Ankara BAM 21. HD 2024/323 E. 2024/761 K.

T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 21. HUKUK DAİRESİ 2024/323 Esas - 2024/761 Karar

T.C.

ANKARA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

21.HUKUK DAİRESİ

ESAS NO : 2024/323

KARAR NO : 2024/761

TÜRK MİLLETİ ADINA

KARAR

BAŞKAN : ... ...

ÜYE : ... ...

ÜYE : ... ...

KATİP : ... ...

İNCELENEN DOSYANIN

MAHKEMESİ : ANKARA 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 30/10/2023

NUMARASI : 2023/527 Esas 2023/786 Karar

DAVACI :

VEKİLİ :

DAVALI :

DAVA : Tespit

DAVA TARİHİ : 21/07/2023

KARAR TARİHİ : 07/06/2024

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 07/06/2024

Taraflar arasındaki tespit istemine ilişkin davanın yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçelerden dolayı davanın hukuki yarar yokluğundan reddine yönelik olarak verilen hükme karşı davacı vekilince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin babası müteveffa ...'in , davalı taraftan hisse senedi satın aldığını, iş bu senetlerin şirket pay defterinin 2794 sıra numarasına kayıtlı 4627 seri numaralı iki yüz milyon eski Türk Lirası tutarlı hisse senedi, şirket pay defteri 2794 sıra numarasına kayıtlı 2066 seri numaralı yüz milyon eski Türk lirası tutarlı hisse senedi, altı bin Türk lirası tutarlı A-1 grubu muvakkat ilmuhaber 1 hisse senedi olduğunu, işbu senetlerin müvekkiline babasından miras payı oranında miras kaldığını, müvekkilinin babasının vefat ettiği günden bu güne kadar mirasçısı olduğu hisse senetleri nedeni ile davalı şirketçe ödenmesi gereken hisse senedi kar payları akıbeti konusundan bir bilgisi olmadığını, bilgi edinmek için taraflarına Büyükçekmece Noterliğinden Haziran 2023 tarihinde ihtarname gönderildiğini, davalı tarafın 03/07/2023 tarihinde ihtarnamelerine bir mektup ile cevap verdiğini, davalı tarafın verdiği cevabın taleplerini tam karşılamadığını, davalı tarafından, miras kalan hisselerin geçmiş yıllardaki kar payı ödemelerini de kapsayacak şekilde taraflarına bilgi vermesini, müvekkilinin toplam kar payı ve hisse senedi karşılığı alacağının ne kadar olduğunun sorulduğunu fakat cevap olarak sadece son yıla ait tutar verildiğini, müvekkiline miras kalan hisse senetlerinin ve kar paylarının geçmişe dönük olarak tespiti ve günümüz değerlerine uygulanması talepli dava açma zarureti hasıl olduğunu iddia ederek müteveffa ...'ten miras yolu ile intikal eden hisse senetlerinin , geçmişten günümüze kadar olan kar payları miktarı ile tespitine, tespit edilen maddi tutarın günümüz rayicine uyarlanmasına, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı taraftan tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; şirket hisselerinin hamiline yazılı olduğunu ve Borsa İstanbul'da işlem gördüğü için şirketin pay defteri bulunmadığını, dolayısıyla ortakların hisse durumunun taraflarınca takip edilemediğini, hisse senetlerini şirkete kim ibraz eder ise, ortaklık haklarından ibraz edenin yararlandığını, bu güne kadar şirketin sermaye artışları ve artışlara ait TTSG tarih/sayıları ile ...'in aldığı bedelli/bedelsiz hisse tutarları yer aldığını, hisse senetlerini henüz teslim almadığı için şirkette muhafaza edilmediğini, şirket hisselerinin 1996 yılına kadar nama yazılı olduğu için her yıl kar payı, ortağın adına açılmış banka hesabına gönderildiği için, o tarihe kadar kar payları ödendiğini, 1996 yılından sonra hamiline dönen hisse senetlerine ait kar payları hisse senetlerinin üzerinde bulunan "kar payı kuponları"nın ibrazı karşılığında ödenmeye başlandığını, bu pay sahibinin bu güne kadar hisselerini teslim almadığını bildirerek davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; davacı mirasçının murisi ...'in davalı şirketteki hisse senetlerinin ve kar payının günümüz rayicine göre tespitine ilişkin dava açmakta hukuki yararının bulunmadığı, HMK'nun 114/1.h maddesi uyarınca hukuki yararın dava şartı olup, yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilmesi gerektiği gerekçeleriyle HMK 114/1-h maddesi uyarınca davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı tarafın 03/07/2023 tarihinde ihtarnamelerine bir mektup ile cevap verdiğini, davalı tarafın verdiği cevap taleplerine tam karşılamamış olup anlaşılamadığını, davalı taraftan, miras kalan hisselerin geçmiş yıllardaki kar payı ödemelerini de kapsayacak şekilde bilgi verilmesi, müvekkilimizin toplam kar payı ve hisse senedi karşılığı alacağının ne kadar olduğunun sorulduğunu, fakat cevapta sadece son yıla ait tutarın verildiğini, tüm bu nedenlerle müvekkile miras kalan hisse senetlerinin ve kar paylarının geçmişe dönük olarak tespiti ve günümüz değerlerine uygulanması talepli açılan davanın yerel mahkeme tarafından reddedildiğini, yerel mahkeme gerekçeli kararında ''mirasçının murisi ...'in davalı şirketteki hisse senetlerinin ve kar payının günümüz rayicine göre tespitine ilişkin dava açmakta hukuki yararı bulunmadığını, HMK'nun 114/1.h maddesi uyarınca hukuki yarar dava şartı olup, yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilmesi gerektiğini, bu nedenle HMK 114/1-h maddesi uyarınca davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar vermek gerekmiş '' gerekçesiyle reddettiğini, mahkemenin işbu kararı hukuka aykırı olduğunu, müvekkil mirasçı sıfatı ile söz konusu hisse senetlerinin maliki olduğunu, hisselerin değerinin ve bu hisselere tekabül eden kar paylarının, rayiç değerlerinin tespitini istemek müvekkilinin kanuni hakkı olduğunu, yerel mahkemenin esasa geçerek talepleri doğrultusunda gerekli işlemleri yaparak karar vermesi gerekirken hukuki yarar yokluğundan davayı reddetmesinin kabulü mümkün olmadığını bildirerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava; hisse senetlerinin mevcudiyetinin ve buna karşılık gelen geçmişe dönük kar payı ödemesi miktarının günümüz rayici ile birlikte tespiti istemine ilişkindir.

6100 Sayılı HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;

6100 sayılı HMK'nın 106. maddesinde düzenlenen, tespit davası; bir hakkın veya bir hukuki ilişkinin var olup olmadığının yahut bir belgenin sahte olup olmadığının belirlenmesi için açılan bir dava türüdür. Tespit davası eda davasının öncüsü durumunda olup, aynı maddenin 2. fıkrası uyarınca, eda davası açılması mümkün olan hallerde davacının tespit davası açmakta hukuken korunmaya değer güncel bir yararının bulunması şarttır. Hukuki yararın varlığının kabulü için ise, talepte bulunanın hakkının tehlike altında bulunması ve verilecek bu tespit kararının bu tehlikeyi bertaraf edici nitelikte bulunması gereklidir.

Davacının tespit davası ile istediği hukuki korumanın diğer dava çeşitlerinden birisi ile sağlanabilmesi halinde tespit davası açmakta hukuki yararının var olduğundan söz edilemez. Tespit davası öncü davadır. Eda davasından hasıl olacak sonuç tespit davası ile elde edilme yoluna gidilemez. Görülmekte olan veya açılacak bir davada iddia veya savunma olarak ileri sürülebilecek konular için bağımsız bir tespit davası açmakta hukuki yarar yoktur. Eda davası sonunda verilen hüküm ile, aynı zamanda dava konusu hukuki ilişkinin var olup olmadığı da tespit edilir ve ondan sonra bu tespite dayalı olarak eda hükmü kurulur, Yargıtay’ın kararlı uygulamasına göre de, eda davası açmak mümkün ise, tespit davası açılamaz. Anılan kuralın geçerli olabilmesi için, eda davası sonunda verilecek hükmün tespite ilişkin bölümü ile tespit davası sonunda alınacak tespit hükmü arasında, meydana getirdikleri kesin hükmün etkisi bakımından hiç bir fark bulunmaması gerekir. Diğer bir söyleyişle tespit davası ile istenen hukuki korunma, eda davası ile tamamen elde edilebilecekse, o zaman, davacının ayrı bir tespit davası açmakta hukuki yararı yoktur.

HMK'nun 114/1.h maddesi uyarınca hukuki yararın bulunması dava şartı olup, HMK'nun 115. maddesi uyarınca hukuki yararın bulunup bulunmadığının yargılamanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden araştırılmalıdır.

Hukuki yarar; davacının sübjektif hakkına hukuki koruma sağlanması hususunda mahkemeye başvuru esnasında hukuken korunacak bir yararın bulunmasıdır.

Her dava için dava şartı olan hukuki yararın, tespit davalarında da bulunması zorunludur. Hukuki ilişkinin mevcut olması tespit davası açmak için yeterli olmayıp, hukuki ilişkinin mevcut olup olmadığının mahkemece tespitinde davacının hukuki yararı bulunmalıdır. Hukuki yarar, hukuki ilişkinin mevcut olup olmadığının hemen tespitine ilişkin olmalıdır. Başka bir deyişle davacının hukuki korunma ihtiyacı güncel olmalıdır. Bu korunma ihtiyacı doğmadan (yani bu hukuki korunma ihtiyacının gelecekte duyulacağından bahisle) tespit davası açılamaz. Bir hukuki ilişkinin tespit edilmesinde hukuki yararın bulunması da şu üç şartın birlikte varlığına bağlıdır:

1. Davacının bir hakkı veya hukuki durumu güncel (halihazır) bir tehlike ile tehdit edilmiş olmalı 2. Bu tehdit nedeniyle, davacının hukuki durumu tereddüt içinde olmalı ve bu husus davacıya zarar verebilecek nitelikte bulunmalı 3. Yalnız kesin hüküm etkisine sahip olup, cebri icraya yetki vermeyen (icraya konulamayan) tespit hükmü, bu tehlikeyi kaldırmaya elverişli olmalıdır.

Kural olarak da gelecekteki yararlara veya zararlara dayanılarak tespit davası açılamaz. Tespit davalarında hukuki ilişki ve hukuki yarar dava şartıdır. Hakim, bir tespit davasında bu iki şartın da var olup olmadığını yargılamanın her safhasında re'sen göz önünde bulundurmakla görevlidir. Açılan bir tespit davasında hukuki yarar yoksa dava esastan değil, dinlenemeyeceğinden (mesmu olmadığından) dolayı reddedilir (Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 12/09/2018 tarih, 2016/19224 Esas, 2018/5548 Karar sayılı; Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 24/06/2019 tarih 2018/3338 Esas 2019/4716 Karar sayılı kararı; Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 27/05/2021 tarih 2020/6142 Esas 2021/4522 Karar sayılı emsal ilamları).

Somut uyuşmazlıkta,davacı mirasçının murisi ...'in davalı şirketteki hisset senetleri ve kar payının tahsili talebiyle başvuru imkanın bulunduğu, alacağın tahsili için eda davası açabilecek durumda hisse senetlerinin ve kar payının günümüz rayicine göre tespitine ilişkin eldeki davayı açmakta hukuki yararının bulunmadığı anlaşılmakla ilk derece mahkemesince yazılı şekilde hüküm kurulmasında bir isabetsizlik görülmemiştir.

Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin davanın hukuki yarar yokluğu yönündeki kararında herhangi bir isabetsizlik görülmediğinden davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;

1. Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/(1). b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2. Davacıdan alınması gerekli olan 427,60 TL harç yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına, 

3. Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

4. İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından taraflar yararına vekalet ücreti taktirine yer olmadığına, 

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 361. maddesi uyarınca gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde Yargıtay'da temyiz kanun yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 07/06/2024

Başkan- ... Üye - ... Üye - ... Zabıt Katibi-...

... ... ... ...