Anayasa Norm Denetimi: 2023-111 Sayılı 22-06-2023 Tarihli Karar: İtiraz-İlk - Ret

II. İNCELEME SONUÇLARI

“Başvurucu tüketici konumunda olup davacının işletmesini üstlendiği özel otoyoldan başvurucuya ait olan ... plaka sayılı araç ile gerçekleştirildiği ileri sürülen 10/06/2021 ve 30/09/2021 tarihli iki adet geçiş sırasında ücret alınamadığından bahisle hem geçiş ücretleri olan (her bir geçiş için) 46,00-TL ve süresinde ödeme yapılmaması nedeniyle tahakkuk ettirilen dört katı tutarındaki ceza bedellerine ilişkin olarak başlatılan icra takibine itirazda bulunmuş ve itirazın iptali davası sırasında da Anayasa'ya aykırılık iddiası ile talepte bulunmuştur.

Konuyla ilişkili olarak Anayasa Mahkemesi'nin 2017/166 Esas, 2018/8 Karar ve 18.01.2018 Tarihli kararında 6001 sayılı Kanun’un 30. maddesinin 5, 6 ve 7 numaralı fıkrasının Anayasa’nın 2., 5. ve 6. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine ve yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talep edilmiş ve Anayasa Mahkemesi 6001 sayılı Kanun’un 30. Maddesinin yalnızca (5) numaralı fıkrasının ilk cümlesi ve (7) numaralı fıkrasının “...ile beşinci fıkrasında...” ibaresi ile sınırlı olarak esas yönünden incelemiştir.

Aynı aynı konuyla ilişkili olarak Anayasa Mahkemesi'nin 2018/10 Esas, 2018/13 Karar ve 28.02.2018 Tarihli kararında bu defa 6001 sayılı Kanun’un 30. maddesinin 5, 6 ve 7 numaralı fıkrasının Anayasa’nın 2., 5., 40. ve 48. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine karar verilmesi talep edilmiş ancak Anayasa Mahkemesi ilgili kararında esasa yönelik herhangi bir inceleme yapmamıştır.

Bu itibarla davalı başvurucunun Anayasa'ya aykırılık iddiasına ilişkin hükümlerin daha önceden esas yönünden incelemeye konu edilmediği, bu nedenle anayasaya aykırılık iddiasının Anayasa Mahkemesi'ne taşınması talebinin makul olduğu değerlendirilmiştir.

Davaya ve icra takibine konu edilen iki ihlalli geçiş bulunduğu iddiası bulunmakta olup başvurucu bu geçişler sonrasında tarafına herhangi bir tebligat yapılmadığını ileri sürerek ihlal iddiasında bulunmuştur. Bu kapsamda davalı başvurucu, tarafına ait işleyen bir HGS/OGS hesabının bulunduğunu, ancak bildirim yapılmaması nedeniyle geçişlerinin ihlalli konuma düştüğünü ve geçiş bedellerine ek olarak geçiş ücretinin 4 katı kadar da para cezası ile muhatap kaldığını, ancak davacı/alacaklı şirket tarafından tahakkuk ettirilen geçiş ücretleri ve ceza bedelleri ile bu nedenle takip başlatılmasının 6001 sayılı Kanun’un 30. Maddesinin 5, 6 ve 7 numaralı fıkrası, Anayasa'nın "Egemenlik" başlıklı 6., "Haberleşme Hürriyeti" başlıklı 22., "Mülkiyet Hakkı" başlıklı 35., "Hak Arama Hürriyeti" başlıklı 36., "Temel Hak ve Hürriyetlerin Korunması" başlıklı 40. maddelerine aykırı olduğunu;

Zira, davacı Şirket'in vermiş olduğu para cezasının ve para cezasını teşkil eden "ihlalli geçiş" eyleminin muhatabına haber verilmesi hiçbir tereddüte yer vermeyecek şekilde ve açıklıkta olması gerekmesine karşın 6001 sayılı Kanun'un 30. maddesinde yer alan düzenlemeler, belirli bir işlemin ilgili kişiler nezdinde ne tür sonuçlar doğurabileceğini öngörmelerini mümkün kılacak şekilde düzenlenmediğini, hukuk devleti ilkesi kapsamında "belirlilik" ve "hukuki güvenlik" ilkelerinin mevcut olduğunu, bu ilkeler gereğince, bireylerin yasadan, belirli bir kesinlik içinde, hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını bilmesinin gerektiğini;

Yine, Devletin egemenlik yetkisinin bir özel hukuk tüzel kişisine devretmesiyle, sonradan bu özel hukuk tüzel kişisinin temeli tarafların eşitliği ilkesine dayanan özel hukuk mahkemelerinde aralarında bir sözleşme ya da haksız fiil temelli ilişki olmadan hukuki niteliği son derece belirsiz bir şekilde karşı karşıya bırakmanın belirlilik, hukuk güvenliği ve hak arama özgürlüğüne de aykırı olduğunu, ihlalli geçişin tespitinin ve buna dayanarak kesilen para cezasının tahsilinin hiçbir kusuru olmayan başvurucuya yüklenmesinin Anayasa'ya uygu olmadığını beyanla;

Davaya uygulanacak 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un 30. maddesinin 5, 6 ve 7. fıkralarının Anayasa'nın "Egemenlik" başlıklı 6., "Haberleşme Hürriyeti" başlıklı 22., "Mülkiyet Hakkı" başlıklı 35., "Hak Arama Hürriyeti" başlıklı 36., "Temel Hak ve Hürriyetlerin Korunması" başlıklı 40. Maddelerine aykırılığından dolayı Anayasa Mahkemesi'nce iptaline karar verilmesini talep etmiş olmakla Mahkememizce de başvurunun haklı ve makul olduğu sonucuna varılmakla söz konusu kanun maddelerinin incelenmesi amacıyla Anayasa Mahkemesi'ne başvurulması gerektiği değerlendirilmiştir.

SONUÇ:

Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 41. maddesi "Mahkemenin işin esasına girerek verdiği ret kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla itiraz başvurusu yapılamaz." düzenlenmesini içermekte olup her ne kadar daha önce 6001 sayılı Kanun'un ilgili maddelerinin iptali amacıyla Anayasa Mahkemesi'ne başvurulmuş ve 2018/10 E.,2018/13 K. ve 2017/166 E., 2018/18 K. nolu başvuru incelemeleri yapılmış ise de bu incelemelerin esasa ilişkin inceleme içermediği (Sadece 6001 sayılı Kanun’un 30. Maddesinin (5) numaralı fıkrasının ilk cümlesi ile (7) numaralı fıkrasının “...ile beşinci fıkrasında...” ibaresi ile sınırlı olarak esas yönünden incelemiştir) göz önüne alınarak başvurucunun aykırılık iddiasının dinlenebilir olduğu değerlendirilmekle; 6001 sayılı Kanun'un 30. maddesinin 5, 6 ve 7 nolu maddelerinin Anayasa'nın 6, 22, 35, 36 ve 40. maddelerine aykırılık iddiası açısından değerlendirilmesi amacıyla dosyanın ve işbu gerekçeli ara kararın Anayasa Mahkemesi'ne gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: (Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere)

1-Davalı ... talebi uyarınca 6001 sayılı Kanun'un 30. maddesinin 5, 6 ve 7 nolu maddelerinin Anayasa'nın 6, 22, 35, 36 ve 40. maddelerine aykırılık iddiası açısından değerlendirilmesi amacıyla dosyanın ve işbu gerekçeli ara kararın derhal Anayasa Mahkemesi'ne gönderilmesine,

Dair, tarafların yokluğunda dosya üzerinden yapılan incelemenin sonunda karar verildi.”