/169 K sayılı kararı ile iptal edildiği, bu kararın kesinleştiği ve daha sonra aynı satış bedeli için aynı icra dosyasından 14.08.2013 günlü yeni bir sıra cetveli düzenlendiği; Dairemizce bu hususta bir değerlendirme yapılmadığı,
. Birleşen Konya 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2013/294 E. 2013/366 K sayılı birleşen davada dayanak Konya 3. İcra Dairesinin 2009/13598 sayılı takip dosyasına yönelik iddianın Dairemizce kabul edilmesine rağmen paylaştırmada sıra cetveline alınmamasının doğru olmadığı yönündedir.

Dairemizce Yargıtay bozma kararı üzerine duruşma açılmış ve bozmaya uyulmak suretiyle karar verilmiştir (HMK m.373/3).

Dairemizin 06/12/2022 tarih ve 2022/1179 E., 2022/1914 K. sayılı kararının davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine Yargıtay'a gönderildiği ve Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 17/01/2024 tarih ve 2023/907 E., 2024/198 K. sayılı kararıyla, Dairemiz kararının tekrar ve şu iki husustan dolayı bozulmasına karar verilmiştir:

. Önceki (eldeki davada itiraza konu edilen) sıra cetvelinin iptal edilmesi nedeniyle eldeki davanın konusuz kaldığının gözden kaçırılması,
. Taşınmaz bedelinin nemalandırılmış olması karşısında paylaştırılacak tutarın değiştiği ve Dairemiz kararında yapılan paylaştırmada bu değişikliğin göz önünde tutulmadığı.

HUKUKİ NEDEN VE GEREKÇE :

Dava, muvazaa iddiasına dayalı sıra cetveline itiraz davasıdır.

Asıl ve birleşen davanın kabulü ile karşı davanın usulden reddine ilişkin kararımızın gerekçesi yukarıda özet kısmında açıklandığından burada tekrarlanmasına gerek görülmemiş, bu kısımda sadece direnme gerekçeleri açıklanmaya çalışılmıştır.

İlke olarak bir haciz sıra cetvelinin iptali, o sıra cetveline yönelik diğer şikayetleri ve davaları konusuz bırakır. Zaten bunun içindir ki bütün bu iddiaların ayrı ayrı değil, tek bir dava olarak genel mahkemede görülmesi gerektiği hususu kabul edilmektedir. Böylelikle çelişkisiz ve tek bir hüküm elde etmek mümkün olacaktır.

Somut olayda elde derdest dava varken bundan bağımsız olarak bir de şikayet yoluna gidilmiş ve icra mahkemesince itiraza konu sıra cetveli iptal edilmiştir.

Bu noktada şu hususa işaret etmek gerekir:

Her şeyden önce genel mahkemede açılan sıra cetveline itiraz davaları tıpkı menfi tespit ya da tasarrufun iptali davaları gibi maddi hukuka dayalı davalardır. Bu davayı açan davacı davalının alacağının hukuk aleminde mevcut olmadığını ya da gösterilen tutarda bulunmadığını bir mahkeme kararı ile hüküm altına aldırır. Bu karardan sonra o alacak, davacıya karşı ileri sürülemez.

Eğer icra mahkemesinin iptal kararı üzerine düzenlenen yeni sıra cetvelinde davacı ya da davalı hiç yer almıyorsa gerçekten de eldeki itiraz davası bakımından dava konusuz kalmıştır. Ancak -somut olayda olduğu gibi- düzenlenen yeni sıra cetvelinde davacı ve davalının sırası değişmemiştir. Ortada genel mahkemede ve genel hükümlere göre görülen, muvazaaya dayalı bir dava bulunduğuna ve yeni düzenlenen sıra cetvelinde bu iddia güncelliğini koruduğuna göre sırf sıra cetvelinin iptali ile davanın konusuz kaldığı kabul edilmemelidir. Zira önceki kararımızda da ifade edildiği üzere davalının alacağının bononun keşide tarihi itibariyle sadece 25.895,32 TL olduğu, artan tutarın diğer alacaklıların ve davacının zararına olmak üzere bir başka borçlunun borcunun üstlenilmesinden kaynaklandığı sabittir.

Muvazaa iddiası ile genel mahkemede dava açan kimsenin, bu iddiasının haklı olduğu da anlaşıldığına göre sırf bir icra işlemi niteliğindeki sıra cetvelinin (sıralara etkili olmamak üzere) iptali ile genel hükümlere göre açtığı davanın konusuz kaldığı söylenememelidir. Zira davacı eldeki davanın derdest olduğunu düşünerek düzenlenen yeni sıra cetveline itiraz etmemiş olabilir. Genel hükümlere göre açılmış ve görülmekte olan bir davası olan kimsenin bir icra işlemi nedeniyle yeniden dava açmaya zorlanması hukuka uygun görülmemiş, eldeki davada esasa girilerek karar verilmiştir.

Bu nedenle Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin anılan kararına karşı önceki kararımızda direnilmesi gerekmiştir.

III

Sıra cetveli düzenlenirken "satış tarihi"ndeki hukuki ve parasal duruma bakılır. Satıştan sonra ortaya çıkan ek alacaklar (faiz, gider, nema vs.) dikkate alınmadığı gibi satış tarihinden sonra yürürlüğe konulan mevzuat hükümleri de dikkate alınmaz.

Bu husus İcra ve İflas Kanunu'nun 138, 139 ve 140'ıncı maddelerinin "satış tarihi" noktasında ısrarlı tekrarından varılan bir sonuç olduğu gibi satış tarihinin herkes için objektif tek bir tarih olması ile de ilgilidir.

Nitekim Yargıtay (kapatılan) 19, 23 ve 15'inci Hukuk Daireleri ile 6. Hukuk Dairesinin kararlarında da satış tarihinin dikkate alınacağı tartışmasız biçimde kabul edilmektedir. Söz gelimi:

Yargıtay (kapatılan) 19. HD: 13.04.2011/1398-4907, 30.03.2011/1443-4127.

Yargıtay (kapatılan) 23. HD: 23.12.2020/1916-4524, özellikle 16.12.2020/1297-4327.

Yargıtay (kapatılan)15. HD: 02.03.2021/2800-571.

Yargıtay 6. HD: 18.01.2024/4237-238 kararları bu şekildedir.

Hatta Yargıtay (kapatılan) 23. HD bu konuda daha önce 11.02.2013/133-736 E.K sayılı kararla bu hesaplamanın paylaştırmaya kadar geçen süre de gözetilerek yapılması gerektiği hususunda tek bir karar vermiş, karar düzeltme üzerine 04.07.2013/3496-4658 E.K ile bu içtihadından dönmüş ve açıkça:

"Şikâyetin konusu, üzerinde birden çok alacaklının haciz veya rehin hakkı bulunan bir malın satışından elde edilen tutarın paylaştırılması için sıra cetveli düzenlendiğinde, alacaklıların alacaklarının tutarının hangi tarihe göre belirleneceği noktasında toplanmaktadır.

İcra ve İflas Kanunu’nun paylaştırmaya ilişkin 138 ve 140. maddeleri bu tarihin belirlenmesinde satış tarihinin esas alınacağına işaret etmiş; Yargıtay uygulaması da hesaplamanın satış tarihine göre yapılacağı noktasında istikrar kazanmıştır (23.HD., 26.02.2013 gün ve 2013/361-1086 E.K. ve 23. HD., 07.03.2013 gün ve 2013/373-1332 E.K.). Nitekim öğretide de faiz hesaplamasının satış tarihine kadar yapılacağı yönündeki görüş ağırlıktadır (Köprülü, B. ve Kaneti, S.: Sınırlı Aynî Haklar, 2.b., İstanbul 1982-1983, s. 285).

Belirtmek gerekir ki sıra cetveline yönelik itirazlarda aynı borçlunun birden çok alacaklısının tatmini söz konusu olduğundan, bunlar arasındaki adalet dengesinin korunması ve hepsi için objektif kıstasların kabulü gerekir. Tek bir alacaklı ile borçlu arasındaki ilişkilerde uygulanabilecek kuralların, sıra cetvelinden doğan uyuşmazlıklarda aynen uygulanması, kimi zaman adil sonuçlar vermemektedir; bu itibarla, bu yöne ilişkin bilimsel görüşlerin ve yargısal içtihatların sıra cetveline ilişkin uyuşmazlıklarda uygulama yeri bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenle yerel mahkemenin işleyen faizin satış tarihine kadar işletilmesine ilişkin kararının onanması gerekirken, hatalı biçimde bozulduğu anlaşıldığından..." şeklindeki gerekçesi ile satış tarihinin dikkate alınması gerektiğini vurgulamıştır.

Öğretide de konu aynı şekilde çözüme bağlanmıştır:

KARAKAŞ, C. F.: "Sıra Cetveline İtiraz Aşamasında İhale Bedelinin Nemalandırılması", Prof. Dr. Ramazan Aslan’a Armağan, C.II, Ankara 2015, ss.1033-1042.
KODAKOĞLU, M.: "İcra ve İflâs Hukukunda İhale Bedelinin Nemalandırılması", Medeni Usul ve İcra-İflas Hukuku Dergisi, C.XVII, 2021/2, S.49, ss.527-570.

Eğer satış tarihinden sonra elde edilecek nemanın da mahkemece dava veya şikayet sonunda paylaştırılmasının gerektiği kabul edilirse mahkemeler her duruşma öncesi bütün takip dosyalarının kapak hesaplarını tekrarlatmak zorunda kalacak ve duruşmanın her ertelenmesinde bu tutarlar değişecek, dolayısıyla kaldırma ve bozma sonrasında da hüküm her seferinde değişecektir. Kaldı ki, paylaştırmaya esas anaparalar belli iken buna işleyecek nemanın icra müdürü tarafından oranlanarak belirlenmesi mümkün ve kolaydır.

Bu bilgiler ışığında belirtmek gerekir ki, Dairemiz kararında satış tarihi dikkate alınarak alacakların ulaştığı tutarlar çerçevesinde yapılan paylaştırma hukuka, İcra ve İflas Kanunu'na ve Yargıtay'ın yerleşik uygulamasına uygundur.

Yukarıda gösterilen ikinci bozma noktasında da Dairemizin önceki kararında direnilmesi gerektiği sonucuna varılmış ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM :

I-Dairemizin 06/12/2022 tarih ve 2022/1179 E., 2022/1914 K. sayılı kararında DİRENİLMESİNE.

II-A-Asıl ve birleşen dosya davacısı ... Akaryakıt Taş. San. Ltd. ile birleşen dosya davacıları ... Dingil Mak. İml. San. ve Tic. Ltd. Şti, ... Gıda Ürün Tic. Paz. Ltd Şti, ... Taş. Hay. Oto. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve ... Bijon Otom. Mak. İml. San. ve Tic. Ltd. Şti'nin açtıkları davanın KABULÜNE.

Konya 10. İcra Dairesinin 2009/11917 sayılı dosyasında... ada, 16 parselde bulunan taşınmazın bedelinin paylaştırılması için düzenlenen sıra cetvelinde:

derecede alacaklısı ... Oto. İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti ve ... Oto Lastik Tic. Ltd. Şti olan Konya 10. İcra Dairesinin 2009/11917 sayılı dosyasına 25.895,32 TL.
derecede Vergi Dairesine 18.829,05 TL,
derecede alacaklısı ... Akaryakıt Taşımacılık Tic ve San Ltd Şti olan Konya 3. İcra Dairesinin 2009/13598 sayılı dosyasına (135.657,34x0,3334810=) 45.239,14 TL.
derecede alacaklısı ... Akaryakıt Taşımacılık Tic ve San Ltd Şti olan Konya 3. İcra Dairesinin 2009/13507 sayılı dosyasına (54.967,12x0,3334810=) 18.330,49 TL.
derecede alacaklısı ... Akaryakıt Taşımacılık Tic ve San Ltd Şti olan Konya 3. İcra Dairesinin 2009/13509 sayılı dosyasına (8.426,08x0,3334810=) 2.809,93 TL.
derecede alacaklısı ... Akaryakıt Taşımacılık Tic ve San Ltd Şti olan Konya 3. İcra Dairesinin 2009/14503 sayılı dosyasına (4.367,36x0,3334810=) 1.456,43 TL.
derecede alacaklısı ... Akaryakıt Taşımacılık Tic ve San Ltd Şti olan Konya 3. İcra Dairesinin 2009/14506 sayılı dosyasına (4.433,90x0,3334810=) 1.478,62 TL.
derecede alacaklısı ... Bijon Otomotiv Mak. İml. San. Ltd Şti olan Konya 9. İcra Dairesinin 2009/12306 sayılı dosyasına (699.328,-x0,3334810=) 233.212,60 TL.
derecede alacaklısı ... Dingil Mak. İml San. Ltd. Şti olan Konya 9. İcra Dairesinin 2009/12307 sayılı dosyasına (113.248,-x0,3334810=) 37.766,05 TL.
derecede alacaklısı ... Gıda Ürn. Tic. Paz. Ltd olan Konya 9. İcra Dairesinin 2009/12164 sayılı dosyasına (105.159,-x0,3334810=) 35.068,52 TL.
derecede alacaklısı ... Hayvancılık Oto. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. olan Konya 10. İcra Dairesinin 2010/2647 sayılı dosyasına (56.816,57x0,3334810=) 18.947,24 TL ÖDENMESİNE, diğer sıra ve derecelerin aynen korunmasına.

B-Karşı davacı ... Oto. İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti ile ... Oto. Lastik Tic. Ltd. Şti'nin karşı davalarının USULDEN REDDİNE.

Yargılama giderleri:

Asıl ve karşı davada:

Alınması gereken 80,70+80,70=161,4‬0-TL harçtan peşin alınan 17,15+17,15=34,30-TL harcın mahsubu ile bakiye 127,1‬0-TL harcın davalı-karşı davacılardan alınarak Hazine'ye gelir kaydına.

Davacının 17,15-TL harç, 482,60-TL posta-davetiye ve bilirkişi gideri olarak sarf ettiği 499,75-TL yargılama giderinin davalı-karşı davacılardan alınarak davacıya verilmesine.