Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/690 E. 2023/499 K.

T.C. ...14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2022/690 Esas - 2023/499 Karar

T.C.

ANKARA TÜRK MİLLETİ ADINA

14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2022/690

KARAR NO : 2023/499

DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)

DAVA TARİHİ : 02/11/2022

KARAR TARİHİ : 26/09/2023

KARAR YAZIM TARİHİ : 11/10/2023

Mahkememize açılan davanın yapılan yargılaması sonucunda, dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ ;

Davacı vekili ayrıntısı dava dilekçesinde yazılı olduğu üzere, taraflar arasında hizmet sözleşmeleri imzalandığını, dava dışı işçi ...'ın imzalanan hizmet sözleşmeleri kapsamında yüklenici işçisi olarak çalışmakta iken iş sözleşmesinin işçilik alacaklarına hak kazanacak şekilde sonlandırıldığını, davacı tarafından dava dışı işçiye hesaplanan işçilik alacaklarının ödendiğini, hizmet alım sözleşmeleri ve eki şartnameler uyarınca yapılan işçilik alacaklarına ilişkin ödemelerden yüklenicilerin sorumluluklarının bulunduğunu belirterek 3.210,73 TL ödemenin davalı ...'dan, 12.736,49 TL ödemenin ise davalı Tasfiye Halinde ... TEMİZLİK Kurumsal Personel Hizmetleri Gıda Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinden ödeme tarihi olan 10/11/2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte sorumluluğu oranında davalılardan alınarak davacıya verilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili ayrıntısı cevap dilekçesinde yazılı olduğu üzere, aynı alacağa yönelik olarak ... Hukuk Mahkemesinin 2022/590 esas sayılı dosyasında da dava açıldığını, ikinci açılan davanın derdestlik dava şartı nedeniyle reddinin gerektiğini, sözleşmeye ilişkin idari şartname kapsamında yaklaşık maliyet tutarına kıdem tazminatı ödemelerinin dahil edilmediğini, 4857 sayılı İş Kanununun 112/1-a ve Kamu İhale Kanunu hükümleri dikkate alındığında kıdem tazminatı ödemelerinden davacının sorumlu olduğunu, dava dışı işçinin kıdem tazminatı almaya hak kazanıp kazanmadığının belirlenmediğini, sözleşme kapsamında alt işverene ait yetkilerin de asıl işveren tarafından kullanıldığını, asıl işveren tarafından yetkilerin kullanılması nedeniyle sorumluluğun davacıda olduğunu, sözleşmede rücuya ilişkin düzenleme bulunmaması halinde davacının rücu hakkını kullanamayacağını, talep yönünden zaman aşımı süresinin sona erdiğini, faiz talebinin yerinde olmadığını belirterek davanın reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

Davalı Tasfiye Halinde ... TEMİZLİK Kurumsal Personel Hizmetleri Gıda Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi ayrıntısı cevap dilekçesinde yazılı olduğu üzere, talep yönünden hak düşürücü sürenin sona erdiğini, davalının ihale süresi ile sınırlı olarak dava dışı işçinin işvereni durumunda olduğunu, dava dışı işçinin işçilik alacaklarına ilişkin ödemelerden davacının sorumlu olduğunu, idare tarafından dava dışı işçilerin işçilik alacaklarına yönelik bir ödemenin de yapılmadığını, sorumluluğun kabul edilmesi halinde dahi çalışma dönemi ile sınırlı sorumluluklarının bulunduğunu, ödenen miktarın yarısı ile sorumlu tutulmalarının gerektiğini, faiz talebinin yerinde olmadığını belirterek davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

Dava, taraflar arasında imzalanan hizmet sözleşmesi kapsamında iş sözleşmesi sona eren dava dışı işçiye yapılan işçilik alacağına ilişkin ödemenin sorumlulukları oranında davalılardan alınmasına yönelik alacak davasıdır.

Taraflar arasında imzalanan sözleşmeler, davacı tarafından dava dışı işçiye işçilik alacakları nedeniyle yapılan ödemeye ilişkin bilgi ve belgeler dosyaya sunulmuş, dava dışı işçiye ait iş yeri unvan listesini gösterir hizmet dökümü dosya arasına alınmıştır.

Zaman aşımı süresinin 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 146. maddesi uyarınca 10 yıl olduğu ve davanın bu süre içerisinde açıldığı anlaşıldığından davalının zamanaşımı itirazı yerinde görülmemiştir.

... esas sayılı dosyasına ait dava dilekçesinin incelenmesi sonucunda, mahkememiz dosyasında talep edilen alacak ile anılan dosyada talep edilen alacağın farklı sözleşme ve çalışma dönemlerine ait olduğu anlaşılmakla derdestlik itirazı yerinde görülmemiştir.

Hizmet alım sözleşmeleri, idare tarafından ihale yoluyla yapılan ilanda belirtilen işlerin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yüklenici tarafından yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Sözleşme kapsamında yüklenicinin edimi kendi işçisi ile hizmetin yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçileri tarafından yerine getirilecektir. Sözleşme kapsamında çalıştırılacak işçiler ile yüklenici arasında iş sözleşmeleri imzalanmaktadır. Çalıştırılan işçiye ait sosyal güvenlik kurumu kayıtları ile de işçilerin iş sözleşmelerini yüklenici ile imzaladıkları anlaşılmaktadır. Hizmet alımına ilişkin sözleşmelerde işverenin yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu bulunmamaktadır.

4857 sayılı İş Kanununun 2/6. maddesi hükmüne göre işveren idare ile yükleniciler arasında imzalanan hizmet sözleşmeleri kapsamında aralarında asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunmakla çalıştırılan işçiye karşı işçilik alacakları nedeniyle işveren ve yüklenici birlikte sorumlu bulunmaktadır. Bu sorumlulukları çalıştırılan işçiye karşı olan sorumluluklarıdır. Ancak, kendi aralarında oluşacak uyuşmazlıklarda ise Türk Borçlar Kanunu hükümleri ile sözleşme ve eki şartname hükümlerinin uygulanması ve asıl işveren (idare) ile alt işveren (yüklenici) arasında oluşan uyuşmazlıkların bu şekilde çözülmesi gerekecektir. Sözleşme kapsamında çalıştırılan işçiye yapılacak ödemelerden sorumluluğun tamamen taraflardan birine ait olacağına ilişkin hüküm bulunması halinde ise yapılan ödemelerden sözleşme kapsamında sorumluluğu belirlenen taraf yükümlü olacaktır.

Sözleşmeler kapsamında çalıştırılan işçilere işçilik alacakları yapılan ödemeler iş sözleşmesinin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden yapılmakta olduğundan işveren tarafından yapılan ödemelerin iadesine ilişkin açılan davalarda da iş sözleşmesinin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden hesaplama yapılmak suretiyle iadeye konu olabilecek alacak yada tazminat miktarının belirlenmesi gerekmektedir.

İdare tarafından bir işin görülmesine ilişkin olarak yapılan hizmet alımlarına ilişkin sözleşmeler devamlı olarak belli bir yüklenici ile imzalanabileceği gibi dönemlere göre değişen yükleniciler ile de imzalanabilecek ve yerine getirilebilecektir.

Hizmet alım sözleşmeleri kapsamında işveren tarafından yapılan ödemelerin iadesine ilişkin açılan alacak yada tazminat davalarında yükleniciler arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunmadığı gibi işverene karşı müteselsilen sorumlu olmalarını gerektiren bir kanun yada mevzuat hükmü de yoktur. Bu kapsamda ise yapılacak yargılama sonucunda yüklenicilerin sorumlu olduklarının kabul edilmesi halinde her bir yüklenici açısından ayrı ayrı sorumluluklarını belirtir şekilde hüküm kurulması gerekmektedir.

Değişen dönemlerde farklı yükleniciler ile hizmetin yürütüldüğü durumlarda iş sözleşmesi sona eren işçiye yapılan kıdem tazminatı ödemesinden işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler, ihbar tazminatı ödemesi ile yıllık izin ücreti ödemesinden son yüklenici, ücret alacağı ödemesi, hafta tatili ücreti ödemesi, fazla mesai ücreti ödemesi, ulusal bayram ve genel tatil günleri ödemesi ve sair adlar altında yapılan ödemelerden ise işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak yükleniciler sorumlu olacaklardır.

İşveren işçilik alacakları nedeniyle yapmış olduğu ödemeleri ve ferilerini, sözleşmelerde ödemelerden işverenin sorumlu olacağına dair bir hüküm bulunmaması halinde işçiyi çalıştıran yüklenicilerden sözleşme hükümlerine uygun olarak talep edebilecektir.

Taraflar arasındaki davaya konu döneme yönelik sözleşme ilişkisinin belirlenmesine, davacı kurum ile davalı ... arasında 11/12/2014 - 10/06/2015 tarihlerini kapsayan dönemde, davalı Tasfiye Halinde ... Temizlik Kurumsal Personel Hizmetleri Gıda Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi arasında 11/06/2015 - 10/06/2017 tarihlerini kapsayan dönemde hizmet alımına ilişkin sözleşmelerin imzalandığı anlaşılmıştır.

Dosya kapsamına, taraflar arasındaki sözleşmeye, usule, yargı kararlarına, denetime ve hüküm kurmaya elverişli rapora göre, dava dışı işçiye iş sözleşmesinin sonlanması nedeniyle davacı tarafından yapılan ödemelerden davalıların sorumlu olduğunu belirterek her bir davalı yönünden sorumlu olduğu miktarların tespit edildiği anlaşılmıştır.

Tüm dosya kapsamı üzerinde yapılan değerlendirme neticesinde, taraflar arasında hizmet alımına ilişkin sözleşmelerin imzalandığı, dava dışı işçinin iş sözleşmesi karşılığında hizmet sözleşmesini yüklenici olarak imzalayan davalılar yanında çalıştığı ve iş sözleşmesinin işçilik alacaklarına hak kazanacak şekilde sona erdiği, davacı tarafından dava dışı işçiye kıdem tazminatı alacağı nedeniyle ödeme yapıldığı, mahkememize yapılan hesaplamaya göre yapılan ödemenin çalışma süresi ve son brüt ücreti dikkate alındığında yerinde olduğu, taraflar arasında imzalanan sözleşmelerin tip sözleşmeler olduğu, sözleşmelerin ve eki şartnamelerin yüklenicini sorumluluğunu belirleyen maddeleri uyarınca sözleşmeler kapsamında çalışan işçilerin her türlü özlük ve işçilik alacaklarından yüklenici konumunda bulunan davalıların sorumlu oldukları, 4857 sayılı İş Kanununun 112/1-a maddesi ile sözleşme hükümleri birlikte değerlendirildiğinde işveren tarafından dava dışı işçiye yapılan işçilik alacaklarına ilişkin ödemeyi yüklenicilerden talep etme hakkının bulunduğu, sözleşme kapsamında sorumluluğun kime ait olacağına dair hüküm bulunması nedeniyle Türk Borçlar Kanununda yer alan birlikte sorumluluk hükümlerinin uygulanamayacağı, ihale öncesi düzenlenen yaklaşık bedelin sözleşmenin imzalanması ile artık dikkate alınmasının mümkün olmadığı, tacir olan taraflar arasında imzalanan sözleşmenin öncelikle uygulanmasının gerektiği, bilirkişi raporunda dava dışı işçi ...'ın davacı ile davalı ... arasında imzalanan tüm sözleşmelerde yer alan sürelerine göre sorumluluğunun belirlendiği, davacı ile davalı ...'ın 11/12/2014 - 10/06/2015 tarihleri arasında imzalamış oldukları sözleşme nedeniyle davanın açıldığı, her iki davalı yönünden hesaplanan sorumluluk miktarının talep miktarından daha az olduğu anlaşıldığından davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiş, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M ; gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,

1. Davanın KISMEN KABULÜ ile,

(i) 3.095,28 TL alacağın davalı ...'dan,

(ii) 12.432,15 TL alacağın davalı Tasfiye Halinde ... Temizlik Kurumsal Personel Hizmetleri Gıda Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinden,

10/11/2020 tarihinden itibaren işleyecek AVANS FAİZİ ile birlikte AYRI AYRI ALINARAK DAVACIYA VERİLMESİNE, fazlaya ilişkin talebin reddine,

2. 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 1.060,68 TL karar ve ilam harcından, dava açılışında alınan 272,34 TL peşin harcın düşülmesi ile alınması gereken 788,34 TL bakiye karar ve ilam harcının,

(i) 157,15 TL'sinin ...'dan,

(ii) 631,19 TL'sinin Tasfiye Halinde ... Temizlik Kurumsal Personel Hizmetleri Gıda Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinden,

AYRI AYRI ALINARAK HAZİNEYE GELİR KAYDEDİLMESİNE,

3. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 5/A ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-13. maddesi uyarınca alınması gereken 1.360,00 TL arabuluculuk ücretinin,

(i) 263,97 TL'sinin ...'dan,

(ii) 1.060,23 TL'sinin Tasfiye Halinde ... Temizlik Kurumsal Personel Hizmetleri Gıda Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinden,

(iii) 35,80 TL'sinin DAVACI İDARE'den,

AYRI AYRI ALINARAK HAZİNEYE GELİR KAYDEDİLMESİNE,

3. Davacı tarafından yargılama sırasında yapılan 80,70 TL başvurma harcı, 232,00 TL tebligat gideri, 2.250,00 TL bilirkişi ücreti, 8,50 TL posta gideri toplamı 2.571,20 TL yargılama giderinin davanın kabul oranına göre hesaplanan 2.503,52 TL'si ile 272,34 TL peşin harç, olmak üzere toplam 2.775,86 TL yargılama giderinin,

(i) 537,39 TL'sinin ...'dan,

(ii) 2.158,42 TL'sinin Tasfiye Halinde ... Temizlik Kurumsal Personel Hizmetleri Gıda Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinden,

AYRI AYRI ALINARAK DAVACIYA VERİLMESİNE,

4. Davacının yargılama sırasında kendisini vekil ile temsil ettirdiği anlaşıldığından her bir davalı yönünden kabul edilen miktar dikkate alınmak ve her bir davalı yönünden açılan dava ayrı dava olarak kabul edilmek suretiyle hesaplanan ve takdir edilen,

(i) 3.095,28 TL vekalet ücretinin ...'dan,

(ii) 12.432,15 TL vekalet ücretinin Tasfiye Halinde ... Temizlik Kurumsal Personel Hizmetleri Gıda Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinden,

AYRI AYRI ALINARAK DAVACIYA VERİLMESİNE,

5. Davalıların yargılama sırasında kendisini vekil ile temsil ettirdiği anlaşıldığından her bir davalı yönünden red edilen miktar dikkate alınmak ve her bir davalı yönünden açılan dava ayrı dava olarak kabul edilmek suretiyle hesaplanan ve takdir edilen,

(i) 115,45 TL vekalet ücretinin DAVACIDAN alınarak ...'a,

(ii) 304,34 TL vekalet ücretinin DAVACIDAN alınarak Tasfiye Halinde ... Temizlik Kurumsal Personel Hizmetleri Gıda Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketine,

VERİLMESİNE,

Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin YÜZÜNE KARŞI, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren HMK'nin 345/1. maddesi uyarınca 2 (iki) hafta içerisinde ...Bölge Adliye Mahkemesine istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 26/09/2023

e - imzalıdır e - imzalıdır

Bu gerekçeli karar güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır.