Anayasa Norm Denetimi: 2023-37 Sayılı 22-02-2023 Tarihli Karar: İtiraz-Esas - Ret

II. İNCELEME SONUÇLARI

“...

2004 sayılı İcra İflas Kanununun 345/b maddesi;

Bu Kanuna göre yapılan ihalelerde kendisine veya başkasına vaat olunan veya sağlanan yarar karşılığında artırmadan çekilen veya artırmaya katılmayan kimseye bir yıla kadar hapis ve bin güne kadar adlî para cezası verilir.

İcra mahkemeleri İİK4. maddesinde kuruluşu düzenlenmiş. İcra ve iflâs dairelerinin muamelelerine karşı yapılan şikâyetlerle itirazların incelenmesi icra mahkemesi hâkimi yahut kanun gereğince bu görev kendisine verilmiş olan hâkim tarafından yapılır. İcra kanunu ile ilgili suçlar aynı Kanunun 331 ve devamı maddelerde düzenlenmiş, icra ceza mahkemesinde uygulanacak ceza usulüne ilişkin özel hükümler 346-354 maddeleri arasında düzenlenmiştir. İlgili maddelerde icra ceza mahkemelerindeki yargılama usulü Türk ceza kanununa atıf yapmadığından icra ceza mahkemelerinde icra iflas kanunun 346-354 arasında düzenlenen usul hükümleri uygulanacaktır. İhalelerle ilgili suç normu ayrıca TCK 235. maddesinde ihaleye fesat karıştırma suçu olarak düzenlenmiş ilgili maddede, “Aşağıdaki hallerde ihaleye fesat karıştırılmış sayılır: a) Hileli davranışlarla; I. İhaleye katılma yeterliğine veya koşullarına sahip olan kişilerin ihaleye veya ihale sürecindeki işlemlere katılmalarını engellemek, 2. İhaleye katılma yeterliğine veya koşullarına sahip olmayan kişilerin ihaleye katılmasını sağlamak, 3. Teklif edilen malları, şartnamesinde belirtilen niteliklere sahip olduğu halde, sahip olmadığından bahisle değerlendirme dışı bırakmak. 4. Teklif edilen mallan, şartnamesinde belirtilen niteliklere sahip olmadığı halde, sahip olduğundan bahisle değerlendirmeye almak, b) Tekliflerle ilgili olup da ihale mevzuatına veya şartnamelere göre gizli tutulması gereken bilgilere başkalarının ulaşmasını sağlamak, c) Cebir veya tehdit kullanmak suretiyle yada hukuka aykırı diğer davranışlarla, ihaleye katılma yeterliğine veya koşullarına sahip olan kişilerin ihaleye, ihale sürecindeki işlemlere katılmalarını engellemek, d) İhaleye katılmak isteyen veya katılan kişilerin ihale şartlarını ve özellikle fiyatı etkilemek için aralarında açık veya gizli anlaşma yapmaları.” şeklinde düzenlenmiştir.

İptali talep edilen norm, 2709 numaralı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 2. maddesinde düzenlenen hukuk devleti ilkesine, 36. madde hak arama hürriyeti, 38. madde suç ve cezalara ilişkin esaslar ilkelerine aykırı olduğu değerlendirilmiştir.

Türk ceza kanunu ile icra iflas kanunu arasındaki ilişki özel-genel kanun ilişkisidir. TCK madde 5- (1) Bu Kanunun genel hükümleri, özel ceza kanunları ve ceza içeren kanunlardaki suçlar hakkında da uygulanır.

Somut olaydaki uyuşmazlıkta birden fazla sanık olduğu bu sanıkların birden fazla yerde ihalelere katıldığı, göz altına alındıkları ve haklarında iddianame düzenlendiği, genel olarak ihalelerle ilgili suçların TCK’da düzenlenerek genel görevli mahkemelerde ceza muhakemesi kanuna göre yargılama yapılabileceği ancak İcra Kanunu 345/b’de düzenlenen suçta sanıkların icra kanununda düzenlenen usul hükümlerine göre yargılama yapılacağı bu sebeple savunma hakkının kısıtlanabileceğinin, aynı fiillerle iki ayrı mahkemede farklı usullerle yargılama ilkesinin kanunilik ilkesine ve hukuk devleti ilkesine aykırı olabileceği, ayrıca icra mahkemelerinin dar yetkili mahkemeler olduğu, icra kanununda düzenlenen ve yargılaması icra mahkemelerince yapılan icra suçlarının şikayete tabi suçlar olduğu, CMK hükümlerine göre toplanan delillerin icra mahkemesinde değerlendirilmesinin anayasanın 2., 36. ve 38. maddeye aykırı olduğu değerlendirilmekle;

2709 numaralı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 152. maddesi uyarınca, 2004 sayılı İcra İflas Kanununun 345/b maddesi gereği iptali istemi ile resen Anayasa Mahkemesine itiraz yolu ile müracaat edilmesine ve bu hükmün iptalinin istenilmesi yönünde dosya yazımız ekinde gönderilmiştir.”