Karar Detayı

T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 20. HUKUK DAİRESİ

Esas-Karar No: 2024/977 - 2024/1337

T.C.

ANKARA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

20.HUKUK DAİRESİ

ESAS NO : 2024/977

KARAR NO : 2024/1337

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

K A R A R

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ANKARA 2. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK

MAHKEMESİ

TARİHİ : 29/02/2024

NUMARASI : 2023/569 E. - 2024/83 K.

DAVACI :

VEKİLİ :

DAVALI :

VEKİLLERİ :

DAVANIN KONUSU : Faydalı Model Belgesine Tecavüzün Tespiti, Önlenmesi, Durdurulması, Maddi ve Manevi Tazminat

Taraflar arasında görülen davada Ankara 2. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 29/02/2024 tarih ve 2023/569 Esas - 2024/83 Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı ve davalı tarafından istenmiş ve istinaf dilekçelerinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ :Davacı vekili, müvekkilinin, panoramik müzelerle ilgili olarak dünya çapında önemli yenilikleri bulmuş bir sanatçı olduğunu, bu kapsamda 2009/02106 sayılı "..." başlıklı faydalı modelin müvekkili adına tescilli bulunduğunu, müvekkilinin tescil ettirdiği haklara ilişkin koruma devam ederken davalı Bakanlık tarafından, "... Alanı ve Panorama Yapım İşi" ihâlesinin açıldığını ve ihâle sonucunda ... ili ... ilçesinde bir panoramik müze yapımına başlandığını, müze henüz ziyarete açılmamış olmakla birlikte, tamamlanma aşamasında olduğunu, müzenin ne şekilde yapılacağının Bakanlık tarafından yapılan ihale duyurusunda ve şartnamelerde açıklandığını, müvekkilinden izin alınmaksızın ve bir bedel de ödenmeksizin, müvekkilinin buluşuna konu faydalı modelin taklit edildiğini, bu şekilde müvekkilinin haklarının ihlâl olunduğunu, müvekkilinin haklarının ihlâl edildiği hususunun ihtarname ile davalıya bildirildiğini, fakat davalı tarafından ihlâlin önlenmesi için bir işlem yapılmadığını ileri sürerek, davaya konu ...müzesi yapımı fiilinin müvekkili haklarına tecavüz niteliğinde olup olmadığının tespitine, muhtemel tecavüzün önlenmesi için müze inşaatının mevcut haliyle durdurulmasına, şimdilik 10.000,00 TL maddi tazminatın 18.02.2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile, 100.000,00 TL manevi tazminatın ise 18.02.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, mahkeme kararının günlük gazetelerde ilân edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiş, 13/01/2021 tarihli ıslah dilekçesi ile maddi tazminat talebini 32.700,00 TL'ye yükseltmiştir.

Davalı vekili, ... Yapım İşine ait teknik şartnamede, dava dilekçesinde ihlâl olarak değerlendirilen hususların yer almadığını, teknik şartnamede işin nasıl yapılacağının tarif edilmediğini, ... Alanı ve Panorama Projesi Senaryosu doğrultusunda yapının kendine özgü anlatım teknikleri ve mimari tasarıma sahip olduğunu, işin yapımının devam ettiğini, iddia edilenin aksine herhangi bir hak ihlalinin bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: Mahkemece, davacının ihlale ilişkin olarak iddia ettiği hususlardan pigment boya kullanımı iddiası haricinde kalan unsurların davalıya ait projede aynen bulunduğu, bu durumun davacının faydalı modelden kaynaklanan haklarına tecavüz niteliğinde olduğu, davalı Bakanlık tarafından düzenlenen ihale kapsamında projelendirilen ve inşasına başlanan "..." isimli yapının, davacının 18.03.2009 tarih ve 2009/02106 sayılı "..." başlıklı faydalı modelinden doğan haklarını ihlal ettiği, bu nedenle davacının talep edebileceği maddi tazminatın 32.700,00.-TL olarak hesaplandığı, davacı yanın faydalı model tescilinden kaynaklanan haklarının ihlalinin aynı zamanda manevi tazminat şartlarını da sağladığı, 30.000,00.-TL manevi tazminatın hakkaniyete uygun olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, tecavüzün tespitine ve önlenmesine, müzenin panorama inşaatına ilişkin bölümünün durdurulmasına, 32.700,00.-TL maddi tazminatın 18/02/2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, 30.000,00.-TL manevi tazminatın 18/02/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiş, hükmün tamamlanması kararı ile masrafı davalıdan alınmak kaydıyla kesinleşmiş mahkeme kararının ulusal bir gazetede ilanına hükmedilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda, maddi tazminat tutarı belirlenirken proje üzerinden hareket edilmiş ise bu şekilde değerlendirme yapmanın doğru olmadığını, davalının, müvekkiline ait panoramadan faydalanmak için müvekkilinden lisans almak zorunda bulunduğunu, bu çaptaki bir buluşun lisans ücretinin hesap edilmesi gerekir iken somut projeyle sınırlı tutularak ve projede o kısma ayrılan maddi karşılık üzerinden değerlendirme yapılmasının, açıkça hatalı olduğunu, mahkemece hükmedilen manevi tazminat miktarının da düşük kaldığını ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir. Davalı vekili, ... Alanı ve Panaroma Yapım İşine ilişkin proje için ihaleye çıkıldığını ve işbu projenin, ihaleyi alan dava dışı Şirket tarafından hazırlandığını, hazırlanan projenin içinde telife konu olabilecek bir hususun bulunup bulunmadığının müvekkili Bakanlık tarafından bilinebilecek bir husus olmadığını, bu hususun projeyi hazırlayan ve projeye ilişkin konuda uzman olan şirketçe bilinebileceğini, telif hakkı ihlali varsa bile bu ihlalin müvekkili tarafından değil dava dışı Şirket tarafından gerçekleştirildiğini, kaldı ki bir telif ihlalinin de bulunmadığını, hak düşürücü sürenin geçtiğini ve bu nedenle davanın usulden reddinin gerektiğini, avans faizine hükmedilmesinin doğru olmadığını, davanın kısmen kabulüne karar verildiği halde arabuluculuk ücretinin tamamının müvekkili üzerinde bırakıldığını, müvekkili Bakanlık yargı harçlarından muaf olduğu halde müvekkili aleyhine harca hükmedilmesinin de doğru olmadığını, yine üç ayrı vekalet ücretine hükmedilmesinin de doğru bulunmadığını, ayrıca hükmedilen vekalet ücretinin de hatalı olduğunu, davanın kabul oranının da yanlış belirlendiğini, dava dilekçesinde kesinleşmiş mahkeme kararının günlük gazetelerde ilan edilmesi talep edilmesine rağmen ek kararda işbu kararın ulusal bir gazetede yayınlanmasına karar verildiğini, bunun yanında kararın kesinleşmesini müteakip kararın ilan edileceğinin de belirtilmediğini ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE :1-Dava, faydalı model belgesine tecavüzün tespiti, önlenmesi, durdurulması, maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, davacı adına tescilli 2009/02106 sayılı faydalı modelin bulunduğu, söz konusu faydalı modelin davaya konu edilen eylem tarihi itibariyle hüküm ifade ettiği, bu itibarla kendisine sağlanan korumadan faydalanması gerektiği, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporlarında, davalı tarafından ihale edilen projenin, davacı adına tescilli faydalı modele tecavüz teşkil ettiğinin açıklandığı, tecavüz eylemine konu projenin davalı tarafından ihale edilmesi ve davalıya ait olması karşısında, husumete ilişkin davalı itirazlarının yerinde olmadığı, yine hak düşürücü sürenin geçtiğine yönelik davalı istinafının da dayanaksız bulunduğu, davacı faydalı modeline tecavüz nedeniyle istenebilecek maddi tazminatın ilk derece mahkemesince usulüne uygun biçimde tespit edildiği, takdir edilen manevi tazminatın da somut olayın özelliklerine ve hakkaniyete uygun bulunduğu, somut uyuşmazlıkta davaların yığılması (objektif dava birleşmesi) bulunduğundan, her biri bağımsız davanın konusunu oluşturan tecavüzün tespiti ve diğer istemler ile maddi ve manevi tazminat talepleri yönünden üç ayrı vekalet ücretine hükmedilmesinde bir isabetsizlik olmadığı, taraflar yararına hükmedilen vekalet ücreti miktarlarının da doğru olduğu, davacının değere tabi olmayan istemleri ile maddi tazminat isteminin tümden kabul edildiği, yalnızca manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne karar verildiği, dolayısıyla ilk derece mahkemesince davanın kabul ret oranının %80 olarak belirlenmesinde de bir isabetsizlik görülmediği, SMK'nın 149/3. maddesi uyarınca ilanın şeklinin hakim tarafından belirleneceği, yine 149/1-g maddesi uyarınca da ancak kesinleşmiş kararın ilanının mümkün olduğu, buna göre davalı vekilinin bu yöne ilişkin istinaf itirazlarının da yerinde olmadığı anlaşılmakla, davacı vekilinin tüm, davalı vekilinin aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan ve yerinde görülmeyen diğer istinaf itirazlarının reddine dair hüküm kurmak gerekmiştir.

2. Ancak, davalı Bakanlık harçtan muaf olduğu halde aleyhine karar ve ilam harcına hükmedilmesi doğru olmadığı gibi davanın kısmen kabulüne karar verilmesine karşın, arabuluculuk ücretinin tümünden de davalının sorumlu tutulması doğru görülmemiştir.

Ayrıca 6102 sayılı TTK'nın 4. maddesi uyarınca, fikri mülkiyet hukukuna dair mevzuatta öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ticari dava olarak belirlenmiştir. Aynı Kanunun 3. maddesinde, bu kanunda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiillerin ticari işlerden olduğu düzenlenmiş, 19. maddede ise bir tacirin borçlarının ticari olmasının asıl olduğu hüküm altına alınmıştır. 3095 sayılı Kanunun 2/2 maddesinde ise ticari işlerde avans faizi istenebileceği açıklanmış, ticari davaya ilişkin bir hükme ise yer verilmemiştir. O halde, uyuşmazlığın Türk Ticaret Kanununda düzenlenen bir husustan kaynaklanmadığı, 6769 sayılı Kanunda düzenlenen faydalı modelden kaynaklandığı, tarafların tacir olmaması nedeniyle ortada bir ticari işin de olmadığı anlaşıldığından, hüküm altına alınan maddi tazminata yasal faiz işletilmesi gerekirken, yazılı şekilde avans faizine hükmedilmesi de doğru olmamıştır.

HMK.'nın 353/1-b-2. maddesi uyarınca yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmişse "düzelterek yeniden esas hakkında" duruşma yapılmadan karar verilmelidir. Diğer bir ifade ile kanun koyucu, temyiz kanun yolunda Yargıtay tarafından verilen yerel mahkeme hükmünün düzeltilerek onanması kararını, istinaf mahkemeleri için öngörmemiş, bu halde istinaf mahkemesince yeniden esas hakkında karar verilmesini istemiştir. Somut olayda, mahkemece yapılan ve yukarıda açıklanan yanlışlıkların giderilmesinin yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediği anlaşıldığından, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmiş, her ne kadar Dairemizce ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden hüküm kurulması gerekmişse de, yerel mahkeme kararının esasına ilişkin bir değişiklik yapılmayıp, sadece feri nitelikteki harca ve faize ilişkin kısım için yeniden hüküm kurulduğundan, ilk derece mahkemesinin kararının verildiği tarihte geçerli bulunan harç ve vekalet ücreti tutarları dikkate alınmış ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda belirtildiği üzere;

1. Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin tüm, davalı vekilinin sair istinaf itirazlarının HMK'nın 353/1. b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2. Yukarıda (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1. b. 2 maddesi gereğince KABULÜ ile Ankara 2. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 29/02/2024 gün ve 2023/569 Esas .  2024/83 Karar sayılı kararın KALDIRILMASINA,

3. Davanın Kısmen Kabulüne, davacı adına tescilli 2009/02106 sayılı faydalı modele tecavüzün tespitine ve önlenmesine, tecavüze konu müzenin panorama inşaatına ilişkin bölümünün durdurulmasına,

4. 32.700,00.. TL maddi tazminatın 18/02/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

5. 30.000,00.. TL manevi tazminatın 18/02/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

6. Masrafı davalıdan alınmak kaydıyla kesinleşmiş mahkeme kararının ulusal bir gazetede ilanına, 

7. Davalı kurum harçtan muaf olduğundan bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, 

8. Davacı tarafından peşin olarak yatırılan 44,40. TL başvuru harcı, 44,40. TL peşin harç, 388,00. TL ıslah harcı olmak üzere toplam 476,80. TL harcın karar kesinleştiğinde ve talebi halinde davacıya iadesine, 

9. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A. 13 ve Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi m.7/3 hükmü uyarınca 1.320,00.. TL  arabulucu ücretinin davanın kabul ve ret oranına göre takdiren % 20 kabul edilerek hesaplanan 264,00. TL'sinin  davacıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,

10-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A-13 ve Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi m.7/3 hükmü uyarınca 1.320,00.-TL arabulucu ücretinin davanın kabul ve ret oranına göre takdiren % 80 kabul edilerek hesaplanan 1.056,00-TL'sinin davalıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,

11-Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirmiş olduğundan karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan AAÜT hükümlerine göre belirlenen kabul edilen maddi tazminat talebi yönünden 25.500,00-TL, kabul edilen manevi tazminat talebi yönünden 25.500,00-TL, maddi olmayan talepler yönünden 25.500,00-TL olmak üzere toplam 76.500‬,00-TL olarak belirlenen vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

12-Davalı kendisini vekille temsil ettirmiş olduğundan, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT hükümlerine göre belirlenen reddedilen manevi tazminat yönünden 25.500,00-TL, vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

13-Davacı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan 4.000,00-TL bilirkişi ücreti, 270,00-TL tebligat ve posta masrafı ile istinaf aşamasında yapılan 630,00-TL tebligat ve posta masrafından oluşan toplam 4.900,00-TL yargılama giderinin davanın kabul ve ret oranına göre takdiren % 80 kabul edilerek 3.920,00-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiyesinin davacı üzerinde bırakılmasına,

14-Davalı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan 80,00-TL tebligat gideri, istinaf aşamasında yapılan 120,00-TL tebligat ve posta giderinden oluşan 200,00-TL yargılama giderinin davanın kabul ve ret oranına göre takdiren % 20 kabul edilerek 40,00-TL'nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, bakiyesinin davalı üzerinde bırakılmasına,

15-Yatırılan ve kullanılmayan gider avansının, hükmün kesinleşmesini müteakip re'sen taraflara iadesine (HMK m.333),

16-Davacıdan alınması gereken 427,60-TL maktu istinaf karar ve ilam harcının, peşin olarak alınan 1.427,68-TL nispi istinaf karar ve ilam harçtan mahsubu ile bakiye 1.000,08-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talebi halinde davacıya iadesine,

17-Davalı kurum istinaf karar ve ilam harcından muaf olduğundan bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

18-İstinaf aşamasında duruşma açılmadığından taraflar lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

19-Davalı kurum tehiri icra kararı için teminat yatırmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliği ile 10/07/2024 tarihinde HMK 361. maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Yargıtay temyiz yolu açık olmak üzere karar verildi.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 11/07/2024

Başkan

Üye

Üye

Katip

Bu belge 5070 sayılı Yasa hükümlerine göre elektronik olarak imzalanmıştır.