Anayasa Norm Denetimi: 2023-70 Sayılı 05-04-2023 Tarihli Karar: İtiraz-Esas - Ret

II. İNCELEME SONUÇLARI

“Anayasanın 2. maddesi hukuk devletini, 11. maddesi kanunların Anayasa aykırı olamayacağını ve 125. maddesi idarenin eylem ve işleminden doğan zararları ödemekle yükümlü olduğunu düzenlemiştir.

Anayasanın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem ve işlemleri hukuka uygun ve insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasaya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimlerine açık olan devleti ifade eder.

Anayasanın 125. maddesi ile hukuk devletinde idareden kaynaklı gerek eylem gerekse işlem sebebiyle oluşan zararların yine idarece ödeneceğine yer vererek vatandaşını güvencesiz bırakmayacağını ifade etmektedir.

Bakılan davada, idarenin işlemiyle kişiler hakkında kamu görevinden çıkarma işlemi uygulanmıştır. Bu işlem neticesinde kamu görevinden çıkarılanların başvurabileceği bir komisyon oluşturulmuş ve bu komisyonun kararlarına karşı da yargı yolu açılmıştır. Komisyon kamu görevine iade şeklinde başvurunun kabulüne karar verebileceği gibi başvurunun reddine de karar verebilecektir. Başvurusu reddedilenler bakımından yargı yolu açık olup bunlara kaşı idare mahkemelerinde dava açılabilecektir. Başvurusu kabul edilenlerin ise eski görevlerine iadelerinin esas olduğu açıkça düzenlenmiş ve bunların göreve başlamaları sonrasında kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal haklarının ödeneceği düzenleme altına alınmıştır. Ancak bu düzenlemenin devamında bu kişilerin kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamayacağı açıklanmıştır.

Somut olayda, Genelkurmay Başkanlığı Personel Başkanlığı Merkez Daire Başkanlığı Bütçe Maliye Şube Müdürlüğünde Bütçe Hazırlama Uzmanı olarak görev yapmakta iken 701 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarılan davacının bu sebeple OYAK'tan ilişiğinin kesildiği, göreve iade sonrasında emsalleri ile aynı seviyeye getirilmek için 106.162,99 TL fazladan ödeme yaptığı, bu zararın ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun ise zımnen reddedildiği görülmektedir.

Bu istemlerle başka davacılar tarafından açılan davalarda Ankara Bölge İdare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesinin çeşitli tarihli kararlarında; bu zararın tazminat talebi olarak nitelendirilebileceği ve yukarıda belirtilen kanun hükmü gereğince ödenmesine imkan bulunmayacağının belirtildiği anlaşılmıştır.

Anayasanın 125/son fıkrasında idarenin işlemleri sebebiyle doğan zararları ödemekle yükümlü olduğu düzenlenmiştir. Söz konusu kamu görevinden çıkarma tedbirinin de işlem olduğu noktasında duraksama bulunmamaktadır. Ancak Anayasayı aşar şekilde idarenin işlemi sebebiyle kamu görevinden çıkarılan kişilerin tazminat talep edemeyeceği düzenlenmiştir.

Söz konusu düzenleme Anayasanın 125/son maddesine aykırı olup idarenin işleminden kaynaklı zararları tazminini engellemektedir. İdarenin işlemi ya yargı eliyle ya da İdarenin kendi kurduğu Komisyon eliyle iptal edilmekte ve hukuka aykırılığı ortaya konmakta ancak bu işlem sebebiyle kişiler tazminat talep edememektedir. Talep edilememe sebebi ise Anayasa aykırılığı ortaya konan bu düzenlemedir.

IV) SONUÇ VE İSTEM:

Yukarıda açıklanan nedenlerle, Anayasanın 152. maddesinin birinci fıkrası ile 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunun 40. maddesi uyarınca, bir davaya bakmakta olan mahkeme, bu davada uygulanacak bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin hükümlerini Anayasaya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda kendisini bu kanıya götüren görüşünü açıklayan kararı ile Anayasa Mahkemesine başvurması öngörüldüğünden ve bakılan davada uygulanacak 7075 sayılı Kanunun 10/1 ve 10/A-4 maddesinde yer alan "Bu kişiler, kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz." düzenlemesinin;

Anayasanın 125. maddesine aykırı olduğu kanaatine varıldığından, anılan düzenlemenin iptali istemiyle itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurulmasına, dava dosyasının onaylı bir örneği ile işbu kararın aslının Anayasa Mahkemesine gönderilmesine, Anayasa Mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar ve en çok 5 ay süreyle davanın geri bırakılmasına, bu süre içerisinde Anayasa Mahkemesince bir karar verilmemesi halinde, mevcut mevzuat hükümleri ile dosyadaki bilgi ve belgelere göre davanın görülmesine, kararın bir örneğinin taraflara tebliğine, 08/11/2022 tarihinde karar verildi.”