Ankara BAM 23. HD 2023/1160 E. 2024/490 K.

T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 23. HUKUK DAİRESİ

T.C.

A N K A R A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ

23. H U K U K D A İ R E S İ (E S A S I İ N C E L E M E D E N

K A R A R I N K A L D I R I L M A S I)

ESAS NO : 2023/1160

KARAR NO : 2024/490

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

BAŞKAN : ... ...

ÜYE : ... ...

ÜYE : ... ...

KATİP : ... ...

İNCELENEN KARARIN:

MAHKEMESİ : Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesi

TARİHİ : 23.03.2023

ESAS-KARAR NUMARASI : 2022/762E., 2023/385K.

DAVACI : ... - ... -

VEKİLİ :

DAVALI : .

Davacı vekili tarafından, yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK m.) 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra, dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ :

İDDİA VE SAVUNMALARIN ÖZETİ :

Davacı vekili; müvekkilinin davalı kooperatifin B Blok 40 numaralı dairesini satın aldığını, tüm ödemeleri gerçekleştirmesine rağmen taşınmazın tapuda devredilmediğini, Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesinin 19/06/2012 tarih, 2011/294 E. ve 2012/158 K. sayılı kararı ile iflas ettiğini, davalı kooperatifin anılan mahkeme nezdinde açtığı (2017/753 E. sayılı dosya) dava sonucunda, müvekkilinin icra dosyasına ödeme yaptığını, Ankara Batı İcra Müdürlüğünün 2014/18 İflas dosyası üzerinden yürüyen tasfiye işlemleri ile ilgili olarak 07/03/2019 günlü "Olağanüstü Alacaklılar Toplantısı" ve İflas İdaresinin 25/04/2019 günlü 24 sayılı kararının 1. maddesi ile masa hesabına 70.000,00 TL. ödeme yapan ve bu suretle yükümlülüğünü yerine getiren ortaklara daire tapularının iflas şerhi bakiye kalmak koşuluyla verilmesinin kararlaştırıldığını, müvekkilinin söz konusu ödemeleri gerçekleştirdiğinden kooperatife borcu kalmadığını belirterek, ... adresindeki B Blok, 40 numaralı taşınmazın tapuda müvekkili adına tescilinin yapılmasını talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili; açılan iş bu tapu iptali ve tescil davasında davalının kooperatif olması nedeniyle görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olması gerektiğini belirterek, görevsizlik kararı verilmesini, haksız ve hukuka aykırı davanın esastan reddini istemiştir.

İLK DERECE MAH. KARARI ÖZETİ :

İlk derece mahkemesince "Dava, tapu iptali ve tescil talebine ilişkindir.

Ankara Batı 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 20/05/2022 tarih 2020/360 esas 2022/236 karar sayılı ilamı ile görevsizlik kararı verilerek gönderilen dava dosyası mahkememiz esasının yukarıdaki sırasına kaydedilmiştir.

Davalı ... ile ilgili olarak Mahkememizin 19/06/2012 tarih 2011/294 E. ve 2012/158 K. sayılı ilamı ile kooperatifin iflasına karar verilmiş, karar 12/03/2013 tarihinde kesinleşmiştir.

Celp edilen tapu kayıtlarından dava konusu ... Parsel D Blok 40 numaralı dairenin 16/01/2009 günlü 1230 yevmiye sayılı kat irtifak işlemi neticesinde müflis kooperatif adına tescil edildiği anlaşılmıştır.

Ankara Batı 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/360 E. sayılı dosyasında yapılan keşif sonrası sunulan bilirkişi heyeti kök ve ek raporlarında özetle; dava konusu taşınmazın 12/11/2020 dava tarihi itibariyle rayiç değerinin 380.000,00 TL olduğu, davacının dava konusu taşınmaza ilişkin olarak iflas masasına yapması gereken ödemeleri yaptığı kanaatiyle, tescil talebinin yerinde olup olmadığının takdirinin mahkemeye ait olduğu yönünde görüş bildirilmiştir.

Görevsizlik kararı veren mahkemece dava konusu taşınmazın belirlenen değeri üzerinden eksik kalan harç tamamlattırılmıştır.

Mahkememizce davacının üyeliğinin ve niteliğinin tartışılması, ödemelerin tespiti ve varsa davacının sorumlu olduğu çevre gideri, alt yapı gideri ve genel yönetim giderlerinin tespiti bakımından dosya bilirkişiye tevdii edilmiş, alınan 30/01/2023 tarihli raporda özetle; davacının kooperatifin normal ödemeli ortağı olduğu, davacıya özgülenen konutun ... Parsel, D Blok, 40 numaralı daire olduğu, ortaklığı döneminde kooperatif kayıtlarına göre toplam 142.759,00 TL. ödeme yaptığı, 2012 öncesine ait yükümlülüklerin tahsili ile ilgili olarak davalı kooperatif tarafından, Ankara Batı İcra Müdürlüğünün 2017/1847 E. sayılı dosyası üzerinden başlatılan 43.847,00 TL. tutarlı takibe itirazı üzerine, mahkemenin 11/06/2019 günlü, 2017/753 E., 2019/398 K, sayılı kararı ile toplam borcunun 10.100,00 TL. olarak hesaplandığı, kararın 09/09/2019 tarihinde kesinleştiği, 2012 sonrası davalının birikmiş yükümlüğünün 72.000,00 TL. olarak hesaplandığı, bu karar kapsamında davacı tarafından dosya borcunun kapatıldığı ve 2012 sonrası 28/05/2017 tarihli genel kurulda alınan karar kapsamında da ödeme yapıldığı açıklansa da, idarenin 24 no.lu kararında yer alan şartlar yerine getirilmediği için davacının tapu tescil talebi kabul edilmeyerek, idarenin 08/04/2022 günlü, 80 sayılı kararı ile davacı tarafından masaya yatırılan tutarın iade edildiği, iflas idaresinin 24 sayılı kararının, mahkemenin 11/06/2019 günlü, 2017/753 E., 2019/398 K. sayılı kararı çerçevesinde değerlendirilmesi hukuki yorum kapsamına gireceğinden mahkemenin takdirinde olduğu, 2012 yılı öncesi borçların kapanmış olduğunun değerlendirilmesi durumunda, davacının dava tarihi itibariyle borcunun 72.000,00 TL. olduğu, dolayısıyla tapu talebinde bulunabilmesi için kooperatife karşı bu yükümlülüğünü karşılaması gerektiği yönünde görüş ve kanaat bildirilmiştir.

Ankara BAM 23. Hukuk Dairesinin 07/10/2021 tarih, 2021/982 esas 2021/1411 karar sayılı ilamı ile özetle; "Kural olarak, kooperatif ortağının tapu iptali ve tescil talebinde bulunabilmesi için davaya konu edilen taşınmaza yönelik olarak davalı kooperatife karşı tüm edimlerini yerine getirmiş olduğunu, hiçbir ediminin kalmadığını, diğer üyelerle eşit durumda olduğunu kanıtlaması gerekmektedir. ....Bilirkişi raporunda davalı kooperatifin 113 üyesinin bulunduğu, iflasından önce yaklaşık 30 kadar üyesine tahsisli taşınmazlarının tapu kayıtlarının devredildiği, yine iflasından sonra yaklaşık 19 üyeye tapu devri yapıldığı belirlenmiştir. Buna göre, yukarıdaki ilke kapsamında davalı kooperatifin toplam üye sayısına göre borçlarına rağmen ortaklarına tapularının devredildiği yönünde bir uygulamanın yerleştiği söylenemez. 28.05.2017 tarihli genel kurulda görüşülen 2011, 2012, 2013, 2014, 2015 ve 2016 yıllarına ilişkin bilanço ve gelir gider cetvelleri davalı kooperatiften veya ana sözleşmenin 41. maddesi uyarınca Çevre ve Şehircilik Bakanlığı İl Müdürlüğünden istenerek, istenen tutar içindeki çevre gideri, alt yapı bedeli ve genel yönetim giderinden peşin bedelli ortak olduğu anlaşılan davacının sorumlu olduğu tutarın tespiti, davanın çıkma payı alacağının tahsili davası olmadığı gözetilerek dava tarihi itibariyle davacının davalı kooperatife borçlu olup olmadığının tespiti yönünde ek bilirkişi raporu alınması, dava tarihi itibariyle davalı kooperatife borçlu olduğunun tespiti halinde tapu iptali ve tescil isteyemeyeceği gibi taşınmazın bedelini de isteyemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi; borçlu olmadığının tespiti halinde ise İİK'nın 198. maddesi uyarınca tapu iptali ve tescil isteyemeyeceği ancak terditli tazminat istemi yönünden kayıt ve kabul isteminde bulunabileceği değerlendirilerek karar verilmesi gerekirken yanılgılı gerekçeye dayalı olarak yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır." denilmiştir.

Bu doğrultuda yapılan değerlendirme ve rapor doğrultusunda, davacının dava tarihi itibariyle davalı kooperatife 72.000,00 TL borçlu olduğu tespit edildiğinden davacının tapu iptal ve tescil talebinde bulunamayacağı gibi İİK 198.maddesi gereğince tazminat talebinde de bulunamayacağı anlaşılmıştır.

İflas idaresi 24 sayılı kararında üyelerin bir kısım ödemeler yapması ve diğer bazı şartlar dahilinde üyelere tapusunun verileceğini karara bağlamış, davacı taraf da bu kapsamda 70.000,00 TL ödeme yaptığını beyan etmiştir. Dosyanın incelenmesinde ise iflas idaresinin 08/04/2022 tarihli 80 sayılı kararıyla davacının 24 sayılı kararda belirtilen itirazın kaldırılması şartını yerine getirmediğini ileri sürerek davacı tarafından masaya yatırılan tutarı iade ettiği görülmüştür. Hal böyle iken davacının borcunun sona ermediği, dava tarihi itibariyle kooperatife borcunun bulunduğu anlaşılmış, yukarıda açıklanan gerekçeler ve BAM kararı doğrultusunda davanın reddine..." şeklinde karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :

İstinaf yasa yoluna başvuran-davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle: Kararın hakkaniyete aykırı olduğunu, müvekkilinin icra takibi ve görülen itirazın iptali davası sonucunda ilgili icra dosyasına ödemelerini eksiksiz yaptığını, ödeme dekontunu dilekçe ekinde ibraz ettiklerini, Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesinin 2017/1847 sayılı dosyasının temyiz edilmeksizin kesinleştiğini, bilirkişi raporunun eksik olduğu, eksik inceleme ile karar verildiğini, Mahkemeye buna ilişkin yaptıkları itirazların değerlendirilmediğini, müvekkilince Ankara Batı İcra Müdürlüğünün 2017/1847 sayılı dosyasına 15.688,74 TL, Ankara 29. İcra Müdürlüğünün 2021/11288 Sayılı dosyasına 21.095,00 TL ve iflas dosyasına 70.000,00 TL ödeme yapıldığını, davalı İflas İdaresinin müvekkilinin ödediği 70.000,00 TL'nin bilgi ve rızası dışında iadesine karar verdiğini ancak böyle bir bedelin iade edilmediğini, davalının buna ilişkin hiçbir ödeme belgesi sunmadığını, Mahkemece bu yöndeki itirazları değerlendirilmeden eksik inceleme ile ve talep ettikleri deliller toplanmadan hatalı değerlendirmeler içeren bilirkişi raporu ile yetinilerek karar verildiğini bildirerek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ,

HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE :

Dava, kooperatif üyeliğine dayalı tapu iptali tescil istemine ilişkindir.

Davacının 22.04.2003 günlü ortaklık müracaatının 22.04.2003 gün ve 8 sayılı kooperatif yönetim kurulu kararı ile kabul edildiği, davacının ortaklık numarasının 104 olduğu anlaşılmaktadır.

-Dosya kapsamından, davalı kooperatifin 19.06.2012 tarihinde iflasına karar verildiği, kooperatifin 2011, 2012, 2013, 2014, 2015 ve 2016 yıllarına ait 28.05.2017 tarihli genel kurulunda gündemin 5. maddesinde, "Daire fiyatları için eksik ödemeler, iskan ve tapu işlemleri, yükleniciye hak ediş ödemesi, ruhsat, belediye iş ve işlemleri, yapı denetim hizmetleri, ada içi altyapı ve çevre düzeni, SGK ve vergi borcu, güvenlik, blokların aynı seviyeye getirilmesi vb. işlerinde kullanılmak üzere daire başına 70.000,00 TL. ödemenin iflas masasına yatırılmasına" karar verildiği, bu kararın iptal edildiğine ilişkin dosyada beyan ve delil bulunmadığı, bir kısım üyenin bu bedelin ödenmesi karşılığında daire tapularının kendilerine devri yönünde talep dilekçesi sunması üzerine, müflis kooperatifin Alacaklılar Olağanüstü Toplantısında 07.03.2019 tarihinde alınan karar ile, "Kooperatif üyelerinin, kanundan kaynaklanan sorumlulukları ve taşınmaz üzerindeki iflas şerhi baki kalmak kaydıyla taşınmazların kendilerine devri yolundaki taleplerinin, kooperatife olan tüm parasal yükümlülüklerini yerine getirmeleri ve gerekirse ek ödeme alınarak devir şartlarının belirlenmesi"ne oy çokluğuyla karar verildiği, bu doğrultuda bu ödemeyi yapan bir kısım üyeye ait dairenin tapu kaydının iflas şerhiyle birlikte üyeye devredildiği anlaşılmıştır.

Davalı vekili tarafından dosyaya ibraz edilen, İflas İdaresinin 24 sayılı 25 .04.2019 tarihli kararı ile özetle; "tapuların devrini talep eden üyelere icra takiplerine ilişkin borçlarının tüm ferileri ile birlikte ilgili icra dosyalarına ödemelerine, takibe itiraz etmiş üyelerin itirazlarından vazgeçerek ilgili icra dosyalarına tüm ferileri ile birlikte ödemelerine, itiraz nedeniyle açılan itirazın iptali davalarından kaynaklanan tüm yargılama masraflarını ve yazılı başvurularında ilave olarak ödeyeceklerini belirtmiş oldukları 70.000,00 TL'yi iflas dosyasına ödemelerine, işlemler neticesinde iflas şerhli olarak tapu devir işlemlerinin gerçekleşmesinin yasal olarak mümkün olmaması halinde ilave olarak ödenecek olan 70.000,00 TL'nin ödeme yapan üyeye iade edilmesine..." denilmiştir.

-Kural olarak, kooperatif ortağının tapu iptali ve tescil talebinde bulunabilmesi için davaya konu edilen taşınmaza yönelik olarak davalı kooperatife karşı tüm edimlerini yerine getirmiş olduğunu, hiçbir ediminin kalmadığını, diğer üyelerle eşit durumda olduğunu kanıtlaması gerekmektedir. Ayrıca 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 23. maddesinde karşılığını bulan eşitlik ilkesi gereğince, kooperatif ortakları hak ve yükümlülüklerde eşit olup, kooperatif aynı durumdaki ortaklarına eşit işlem yapmak zorunda olduğundan, davacı ile aynı durumda olan birçok ortağa borca rağmen tapularının verilip verilmediğinin belirlenmesi gerekir. Bu kural Yargıtay 11. Hukuk ve 23. Hukuk Dairesinin yerleşik içtihatlarıyla yerleşmiş olup, peşin bedelli veya normal ortak ayrımı yapılmaksızın tüm ortaklara uygulana gelmiştir. Ayrıca, "aidat" olarak adlandırılan ödenti, ana sözleşmenin 21. maddesine göre arsa, altyapı, inşaat ve benzeri giderlerden oluşmaktadır. Her yıl yönetim kurulunca bilanço ve gelir gider cetveli hazırlanarak aidat tutarı belirlenmekte ve genel kurulun onayına sunulmaktadır. Görüldüğü üzere " aidat" tutarının içinde inşaat finansman giderleri, genel yönetim giderleri, alt yapı giderleri bulunabilmektedir.

30.01.2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle,".. davacının normal ödemeli ortak olduğu, davacı ile özgülenen konutun 46237 ada 1 parsel D blok 40 numaralı daire olduğu, ortaklığı döneminde 142.759,00 TL ödeme yaptığı, 2012 öncesine ait yükümlülüklerinin tahsili ile ilgili olarak davalı kooperatif tarafından Ankara Batı İcra Müdürlüğünün 2017/1847 E. Sayıl dosyası üzerinden başlatılan 43.847,00 TL tutarlı takibe itiraz üzerine kooperatif tarafından açılan itirazın iptali davasında Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesinin 2017/753 E. Sayılı dosyasında toplam borcunun 10.100,00 TL olarak belirlendiği, dava dosyası içeriğinde ilgili takip dosyası bulunmadığından bu döneme ait borcun kapatılıp kapılmadığının anlaşılamadığını, 2012 sonrası davacının birikmiş yükümlülüğünün 72.000,00 TL olarak hesaplandığını, bu karar kapsamında davacı tarafından dosya borcunun kapatıldığı ve 2012 sonrası 28.05.2017 tarihli Genel Kurulda alınan karar kapsamında da ödeme yapıldığı açıklansa da İdarenin 24. Nolu kararında yer alan şartlar yerine getirilmediği için davacının tapu tescil talebi kabul edilmeyerek, İdarenin 08.04.2022 günlü 80 sayılı kararı ile davacı tarafından masaya yatırılan tutarın iade edildiği .." açıklanmıştır.

Davacı vekili, bilirkişi raporundaki tespitin aksine 70.000,00 TL'nin müvekkiline iade edilmediği savunmasında bulunmuştur.

İlk Derece Mahkemesince, iflas idaresinin davacı tarafından masaya yatırılan parayı iade ettiği, davacının borcunun sona ermediği, dava tarihi itibariyle kooperatife borcunun bulunduğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Davacının tüm edimlerini yerine getirip getirmediğinin belirlenmesi noktasında, öncelikle 2012 öncesine ait yükümlülükler yönünden Ankara Batı İcra Müdürlüğünün 2017/1847 E. Sayılı dosyasında 43.847,00 TL'nin tahsili için başlatılan ilamsız icra takibine borçlunun itirazı üzerine takibin durduğu ve itirazın iptali için açılan Ankara Batı Ticaret Mahkemesinin 2017/753 E. Sayılı dosyasında davalı borçlunun 10.100 TL borcu olduğu kabul edilerek itirazın bu miktar üzerinden kısmen iptaline karar verildiği, ancak yargılama sırasında Ankara Batı İcra Müdürlüğünün 2017/1847 E. Sayılı icra dosyası celp edilmediğinden icra dosyasına ödeme yapılıp yapılmadığı bu kapsamda davacının 2012 öncesine ait borcunun kalıp kalmadığı belirlenmemiştir. Bunun dışında davalı kooperatifin 28.05.2017 tarihli Genel Kurulunda alınan karar ve bu kapsamda İflas İdaresince alınan 25.04.2019 tarihli karar ve İflas İdaresinin 08.04.2022 tarihli kararı doğrultusunda davacı tarafça yatırılan 70.000,00 TL 'nin davacıya iadesinin gerçekleşip gerçekleşmediği hususunun da tereddüte yer bırakmaksızın netleştirilmesi gerekmektedir. Davacının üyelikten kaynaklı yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği belirlenmemiştir. Eksik inceleme ile karar verilmiştir.

Bu durumda Dairemizce davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, HMK'nın 353/(1)-a.6. maddesi uyarınca, İlk derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren Mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

HÜKÜM :

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:

1. Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile:

HMK m. 353/1,a.6. gereğince, Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/762E., 2023/385K. sayılı dava dosyasında verdiği 23.03.2023 tarihli kararın, ESASI İNCELENMEDEN KALDIRILMASINA ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE.

2. Peşin alınan istinaf karar harcının iadesine.

3. Davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin İlk Derece Mahkemesi tarafından hükümle birlikte değerlendirilmesine.

4. HMK m. 359/4 gereğince kararın tebliği, harç tahsil müzekkeresi yazılması ve gider avansı iadesi işlemleri ile m. 302/5 gereğince kesinleşme kaydı ve kesinleşme kaydı yapılan kararların yerine getirilmesi için gerekli bildirimlerin İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılmasına.

20.03.2024 tarihinde, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK m. 353/1,a ve 362/1,g gereğince KESİN olmak üzere, OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

GEREKÇELİ KARAR YAZIM TARİHİ : 20.03.2024

Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ...

e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır