Anayasa Norm Denetimi: 2023-204 Sayılı 30-11-2023 Tarihli Karar: İtiraz-Esas - Ret

II. İNCELEME SONUÇLARI

“5941 sayılı Çek kanunun 5/1 maddesi (Anayasa Mahkemesinin 26.07.2017 tarih 2016/... esas 2017/... karar sayılı iptal kararı sonrasında ) '' Üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanuni ibraz süresi içinde ibrazında, çekle ilgili olarak “karşılıksızdır” işlemi yapılmasına sebebiyet veren kişi hakkında, hamilin şikâyeti üzerine, her bir çekle ilgili olarak, binbeşyüz güne kadar adli para cezasına hükmolunur. Ancak, hükmedilecek adli para cezası; çek bedelinin karşılıksız kalan miktarı, (...) az olamaz. '' halini almıştır. Dolayısıyla bir kimse hakkında çekle ilgili karşılıksızdır işlemine sebebiyet verme suçundan dolayı hükmolunacak ceza çek bedelinin karşılıksız kalan miktarından az olamayacaktır.

Kanunun iptali istenen hükmü uyarınca ise karşılıksız kalan çek bedelinin, çekin üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanunî ibraz tarihinden itibaren işleyecek 3095 sayılı Kanuna göre ticarî işlerde temerrüt faiz oranı üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte tamamen ödeyen kişi hakkında, yargılama sırasında davanın düşmesi, karar kesinleştikten sonra ise cezanın tüm sonuçları ile birlikte ortadan kaldırılacaktır.

Anayasa'nın 36. maddesi uyarınca herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir. Bir kimse hakkında etkin pişmanlık sebebiyle düşme veya cezanın ortadan kaldırılmasına karar verilmesi için kişi hakkında hükmedilen netice cezadan daha fazla yaptırım uygulanması adil yargılanma hakkını zedeleyebilecek sonuçlar doğuracaktır. Ayrıca etkin pişmanlık hükmünün uygulanabilmesi için kişiden yerine getirmesi beklenen yükümlülük de belirsiz olmaktadır.

5941 sayılı Çek kanununun 5. maddesinin 1. fıkrasının anayasaya aykırı olup olmadığı bakımından yapılan norm denetiminde de Anaysa Mahkemesi temerrüt faizinin bitiş tarihinin belirsiz olmasının ön görülemezliğe sebebiyet verdiği vurgulanmıştır. Yüksek mahkeme kararın ilgili kısmı şöyledir:

''İtiraz konusu kuralda, “çekin üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanuni ibraz tarihinden itibaren işleyecek 3095 sayılı Kanun’a göre ticari işlerde temerrüt faizi oranı üzerinden hesaplanacak faizi” de adli para cezasının hesabında göz önünde bulundurulacak unsurlar arasında sayılmıştır. Kuralda, temerrüt faizinin başlangıç tarihinin “düzenleme tarihine göre kanuni ibraz tarihi” olarak belirlenmesine karşın, faizin hangi tarihe kadar işletileceği belirtilmemiştir. Bu durum, sanık hakkında hükmedilecek adli para cezasının miktarı bakımından öngörülemezliğe sebebiyet vermektedir.'' (AYM, E.2016/191, K.2017/131, 26/07/2017, §28)

Anayasa'nın 38. maddesinde yer alan ''suçta ve cezada kanunilik'' ilkesi uyarınca, hangi eylemlerin yasaklandığı ve bu yasak eylemlere verilecek cezaların hiçbir kuşkuya yer bırakmayacak biçimde kanunda gösterilmesi, kuralın açık, anlaşılır ve sınırlarının belli olması gerekmektedir. Ancak iptali istenen kanun maddesinde etkin pişmanlık için yerine getirilmesi istenilen yaptırım belirsiz olduğundan iptali için norm denetimine başvurulması gerekmiştir.

KARAR;

1- 2709 Sayılı 1982 Anayasasının 2. 36. ve 38. maddelerine aykırılık teşkil ettiği değerlendirilen, 6728 sayılı kanunun 64. maddesiyle değişik 5941 sayılı Çek Kanunun 6. maddesinin 1. fıkrasında yer alan''... çekin üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanunî ibraz tarihinden itibaren işleyecek 3095 sayılı Kanuna göre ticarî işlerde temerrüt faiz oranı üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte...'' şeklindeki kelime grubunun iptali için Anayasanın 152. ve 6216 Sayılı Kanunun 40. maddeleri gereğince Anayasa Mahkemesi'ne başvurulmasına,

2- Anayasa Mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar davanın geri bırakılmasına,

3- Anayasaya aykırılığın değerlendirilmesi için, gerekçeli başvuru kararının aslı, başvuru kararına ilişkin tutanağın onaylı örneği ve dava dilekçesi ile dosyanın diğer ilgili bölümlerinin onaylı örneklerinin Anayasa Mahkemesi'ne gönderilmesine,

4- 1982 Anayasasının 152/3. maddesinin amir hükmü gereğince dosyanın Anayasa Mahkemesine gelişinden başlamak üzere 5 (beş) ay içerisinde karar verilmesinin beklenilmesine, bu süre içerisinde karar verilmezse davanın yürürlükte Kanun hükümlerine göre sonuçlandırılmasına,

Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu karar verildi.”