Ankara BAM 21. HD 2021/1316 E. 2023/1700 K.

T.C. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21.Hukuk Dairesi 2021/1316 Esas 2023/1700 Karar

T.C.

ANKARA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

21.HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2021/1316

KARAR NO : 2023/1700

TÜRK MİLLETİ ADINA

KARAR

İNCELENEN DOSYANIN

MAHKEMESİ : ANKARA 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ :27/04/2021

NUMARASI :2015/686 Esas 2021/407 Karar

DAVACI :

VEKİLİ :

DAVALI :

DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)

DAVA TARİHİ : 26/10/2015

KARAR TARİHİ : 01/12/2023

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 01/12/2023

Taraflar arasındaki tazminata ilişkin davanın yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükme karşı davacı vekilince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında 24/07/2006 tarihinde işletme hakkı devir sözleşmesi imzalandığını ve özelleştirmeye ilişkin sürecin 7 yıl sonra 29/05/2013 tarihinde tamamlandığını, faaliyetlerin davalı tarafından yürütüldüğü 30.05.2006 tarihinde maliki olduğu taşınmazdaki artık kullanılmayan elektrik nakil hattı irtifakının terkini ve söz konusu taşınmazda inşaat yapılabilmesi için ... 'a ödenen bedelin haksız olduğundan bahisle ... tarafından istirdat davası açıldığını, dava işletme devir sözleşmesi imzalandıktan sonra açıldığından müvekkili şirket tarafından takip edildiğini, İzmir 7. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2006/294 E. sayısında görülen davanın 2006/294 E., 2007/82 K. sayılı karar ile kısmen kabul edildiğini, bu kararın Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 15.07.2008 tarih 2008/12607-13412 sayılı kararı ile onanarak kesinleştiğini, Aydın 2. İcra Müdürlüğünün 2007/2776 sayılı dosyasında icra takibine konu edildiğini, müvekkili tarafından icra dosyasına sunulan 140.000,00TL 'lik teminatın 10.12.2007 tarihinde paraya çevrildiğini ayrıca müvekkilinin söz konusu davada temyiz talebinin harç ve masrafları olarak 5.631,20TL sarf ettiğini, sonuç olarak müvekkilinin 145.631,20TL ödediğini, İHDS'nin 7.4 maddesine göre bu miktardan davalının sorumlu olduğunu, davalıya çekilen ihtarnameye olumsuz cevap verildiğini iddia ederek 145.631,20TL'nin temerrüt tarihi olan 15/01/2014 tarihinden itibaren işleyecek ticari temürrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; alacağın zamanaşımına uğradığını, .... A.Ş'nin hisse devri suretiyle yapılan özelleştirme işleminden sonra şirket hisselerinin devrediliğini, özelleştirme ihale şartnamesi ve sözleşme hükümlerine göre davacının söz konusu bedeli talep edemeyeceğini, şirket bilançosunun kabul edilerek, hisselerin devralındığını, mahkeme kararında bahsi geçen alacağın talep edilemeyeceğini, İHDS'nin 7.2 maddesi gereğince davayı müvekkiline ihbar etmesi gerektiği halde ihbar etmediğini, yükümlülüğünü yerine getirmeyen davacının davaya ilişkin faiz ve icra giderlerini talep edemeyeceğini bildirerek davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; ...’a ait taşınmaz üzerinde 27.03.1973 tarihinde ... lehine Enerji Nakil Hattı nedeniyle irtifak hakkı tesis edildiği, bunun karşılığında ... tarafından malik ... ’a kamulaştırma bedeli ödendiği, enerji nakil hattının daha sonra işletmeden çıkartılması nedeni ile atıl kaldığı ... tarafından bu nedenle enerji nakil hattı şerhinin ve atıl vaziyetteki tellerin kaldırılması için 30.11.2005 tarihinde kuruma müracaat edildiği ve terkin için kendisinden 102.266,00 TL bedel talep edildiği ve bu bedelin 30.05.2006 tarihinde ihtirazı kayıtla ödendiği , ödenen bu bedelin istirdatı talebi ile 03.07.2006 tarihinde ... A.Ş. 'yi davalı gösterilmek sureti ile ... tarafından İzmir 7. Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açıldığı, dava tarihinde ve ödeme tarihinde taraflar arasında " İşletme Hakkı Devir Sözleşmesinin " imzalanmış olmadığı , sözleşmenin 24.07.2006 tarihinde imzalandığı ve dava dışı ... tarafından 30.05.2006 tarihinde sözleşmenin imzalanmasından önce 102.266,00TL 'nin davacı ...A.Ş adına ... Bankasında acılan 2152037332 nolu hesaba yatırıldığı , davalı ... A.Ş adına yatırılan bir bedelin bulunmadığı , davacının aldığı bedeli iade ettiği anlaşıldığından davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesinin kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkil şirket ile davalı ... arasındaki İHDS 24/07/2006 tarihinde imzalanmış olup, bu tarihten önce işletme devri yapılmadan doğal olarak müvekkil şirketin ... adına hiçbir işlem yapma yetkisi bulunmadığını, müvekkil şirketin İHDS tarihi olan 24/07/2006 tarihinden sonra işletme devri yapıldıktan sonra ... adına olan işlemlere müdahale etmeye başladığını, hesapların da ancak bu İHDS tarihinden sonra müvekkil şirket kontrolüne geçtiğini, aksinin kabulünün hayatın olağan akışına zaten aykırı olacağını, arada herhangi bir sözleşme ya da dayanak olmadan, işletme devri yapılmadan zaten ...'a ait bir paranın tahsil edilebilmesinin de mümkün olmadığını, söz konusu tutarın müvekkil şirkete değil, İHDS tarihinden önce olduğu için ... ... A.Ş. İzmir Müessesi hesabına yatırıldığını, her ne kadar ilk derece mahkemesince hesap sahibinin ...Anonim Şirketi olduğu yönünde bir görüş belirtmiş olsa da, bankadan hesabın şu anki sahibine ilişkin bilgi geldiği için öyle yazıldığını, zaten müvekkil şirketin ...A.Ş. Ünvanı dahi 2015 yılında değiştiğini, anılan tutarın müvekkili şirkete gelmediğini, dava dışı ... ile davalı arasındaki uyuşmazlığın İHDS önceki döneme ait olduğunu, sorumluluğun davalıya ait olduğunu, tüm işlemlerden davalıya sorumlu olduğunu, davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini bildirerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava işletme hakkı devir sözleşmesinden kaynaklanan rücuen alacak istemine ilişkindir.

6100 Sayılı HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;

İzmir 7. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2006/294 esas 2007/82 Karar sayılı ilamının incelenmesinde; davacısının ..., davalısının ... A.Ş. olduğu, maliki olduğu taşınmazı üzerinde ... Enerji Nakil Hattının geçirilmek suretiyle tesis edilen irtifak hakkının Enerji Nakil Hattının daha sonra işletmeden çıkartıldığı için atıl kaldığı bu nedenle enerji nakil hattı şerhinin ve atıl vaziyetteki tellerin kaldırılması için 30.11.2005 tarihinde davalı kuruma müracaat edildiği ve terkin için kendisinden 102.266,00 TL bedel talep edildiği ve bu bedelin 30.05.2006 tarihinde ihtirazı kayıtla ödediği bildirilerek tahsil edilen bu bedelin yasal dayanağının olmadığı gerekçesiyle istirdat dava açıldığı , mahkemece davanın kısmen kabulü ile 100.430,33TL 'nin 30.05.2006 tarihinden itibaren yasal faizi ile tahsiline karar verildiği, kararın Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 13.11.2008 tarih 2008/16512-19562 sayılı kararı ile onanarak kesinleştiği , ilamın Aydın 2. İcra Md. 2007/2776 E. sayılı dosyasında takibine konu edildiği, icra emrinin toplam 122.888,17 TL’nin tahsili emriyle düzenlendiği , İcra emrinin tebliği üzerine davacı tarafından dosyaya tehiri icra teminatı olarak 140.000,00 TL tutarlı teminat mektubunun sunulduğu, daha sonra kararın onanması üzerine teminat mektubunun 140.000,0 TL olarak 10.12.2007 tarihinde nakde çevrildiği , ayrıca davacı tarafından İzmir 7. Asliye Hukuk Mahkemesi kararının temyizi için toplam 5.810,90 TL ödeme yapıldığı anlaşılmıştır.

02/05/2018 tarihli kök ve 27/09/2019 tarihli ek bilirkişi raporlarında özetle; İzmir ve Manisa illerini kapsayan bölgenin elektrik dağıtımı işletmesinin 24.07.2006 tarihine kadar ...’a bağlı İzmir Elektrik ... Müessese Müdürlüğü’nde ve Manisa Elektrik ... Müessese Müdürlüğü’nde olduğu, 24.07.2006-29.05.2013 tarihleri arasında bağımsız özel hukuk tüzel kişisi olan ... ... A.Ş.’de olduğu, fakat bu süre zarfında ...’ın %100 hisselerinin sahibinin iktisadi devlet teşekkülü niteliğinde olan ..., dolayısıyla kamu olduğu, 29.05.2013 tarihinden günümüze kadar bağımsız özel hukuk tüzel kişisi olan ... ... A.Ş.’de olduğu, fakat bu süre zarfında ...’ın %100 hisselerinin sahibinin ... A.Ş., dolasıyla özel sektör olduğu, bu şekilde özelleştirmenin sağlanarak tamamlandığı, mahkemece davacının davalıya rucü edebileceğinin kabulü halinde davacının 09.05.2007 tarihinde ödenen 1.356,00 TL temyiz başvuru harcı, 18,00 TL temyiz posta masrafı, 10.12.2007 tarihinde ödenen 140.000,00 Tl icra dosyasına yapılan borç ödemesi, 14.08.2008 tarihinde ödenen 20,00 TL temyiz posta masrafı ve 25.11.2008 tarihinde ödenen 4.067,20 TL harç olmak üzere toplam 145.461,20 tl 'yi talep edebileceği, malik ...’a ait taşınmaz üzerinde 27.03.1973 tarihinde ... lehine ENH irtifak hakkı tesis edildiği, bunun karşılığında ... tarafından malik Abdullah Yıldız’a kamulaştırma bedeli ödendiği (o tarihte ... olmadığı için ... tarafından ödendiği kabul edilmiştir), İrtifak hakkının terkini için ...’ın malikten 102.266,00 TL ödeme aldığı, ancak Mahkemece terkin için ücret alınamayacağı, sadece daha önce alınmış bulunan kamulaştırma bedelinin iade istenebileceği gerekçesiyle hüküm tesis edildiği için Abdullah Yıldız’a daha önce ödenmiş bulunan kamulaştırma bedelinin mahsubu ile bunu aşan tutarın kendisine iadesine karar verildiği, ...’a iadesine karar verilen tutarın hesabında 1.835,67 TL kamulaştırma bedelinin güncellenmiş değerinin mahsup edildiği, mahsup edilen paranın aslında daha önce ... tarafından ödenmiş para olduğu, ...’tan alınmasına karar verilen paranın ise ...’ın haksız yere ...’dan tahsil ettiği para olduğu, karar içeriğinden anlaşıldığı kadarıyla ...’ın bu parayı ...’ın Vakfılar Bankası Bornova Şubesi 2037332 nolu banka hesabına ödemiş olduğu, İzmir 7. Asliye Hukuk Mahkemesi kararı gereğince ...’ın ...’a ödemek zorunda kaldığı paranın kendisinin adı geçenden haksız yere tahsil ettiği para olduğu ve haksız tahsil ettiği bu parayı sahibine iade ettiği, ...’ın adına, ...’ın yerine ve ...’ın borcuna karşılık yapmış olduğu bir ödeme olmadığı, dolayısıyla ...'a rücu edemeyeceği bildirilmiştir.

Taraflar arasında akdedildiği hususunda her hangi bir ihtilaf bulunmayan 24/07/2006 tarihli işletme hakkı devir sözleşmesinin 7.1 maddesinde sözleşmenin imza tarihinden önce başlamış idari ve hukuki ihtilafların takip edilmesi, çözüme kavuşturulması ve bundan kaynaklanan her türlü sorumluluğun ...'a ait olduğu; 7/2. maddesinde “işletme hakkı ... tarafından devredilen ... tesislerinin mülkiyetine ilişkin olarak sözleşmenin imza tarihinden sonra ortaya çıkacak idari ve hukuki ihtilaflar şirket tarafından derhal ...'a bildirilir. Söz konusu ... tesislerinin mülkiyetine dair bu idari veya hukuki ihtilafların takip edilmesi, çözüme kavuşturulması ve bunlardan doğacak her türlü yükümlülük ...'a aittir. Şirket gecikmesinde tehlike olan durumlarda ...'a bildirimde bulunmakla birlikte ... adına ve/veya hesabına gerekli tedbirleri almak ve işlemleri yapmakla yükümlüdür. Şirket tarafından alınan tedbirler ve gerçekleştirilen işlemlere ilişkin masraflar belgelendirilmek ve makul olmak şartıyla ... tarafından karşılanır” hükmü; 7.4 ve 7.6 maddesinde de ... faaliyetinin ... tarafından yürütüldüğü dönemde bu faaliyetler nedeniyle üçüncü kişiler tarafından ileri sürülecek her türlü talebin muhatabının ... olduğu hükmü düzenlenmiştir.

Anılan sözleşme ile İzmir ve Manisa illerinden oluşan elektrik ... bölgesinde yer alan ve ... uhdesinde bulunan ... sistemi, ... tesisleri ve ... tesislerinin işletilmesi için zorunlu taşınır ve taşınmazların mülkiyet hakkı saklı kalmak koşuluyla işletme hakkı ... ... A.Ş.'ne devredilmiş, sözleşmenin 7. maddesi ile ... faaliyetinden kaynaklanan sorumluluğunun dönemsel olarak paylaştırılması yoluna gidilmiştir.

Dosya kapsamından, dava dışı ...’a ait taşınmaz üzerinde 27.03.1973 tarihinde ... lehine Enerji Nakil Hattı nedeniyle irtifak hakkı tesis edildiği, bunun karşılığında ... tarafından malik ... ’a kamulaştırma bedeli ödendiği, enerji nakil hattının daha sonra işletmeden çıkartılması nedeni ile atıl kaldığı ... tarafından bu nedenle enerji nakil hattı şerhinin ve atıl vaziyetteki tellerin kaldırılması için 30.11.2005 tarihinde kuruma müracaat edildiği ve terkin için kendisinden 102.266,00 TL bedel talep edildiği ve bu bedelin 30.05.2006 tarihinde ihtirazı kayıtla ödendiği , ödenen bu bedelin istirdatı talebi ile 03.07.2006 tarihinde ... A.Ş. 'yi davalı gösterilmek sureti ile ... tarafından İzmir 7. Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açıldığı, dava tarihinde ve ödeme tarihinde taraflar arasında " İşletme Hakkı Devir Sözleşmesinin " imzalanmış olmadığı , sözleşmenin 24.07.2006 tarihinde imzalandığı ve dava dışı ... tarafından 30.05.2006 tarihinde sözleşmenin imzalanmasından önce 102.266,00TL 'nin davacı ...A.Ş adına ... Bankasında acılan 2152037332 nolu hesaba yatırıldığı , davalı ... A.Ş adına yatırılan bir bedelin bulunmadığı , davacının aldığı bedeli iade ettiği anlaşılmaktadır.

Emsal Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 13/06/2022 tarih ve 2021/357 Esas 2022/4801 Karar sayılı ilamında; "Dava, dava dışı ... Malzemeleri San. Tic. Ltd. Şti.’den kaçak elektrik bedeli adı altında haksız yere tahsil edildiği iddia olunan paranın istirdadına ilişkin dava sonucunda mahkemece istirdadına karar verilen paranın davacı tarafından adı geçen şirkete ödenmesi üzerine, ödenen bu paranın davalı ...’tan rücuen tahsili istemine ilişkindir. Somut uyuşmazlıkta, ... A.Ş. tarafından ... Ltd. Şti.’den kaçak elektrik bedeli olarak tahsil edilen paranın mahkemece istirdadına karar verilmiş olup, hükmolunan para hisse devir sözleşmesinden önce 17.02.2009 tarihinde davacı tarafından adı geçen şirkete ödenmiştir. Kaçak elektrik bedelini tahsil eden ... A.Ş. daha sonra unvan değişikliği ile ... olmuş, mahkemece hükmolunan bedel, tahsilatı yapan ... (... A.Ş) tarafından mahkeme kararına istinaden ilgilisine iade edilmiştir. Davacı ...’ın, daha önce haksız tahsil ettiği parayı mahkeme kararına istinaden iade etmiş olmasına göre davacının malvarlığında bir eksilmeden ve davalının sorumluluğundan söz edilemez. Uyuşmazlığın 29.05.2013 tarihli sözleşmeden kaynaklandığının kabulü de mümkün değildir. Bu halde davacının, davalıya rücu koşulları gerçekleşmediğinden davanın reddi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, kararın bozulması gerekmiştir." denilmiştir.

Taraflar arasında imzalanan İHDS'den Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun 02/04/2004 tarihli kararı ile davalı ... özelleştirme kapsamına alınmış olup bu çerçevede ...'a ait ... bölgelerinin birer ... şirketlerine dönüştürülmüştür. Dönüştürülen ... şirketlerinin birisi de davacı şirket olup, 29/05/2013 tarihli hisse devir sözleşmesi imzalanmıştır. Yukarıda açıklandığı üzere, dava dışı ... tarafından 30.05.2006 tarihinde sözleşmenin imzalanmasından önce 102.266,00TL 'nin davacı ...A.Ş adına ... Bankasında acılan 2152037332 nolu hesaba yatırıldığı, davalı ... A.Ş adına yatırılan bir bedelin bulunmadığı , davacının aldığı bedeli iade ettiği anlaşılmaktadır. Davacı şirketin yapılan sözleşmeler sonucu kendi bütçesine giren ve muhasebeleştirilen bu bedeli daha sonra İzmir 7. Asliye Hukuk Mahkemesindeki ilamının sonucu olarak ödemesi kendinde bulunan (haksız tahsil edilmiş) paranın hak sahibine iadesidir. Eş anlatımla davacı kasasında bulunan ve davalıya aktarıldığına ilişkin iddia ve belge bulunmayan haksız tahsil edilmiş parayı hak sahibine iade etmekle kendi kasasındaki haksız tahsil edilmiş paranın iadesini sağlamıştır. Bu durumda davacının, daha önce haksız tahsil ettiği bedeli anılan mahkeme kararına istinaden iade etmiş olmasına göre davacının malvarlığında bir eksilmeden ve davalının sorumluluğundan söz edilemeyecektir. Uyuşmazlığın da 29/05/2013 tarihli hisse devir sözleşmesinden kaynaklandığının kabulü mümkün değildir. Haksız tahsil edildiği kesinleşen ilama bağlı tutarın davalıya önceden aktarıldığı ispatlanamadığına göre davacının ödediği paranın davalıdan tahsiline karar verilmesi davacı tarafı sebepsiz zenginleştirecektir.

Hal böyle olunca, mahkemece davacının davalıya rücu koşullarının gerçekleşmediği, davacının daha önce haksız tahsil ettiği bedeli anılan mahkeme kararına istinaden iade etmiş olduğu, davacının malvarlığında bir eksilmeden ve davalının sorumluluğundan söz edilemeyeceği, uyuşmazlığın hisse devir sözleşmesinden kaynaklanmadığı gözetilerek ilk derece mahkemesinin davanın reddi yönündeki kararında herhangi bir isabetsizlik görülmediğinden davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;

1. Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/(1). b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2. Alınması gerekli olan 269,85 TL harçtan peşin alınan 59,30 TL harcın mahsubu ile bakiye 210,55‬ TL harcın davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydına, 

3. Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

4. İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından taraflar yararına vekalet ücreti taktirine yer olmadığına,  

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda uyuşmazlık konusu miktar dikkate alındığında HMK'nın 362. maddesi gereğince kesin olmak üzere, tarafların yokluğunda oy birliği ile karar verildi.

Başkan- Üye - Üye - Zabıt Katibi-

Bu belge 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu hükümlerine göre UYAP sistemi üzerinden elektronik imza ile imzalanmıştır.