Karar Detayı

T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 23. HUKUK DAİRESİ

T.C.

A N K A R A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ

23. H U K U K D A İ R E S İ (E S A S I İ N C E L E M E D E N

K A R A R I N K A L D I R I L M A S I)

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN:

MAHKEMESİ : Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesi

TARİHİ : 11/03/2024

ESAS-KARAR NUMARASI : .....

Davalı vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352'nci maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ :

Mahkemenin görevinin belirlenmesi başta olmak üzere bir hukuki uyuşmazlığın çözümlenmesi için öncelikle taraflar arasındaki ilişkinin belirlenmesi ve buna ilişkin yasal düzenlemeler çerçevesinde değerlendirme yapılması gerekir. Bu belirleme ilk derece mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunu inceleyecek bölge adliye mahkemesi dairesinin saptanmasında da önem taşır.

Somut olayda davacı ve davalı vekilleri dilekçelerinde, mahkeme de gerekçeli kararında "ticari ilişki"den ve "cari hesap"tan söz etmiştir.

Yüzeysel bir ifade ile cari hesap kendisine hukuki sonuçlar bağlanmış bir muhasebe ya da hesap takip metodudur. Ticari ilişki de tarafları tacir olan ve çoğunlukla sözleşmeye dayanan gelir getirici faaliyete verilen ad olmalıdır.

Oysa uyuşmazlığın nitelendirilebilmesi için bu ilişkinin ve dolayısıyla cari hesaba kaydedilen alacak ve borç kalemlerinin hangi sözleşmeden doğduğunun belirlenmesi şarttır.

Gerek taraflar ve gerek mahkeme bu belirlemeden ısrarla kaçınmıştır.

Dosyanın incelenmesinde faturalarda kiradan, gazdan ve hizmetten söz edildiği görülmüştür. Eğer taraflar arasındaki hukuki ilişki kira sözleşmesinden kaynaklanıyorsa görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesi (HMK m.4) ve kararın istinaf inceleme mercii Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 15 veya 37. Hukuk Daireleri olmalıdır. Eğer gaz satışı söz konusu ise bu kez asliye ticaret mahkemesi görevli olmakla birlikte kararın istinaf mercii Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi olmalıdır. Hizmete gelince: Hemen belirtmek gerekir ki, uygulamada bir işin görülmesini amaçlayan ve aslında genellikle vekalet ya da eser sözleşmesi niteliğinde bulunan sözleşmelerin -sırf taraflar öyle adlandırdı diye- hizmet sözleşmesi olarak kabulü doğru olmayıp bu kabul hakimi de bağlamaz. Faturadaki hizmet ifadesi eğer gazın kullanılması suretiyle bir iş yapılması ise sözleşme eser sözleşmesi olarak nitelendirilmeli, asliye ticaret mahkemesince verilen karar bu kez Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27 veya 31. Hukuk Dairelerince istinaf incelemesine tâbi tutulmalıdır. Yargıtay için de benzer sorun söz konusudur.

Sözleşmeye dayalı taleplerde mahkemenin sözleşmeyi incelemesi; tarafların bilgisizlikle ya da gerçek iradelerini gizlemek amacıyla yaptıkları nitelemeyi (TBK m.19) dikkate almaması ve nitelemeyi bizzat yapması gerekir. Ancak bu şekilde doğru hükümlerin uygulanması mümkün olacak ve yasa yollarında da görevli Bölge Adliye Mahkemesi ve Yargıtay Dairelerinin doğru biçimde belirlenmesi sağlanacaktır.

Ortada yazılı bir sözleşme yoksa Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 190'ıncı maddesindeki ilke gereği öncelikle davacı sözleşmeden doğan edimleri göstererek nitelemeye yol göstermeli, aksi düşüncesi varsa bu kez davalı bu yükü üzerine alarak niteleme konusundaki karşı tezini belirtmelidir.

Bütün bir yargılama boyunca sözleşme nitelemesinden kaçınılmıştır. Sözleşmenin nitelemesi yapılmadığından Dairemizin görevli olup olmadığı belirlenememiştir.

Açıklanan nedenle gerekli işlemlerin yapılması ve varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekir. Bu amaçla İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve yeniden yargılama yapılmak üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmelidir (HMK m.353/1-a.6).

HÜKÜM :

1. HMK m. 353/1. a.6 gereğince Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/543 E., 2024/191 K sayılı dava dosyasında verdiği 11/03/2024 tarihli kararın, ESASI İNCELENMEDEN KALDIRILMASINA ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE.

2. Peşin alınan istinaf karar harcının iadesine.

3. Davalı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin İlk Derece Mahkemesi tarafından hükümle birlikte değerlendirilmesine.

4. HMK m.359/4 gereğince kararın tebliği, harç tahsil müzekkeresi yazılması ve gider avansı iadesi işlemleri ile m.302/5 gereğince kesinleşme kaydı ve kesinleşme kaydı yapılan kararların yerine getirilmesi için gerekli bildirimlerin İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılmasına.

03/07/2024 günü dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK m.353/1-a ve 362/1-g gereğince KESİN olmak üzere OYBİRLİĞİYLE karar verildi. (GK Yazım Tarihi: 04/07/2024)

e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır