Anayasa Norm Denetimi: 2021-83 Sayılı 11-11-2021 Tarihli Karar: İtiraz-İlk - Ret

II. İNCELEME SONUÇLARI

“...

İtirazın Gerekçesi

İtiraz konusu kural Anayasa’ya aykırıdır. Şöyle ki:

Anayasa’nın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyeti, bir hukuk devleti olarak nitelendirilmiştir. Hukuk devleti, eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayıp yargı denetimine açık olan devlettir. Kişilerin, devlete güven duymaları, maddi ve manevi varlıklarını korkusuzca geliştirebilmeleri, temel hak ve özgürlüklerden yararlanabilmeleri ancak hukuk güvenliği ve üstünlüğünün sağlandığı bir hukuk düzeninde gerçekleşebilir. hukuk güvenliği ve hukuk üstünlüğünün sağlanabilmesi için ise devletin her türlü işlem ve eyleminin yargı denetimine açık olması gerekir. Nitekim Anayasa’nın 125. maddesinin birinci fıkrasının ilk cümlesinde “İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır.” denilmek suretiyle bu husus anayasal güvenceye kavuşturulmuştur. Hukuk güvenliğinin ve hukukun üstünlüğünün sağlanması için devletin işlem ve eylemlerine karşı yargı yolunun açık tutulması, hukuk devletinin en önemli unsurlarından birini oluşturmaktadır.

Uyuşmazlıkta, 7269 sayılı Kanun kapsamında afet bölgesinde tesis edilecek işlemler (hak sahipliği, yıkım, tahliye vs.) öncesinde afet kapsamında hasar gören konutlar için hasar tespit çalışmalarının yapılacağı ve bu çalışmalar sonucunda ıslahı mümkün olan ya da olmayan yapıların belirlendiği, itiraza konu kanun hükmü gereği bu yapılar hakkında idarece ayrı bir karar alınmadığı müddetçe anılan yapıya ilişkin hasar tespit raporunun tek başına dava konusu edilemeyeceği, bu durumda raporun hukuki denetiminin mümkün olmaması nedeniyle taşınmaz üzerinde yer alan raporun hukuki ilişkilere zarar verebileceği (kiraya verilememesi, ipotek tesis edilememesi gibi) ve bu suretle kişiler hakkında bir takım hukuki sonuçlar doğurabileceği, ancak idarece yıkım, tahliye ve benzeri gibi asıl işlemler yapılmadan kişilerin dava açma yoluna gidemediği, işbu dava konusu olayda da davacı tarafından bu hususlar ileri sürülerek istinaf yoluna başvurulduğu dikkate alındığında anılan kanun hükmünün Anayasanın 2. ve 125. maddelerine aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Ayrıca Anayasa’nın “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir” şeklindeki 36/1. maddesi hükmüne de aykırılık teşkil ettiği açıktır.

Karar

Açıklanan nedenlerle, Anayasa’nın 2., 36. ve 125. maddelerine aykırı olması sebebiyle 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısiyle Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanunun 13. maddesinin (a) bendinin altıncı paragrafında yer alan “... ve hasar tespit raporları ancak asıl işlemlerle birlikte dava konusu edilebilir.” şeklindeki cümlenin iptali istemiyle Anayasa’nın 152/1. maddesi uyarınca Anayasa Mahkemesi’ne başvurulmasına; dava dosyasının ve dosyada bulunan tüm belgelerin onaylı suretlerinin iş bu karar aslı ile birlikte Anayasa Mahkemesi’ne gönderilmesine; iş bu karar aslı ile dosya suretinin Yüksek Mahkemeye tebliğinden itibaren beş ay beklenilmesine, beş ay içinde netice gelmezse mevcut mevzuata göre dosyanın karara bağlanmasına, iş bu kararın onaylı birer örneğinin bilgi amacıyla taraflara da tebliğine, 26/10/2021 tarihinde oybirliği ile karar verildi.”