Ankara 6. Asliye Ticaret Mahkemesi 2018/622 E. 2024/16 K.

T.C. ... 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2018/622 Esas - 2024/16

T.C. TÜRK MİLLETİ ADINA

... GEREKÇELİ KARAR

6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2018/622 Esas

KARAR NO : 2024/16

DAVA : Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 13/09/2018

KARAR TARİHİ : 15/01/2024

G.K. YAZILDIĞI TARİH : 29.01.2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkil şirket ile davalı kurum arasında 01.01.2014-31.12.2016 tarihleri arasında, 136 kişi ile muhtelif hizmet alım işi yapıldığını, müvekkilinin hak edişlerinden vergi kesintisi yapıldığını, 488 sayılı yasa gereği damga vergisi alınmaması gerektiğini, hizmet devam ederken asgari ücret nedeni ile farklar oluştuğunu, sözleşmenin 14.2 maddesi gereğince fiyat farklarının müvekkiline ödenmesi gerektiğini, ancak bu ödemelerden kesinti yapıldığını, hak edişlerden toplu iş sözleşmesinden kaynaklı kesintilerin yapıldığını, İşçi Fazlı Ertem'in adına 25.01.2017 tarihinde 32.097,27 TL, işçi Ahmet Işık adına 28.02.2017 tarihinde 47.255,28 TL ve işçi Serhat Ertekin adına 6.660,49 TL kıdem tazminatı kesintisinin müvekkilinin hak edişinden kesildiğini, 2014 yılında yapılan cevher hazırlama işinde işçi Hüsnü Cansu adına 149,64 TL, İşçi Mustafa Gümüşay adına 82,16 TL, İşçi ... adına 149,64 TL ve İşçi İbrahim Akgül adına 149,64 TL, İşçi Hasan Tahsin Bekar adına 178,15 TL, İşçi Mustafa Kayalı adına 248,07 TL ve İşçi Ahmet Eğriöz adına 160,72 TL ayrıca isim belirtilmeden 586,94 TL kesinti yapıldığını, Asgari Ücret destek tutarı adı altında 26.769,87 TL kesinti yapıldığını, işçilerin Eti Maden işletmesinin işçileri olduğunu, kurum onayı olmadan işten çıkarma yapılmadığını belirterek müvekkil şirketin hak edişlerinden ve kesin nakit teminatından yapılan şimdilik 50.000,00 TL'nin haksız kesinti tarihlerinden itibaren işleyecek ticari faizleri ile birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesine karar verilmesini istemiştir.

ISLAH DİLEKÇESİ: Davacı vekili dilekçesinde özetle; toplam 116.819,94-TL’nin en yüksek faiziyle birlikte tahsilini talep etmiştir.

Davalı vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; Dava dilekçesinde yer alan talep sonucunun açıklattırılması gerektiğini, sözleşmenin 7. maddesine göre damga vergisi, karar pulu ödemelerinin davacının yükümlülüğünde olduğunu, Sözleşmenin 14. maddesine göre fiyat farkından doğan damga vergisinin davacının sorumluluğunda olduğunu bu hususta vergi dairesinden görüş alınarak ödeme yapıldığını, Sözleşmenin 36/1 maddesine göre davacının işçilik alacaklarını ödemeyi üstlendiğini, devralınan işçilerin hizmet sürelerinin devralan tarafından ödenmesi gerektiğini, asgari ücret destek kesintilerinin asgari ücret desteği konu genelgenin 6.maddesine göre yapıldığını belirterek davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini istemiştir.

DELİLLER

-Taraflar arasında imzalanan 17.01.2014 tarihli hizmet alımına ilişkin sözleşmenin 7.maddesinde "Taahhüdün yerine getirilmesine ilişkin ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleriyle idari şartnamenin 25. Maddesinde belirtilen masraflar sözleşme bedeline dâhildir. İlgili mevzuat uyarınca hesaplanacak KDV sözleşme bedeline dahil olmayıp idare tarafından yükleniciye ödenecektir.

Sözleşmenin ‘Yüklenicinin Sözleşme Konusu İş İle İlgili Çalıştıracağı Personele İlişkin Sorumlulukları' başlıklı 22, maddesinde, "Yüklenicinin sözleşme konusu iş ile İlgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları, ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri vc Genel Şartnamenin Altıncı Bölümünde belirlenmiş olup, yüklenici bunları aynen uygulamakla yükümlüdür," hükmü,

36. maddesinin 1. bendinin (a) fıkrasında ise, ‘Yüklenici işin sonunda işçilerin ücret, yıllık ücretli izin, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram genel tatil çalışması ücreti ve varsa ihbar ve kıdem tazminatı gibi her türlü alacaklarının ödendiğine ilişkin bordro ve banka dekontlarını idareye sunmak zorundadır.' hükmü,

(c) fıkrasında ise. ‘Yüklenici 4857 sayılı İş Kanunu ve diğer İş hukuku mevzuatı; işsizlik sigortası kanunu ve sosyal güvenlik ile ilgili diğer mevzuat, vergi kanunu ve vergi ile ilgili diğer mevzuatlar, işveren-işçi ilişkisi nedeniyle diğer mevzuattan kaynaklanan yükümlülükleri yerine getirmek zorundadır. Yüklenicinin bu yükümlülükleri nedeniyle sözleşme bedeli dışında hiçbir bedel yükleniciye ödenmez.' hükmüne yer verildiği.

14. maddesinde" Yüklenici gerek sözleşme süresi, gerekse uzatılan süre içerisinde, sözleşmenin tamamen ifasına kadar, vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerde artışa gidilmesi veya yeni yükümlülüklerin ihdası gibi nedenlerle fiyat farkı talebinde bulunamaz.”

36 maddesinde ise Yüklenicinin işçilik alacaklarını ödememesi nedeniyle, idare herhangi bir ödeme yapmak zorunda kalırsa, yüklenici ödediği bedeli derhal idareye ödeyecektir, hükmü yer almaktadır.

-... 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/906 E 2019/357 K sayılı davasında eldeki dosya davacısı Eti Maden tarafından açılan dava ile, Ahmet Düz ve İsmail Utukan isimli işçilere yapılan kıdem tazminatı ödememelerinin hak edişlerden düşülmesi nedeni ile başlattığı icra takibine itirazın iptali davası olduğu anlaşılmıştır.

-1.Bilirkişi Ön Raporu(26.08.2019): Davacı tarafın hak edişlerinden ( yemek, işçilik, stopaj ve kesin teminat kesintisi hariç) 11.997.81 TL Karar pulu. 19.829,57 TL Mukavele pulu, 53.159,76 TL Asgari Ücret Hazine Desteği Kesintisi ve 6.187,96 TL Ceza kesintisi yapıldığı belirtilerek hesaplama yapılabilmesi için belge ve bilgi talep edilmiştir.

1.Bilirkişi Kök raporu: Davalı Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü tarafından dava dışı 10 işçiye yapılan ödeme nedeniyle davacı şirketin hak edişlerinden fazladan yapılan kesinti tutarının 71.522,94-TL olarak hesaplandığı, Dava dışı işçilerden Serhat Ertekin, Haşan Tahsin Bekar, Mustafa Kayalı ve Ahmet Eğrigöz’ün iş sözleşmelerinin tutukluluk nedeniyle sona erdiğinden, bu işçilerin tutukluluk halinin ne kadar sürdüğüne ilişkin bilgi ve belge dosyada bulunmadığından ve bu nedenle işveren tarafından iş sözleşmesinin haklı veya haksız olarak feshedildiği yönünde bir değerlendirme yapılması mümkün olmadığından, bu işçiler nedeniyle davalı idare tarafından kıdem tazminatı adı altında yapılan kesintinin mevzuata uygun olmadığının kabulü halinde dava şirketin hak edişinden fazladan yapılan kesinti miktarının (71.522.941-7.247.43=78.770,37) 78.770,37 TL olduğu, Davacı tarafın hak edişlerinden (yemek. işçilik, stopaj vc kesin teminat kesintisi hariç) 11.997.S1 TL Karar pulu, 19.829.57 TL Mukavele pulu, 53.159,76 TL Asgari Ücret Hazine Desteği Kesintisi ve 6.187,96 TL Ceza kesintisi yapıldığı yönünde görüş belirtilmiştir.

2.Bilirkişi heyet Raporunda özetle: Davalı tarafından davacıya ödenen hak ediş ödemelerinin toplam tutarı üzerinden değil, sadece Asgari Ücret artışına ve Toplu İş Sözleşmesi kapsamında çalışanların ücretlerine yapılan fark ödemelerden damga vergisi kesildiği, başkaca bir nedenle damga vergisi kesintisi yapılmadığı,

-Asgari Ücret Fiyat Farkından toplamda 11.578,58TL Karar Pulu, 19.290,847TL Mukavele Pulu olarak 30.869,427TL Damga Vergisi kesintisi yapıldığı, Toplu İş Sözleşmesinden kaynaklanan ücret farkından toplamda 3.124,84TL Karar Pulu, 5.206,24TL Mukavele Pulu olarak 8.331,08TL Damga Vergisi kesintisi yapıldığı(Toplam 39.200,50 TL), İş bu raporun 4.B.1. fasıl numaralarında açıklanan nedenlerle, “Asgari Ücret Artışı” ve “Toplu İş Sözleşmesi” kapsamında yapılan ödemelerden kesilen damga vergilerinin, takdiri Sayın Mahkemeye ait olmak üzere, ilgili kanun hükmüne ve taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine aykırı olarak kesildiği,

-Davalı tarafından davacının hakediş/teminatlarından toplam 160.848,99TL Asgari Ücret Destek Primi kesintisi yapıldığı, yapılan kesintilerin ilgili mevzuat hükümlerine uygun olduğu,

• Sayın Mahkemece, davacı şirketin hakediş/teminatlarından ihale dönemi dikkate alınarak kıdem tazminatı kesintisi yapılacağının kabulü halinde, fazladan yapılan kesinti tutarının (86.261,11 — 15.728,38 -70.532,73) 70.532,73TL olarak hesap ve tespit edildiği,

Ahmet Emin İşık, Serhat Ertekin ve Fazlı Ertem'e ödenen kıdem tazminatlarının tamamının (davacının sorumlu olmadığı dönemlerde hesaba dahil edilerek) davacının hakediş/teminatlarından kesildiği, diğer işçilere ödenen kıdem tazminatlarının ise, davacının ihale dönemine (sorumlu olduğu döneme) isabet eden çalışma süresi dikkate alınarak yapılan hesaplamaya göre ödendiğinin tespit edildiği, bu durumun, davalının kıdem tazminatı kesintilerinde keyfi davrandığı, belli bir prosedüre uyulmadığı kanaatini oluşturduğu, dava dışı işçilerden Serhat ERTEKİN'nin 4857 sayılı İş Kanunu'nun 25. maddesinin (IV) numaralı bendinde, işçinin gözaltına alınması veya tutuklanması üzerine devamsızlığın aynı Yasanın 17. maddesinde sözü edilen bildirim süresini aştığı, işverenin derhal fesih hakkının olduğu, buna rağmen davalı idarenin anılan kişiye 6.660,49TL kıdem tazminatı ödemesi yaptığı ve davacının hakediş/teminatında kesildiği,

-Dava dışı işçiler Hasan Tahsin BEKAR, Mustafa KAYALI ve Ahmet EĞRİGÖZ'ün ise iş sözleşmelerinin tutukluluk nedeniyle sona erdiği, bu işçilerin tutukluluk halinin ne kadar sürdüğüne ilişkin bilgi ve belgenin dosyada bulunmadığı, işveren tarafından iş sözleşmesinin haklı veya haksız olarak feshedildiği yönünde bir değerlendirme yapılması mümkün olmamakla beraber, ad/soyadları belirtilen işçiler için kıdem tazminatı adı altında toplamda 7.247,43 TL ödeme yapıldığı ve davacının hakediş/teminatından kesildiği, sayın Mahkemece, davalı kurum tarafından toplamda 7.247,43 TL kıdem tazminatı ödemesinin mevzuata uygun olmadığının kabulü halinde, fazladan yapılan kesinti tutarının (70.532,73TL + 7.247,43 TL) 77.780,16 TL olarak hesap ve tespit edildiği belirtilmiştir.

-Emet C.Başsavcılığına ait Dava dışı işçiler Hasan Tahsin BEKAR ve Mustafa KAYALI'ya ait tutuklanma ve tahliye tarihlerini gösterir kayıtlar

2.Bilirkişi heyeti Ek Raporu: 26.09.2023 tarihli ek rapor ile; davalı kurum tarafından toplamda 7.247,43 TL kıdem tazminatı ödemesinin mevzuata uygun olmadığı, fazladan yapılan kesinti tutarının (70.532,73TL + 7.247,43 TL) 77.780,16 TL olarak hesap ve tespit edildiği belirtilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, taraflar arasındaki hizmet sözleşmesinin yürürlükte olduğu dönemde davacının hakedişlerinden yapılan kesintilerin iadesi talebine ilişkindir.

Davacı vekilince açılan dava ile, akti ilişkinin devamı esnasında davacının hak edişlerinden vergi kesintisi yapıldığını, 488 sayılı yasa gereği damga vergisi alınmaması gerektiğini, hizmet devam ederken asgari ücret nedeni ile farklar oluştuğunu, sözleşmenin 14.2 maddesi gereğince fiyat farklarının müvekkiline ödenmesi gerektiğini, ancak bu ödemelerden kesinti yapıldığını, hak edişlerden toplu iş sözleşmesinden kaynaklı kesintilerin yapıldığını, yine Asgari Ücret destek tutarı adı altında 26.769,87 TL kesinti yapıldığını ileri sürerek, bu kesintilerin haksız yapıldığı ileri sürülerek davalıdan tahsili talepli olarak eldeki dava açılmıştır.

Mahkememizce taraf delilleri toplanmış, bilirkişi heyetlerinden rapor ve ek raporlar alınmıştır.

Mahkememizce 2'nci bilirkişi heyetinden alınan 26.09.2023 tarihli ek rapordaki kesinti tutarları dosya kapsamına ve denetlemeye uygun olmakla hükmün tesisinde esas alınmış, hukuki nitelikteki belirlemeler ise mahkememizce resen değerlendirilmiştir.

Tüm dosya kapsamına göre;

Davacı vekilinin asgari ücret farkı kesintisi talebine yönelik yapılan değerlendirmede;

Davalı tarafından davacının hakediş/teminatlarından toplam 160.848,99TL Asgari Ücret Destek Primi kesintisi yapıldığı anlaşılmakta ise de; yapılan kesintilerin mevzuat ve ayrıntıları deliller kısmında açıklandığı üzere taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine uygun olduğu anlaşılmakla, bu yöndeki talebin reddine karar vermek gerekmiştir.

Davacı vekilinin damga vergisi kesintisi talebine yönelik yapılan değerlendirmede;

Davacı ile davalı arasında 01.01.2014-31.12.2016 tarihlerini kapsayacak şekilde hizmet alım sözleşmesi bulunduğu, akti ilişkinin devamı süresince bir takım kesintiler yapıldığı, davalı tarafından davacıya ödenen hakediş ödemelerinin toplam tutarı üzerinden değil, sadece Asgari Ücret artışına ve Toplu İş Sözleşmesi kapsamında çalışanların ücretlerine yapılan fark ödemelerden damga vergisi kesildiği, başkaca bir nedenle damga vergisi kesintisi yapılmadığı, Asgari Ücret Fiyat Farkından toplamda 11.578,58 TL Karar Pulu, 19.290,847 TL Mukavele Pulu olarak 30.869,427 TL Damga Vergisi kesintisi yapıldığı, Toplu İş Sözleşmesinden kaynaklanan ücret farkından toplamda 3.124,84TL Karar Pulu, 5.206,24 TL Mukavele Pulu olarak 8.331,08TL Damga Vergisi kesintisi yapıldığı, toplam 39.200,00 TL tutarındaki damga vergilerinin, taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine uygun olarak kesildiği anlaşılmaktadır.

Davacı vekilinin kıdem tazminatı kesintisi talebine yönelik yapılan değerlendirmede;

Kıdem tazminatı kesintilerinin taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine göre uygun olduğu anlaşılmakla birlikte sözleşme hükümlerine aykırı olarak fazladan yapılan kesinti tutarının ise 70.532,73TL olarak hesaplandığı yine dava dışı işçilerden Serhat ERTEKİN, Hasan Tahsin BEKAR, Mustafa KAYALI ve Ahmet EĞRİGÖZ yönünden kıdem tazminatı ödemeksizin iş akitlerinin sona ermesine rağmen davalı tarafça anılan kişilere gereksiz şekilde kıdem tazminatı adı altında ödeme yapıldığı bu tutarın da dahil edilmesiyle davalı tarafça toplamda fazladan hak edişlerden 77.780,16 TL olduğu anlaşılmış olmakla, davanın kısmen kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hükmün tesisi yoluna gidilmiştir.

HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;

1. DAVANIN KISMEN KABULÜNE, 77.780,16 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, hükmedilen tutarın 50.000,00 TL'sine dava tarihi olan 13.09.2018 tarihinden , bakiye 27.780,16 TL'sine ise ıslah tarihi olan 02.12.2022 tarihinden itibaren ticari avans faizi işletilmek suretiyle tahsiline,

-Fazlaya ilişkin talebin (39.039,78 TL) REDDİNE,

2-

Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 5.313,16 TL karar ve ilam harcından davacı tarafça peşin ödenen 853,88 TL ve tamamlama harcı 1.141,12 TL Toplamı olan 1.995,00 TL'nin mahsubu ile bakiye 3.318,16 TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,

3. Dava sırasında kendisini vekille temsil ettiren davacı yararına takdir edilen 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

4. Davalı vekille temsil edilmiş olmakla reddedilen tutar üzerinden belirlenen 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,

5. Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinden olmak üzere, 35,90 başvuru harcı tebligat. müzekkere ücreti, bilirkişi masrafı 6.984,35 TL olmak üzere toplam 7.020,25 TL yargılama giderinden davanın kabul red oranı nazara alınarak belirlenen 4.674,17 TL ile peşin+İKMAL harç gideri 1.995,00 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,

6. HMK'nın 333.maddesi uyarınca taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,

Dair, davacı ve davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğden itibaren 2 hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemeleri'nde İstinaf yolu AÇIK olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 15/01/2024