Anayasa Norm Denetimi: 2022-113 Sayılı 28-09-2022 Tarihli Karar: İtiraz-Esas - Ret

II. İNCELEME SONUÇLARI

“...

Hakimler ve Savcılar Kurulu bünyesinde kadrolu şube müdürü olarak görev yapmakta olan davacı ... tarafından, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 152/II-G maddesi uyarınca verilen adalet hizmetleri tazminatının, Hâkimler ve Savcılar Kurulu personeline de verilmesi gerektiği istemiyle yapmış olduğu 08.11.2021 tarihli başvurunun, Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Sekreterliği ' nin 01.12.2021 tarih ve 129/77920 sayılı reddine dair işleminin iptali istemiyle Hakimler Ve Savcılar Kurulu Başkanlığı ' na karşı açılan davada işin gereği görüşüldü.

Anayasa ' nın 2. maddesinde " Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk Milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir. " hükmüne yer verilmektedir.

Hukuk devleti, insan haklarına saygılı ve bu hakları koruyucu, adaletli bir hukuk düzeni kuran ve bunu sürdürmekle kendini yükümlü sayan, bütün eylem ve işlemleri ile eşitlik ve hakkaniyeti gözeten devlettir. Bu bağlamda, yasa koyucunun yasal düzenlemeler yaparken takdiri, sınırsız ve keyfi olmayıp hukuk devleti ilkeleriyle sınırlıdır.

Bunun yanında hukuk devleti kavramı, kuralların ve müeyyidelerinin net olarak önceden belli olduğu dolayısıyla uyulmayan kararların müeyyidelerinin ne olduğunu insanların önceden bilmesini de ifade eder.

Anayasa ' nın 10. maddesinde " Herkes dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar " hükmüne yer verilmiştir.

Anayasa Mahkemesi kararlarında belirtildiği üzere, Anayasa ' nın 10. maddesine göre yasaların uygulanmasında ayrım gözetilmeyecek ve eşitsizliğe yol açılmayacaktır. Maddede düzenlenen " Eşitlik " ilkesiyle, birbirinin aynı durumda olanlara aynı kuralların uygulanması ve ayrıcalıklı kişi ve toplulukların yaratılması engellenmektedir. Yasa önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı olacağı anlamına gelmez. Durum ve konumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve değişik uygulamaları gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar ayrı kurallara bağlı tutulursa Anayasa ' da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez.

Yine Anayasa Mahkemesi ' nin çeşitli kararlarında eşitlik ilkesi, aynı durumda bulunanlar için haklarda ve ödevlerde, yasalarda ve yükümlülüklerde, yetkilerde ve sorumluluklarda, fırsatlarda, hizmetlerde eşitliğin sağlanmasını gerektiren eşit davranma ve ayrım yapmama ilkesi olarak yorumlanmıştır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanu ' nun " Adalet Hizmetleri Tazminatı " başlıklı 152/II-G maddesinde; Yüksek Mahkemeler, Yüksek Seçim Kurulu, Sayıştay, İl ve İlçe Seçim Kurulları, Adli, İdari, Askeri Yargıda (ceza infaz kurumları ve icra müdürlükleri personeli dahil) görevli bu Kanuna tabi personelden;

a) Genel İdare Hizmetleri Sınıfında bulunanlar için %180 ine,

b) Yardımcı Hizmetler Sınıfında bulunanlar ile Teknik Hizmetler Sınıfında olduğu halde bu sınıfın özel hizmet tazminatından yararlanamayanlar için %56 sına,

c) (Mülga: 11/10/2011-KHK-666/1 md.)(2)

d) Cezaevi Müdürü, İnfaz ve Koruma Başmemuru, İnfaz ve Koruma Memurlarına ayrıca %10 una,

e) (Ek:24/11/2021-7343/35 md.) İcra başmüdürlerine ayrıca %50 sine,

H) Bu kanunda belirtilen hizmet sınıflarında olup da yukarıdaki bölümlerde yer alan tazminatlardan yararlanmayan personelden;

a) Yardımcı Hizmetler Sınıfına ait kadrolarda bulunanlar için %45 ine,

b) Diğer hizmet sınıflarına ait kadrolarda bulunanlar için %50 sine,

kadar, bu nispetleri aşmamak üzere Cumhurbaşkanınca belirlenecek esas, ölçü ve nispetler dahilinde yukarıdaki tazminatlar ödenir.(3)

6087 sayılı Hakimler ve Savcılar Kurulu Kanunun " Bürolar ve Personel " başlıklı 13. maddesinde; Kurulda görev yapan 657 sayılı Kanuna tabi personel, Genel Sekreterin teklifi ve Başkanın uygun görmesi üzerine, mükteseplerine uygun olarak Adalet Bakanlığınca Bakanlık merkez ve taşra teşkilatı kadrolarına atanabilirler. hükmüne yer verilmiştir.

Bu durumda Anayasa ' nın 2. ve 10. maddeleriyle ilgili olarak yukarıda yer alan açıklamalar ışığında; 657 sayılı Devlet Memurları Kanu ' nun " Adalet Hizmetleri Tazminatı " başlıklı 152/II-G maddesi uyarınca belirtilen adalet hizmet tazminatının ödeneceği personellerin görev yaptığı kurumlar sayılmış olup, bu kurumlar arasında bir çok adalet hizmetinin yerine getirildiği Hakimler ve Savcılar Kurulunda görev yapan personele ödenmediği diğer yandan 6087 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kurulu Kanunun 13.maddesinin beşinci fıkrasında Kurulda görev yapan 657 sayılı Kanuna tabi personel, Genel Sekreterin teklifi ve Başkanın uygun görmesi üzerine, mükteseplerine uygun olarak Adalet Bakanlığınca Bakanlık merkez ve taşra teşkilatı kadrolarına atanabilirler hükmünden Kurulda görev yapan personelin Adalet Bakanlığınca merkez ya da taşra teşkilatına atanması durumunda, ataması gerçekleşen personel adalet hizmet tazminatını alabileceği çıkarımından da eşitlik ilkesine ayrı olan söz konusu kanun hükmünün Anayasanın 2. ve 10. maddelerine aykırılık oluşturduğu sonucuna varılmaktadır.

Açıklanan nedenlerle, Anayasa ' nın 152. maddesi uyarınca, 657 sayılı Devlet Memurları Kanu ' nun " Adalet Hizmetleri Tazminatı " başlıklı 152/II-G maddesinin bu haliyle Anayasanın 2. ve 10. maddelerine aykırı olduğu kanaatine ulaşıldığından, anılan hükmün iptali istemiyle itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurulmasına, dava dosyasının onaylı bir örneğinin Anayasa Mahkemesine gönderilmesine, Anayasa Mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar beş (5) ay süreyle davanın geri bırakılmasına, 27/05/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

.”