Anayasa Norm Denetimi: 2021-76 Sayılı 04-11-2021 Tarihli Karar: İtiraz-İlk - Ret

II. İNCELEME SONUÇLARI

“...

1- Enez Cumhuriyet Başsavcılığının 27/08/2021 tarih ve 2021/368 soruşturma sayılı iddianamesi ile sanık ... hakkında 04/05/2021 ve 16/03/2021 tarihlerinde 1380 sayılı Su Ürünleri Kanununun düzenlenmesi ile yurt dışına çıkarılması izne tabi su ürünlerini iki yıl içerisinde tekraren yurt dışına çıkarmaya çalışarak 1380 sayılı Su Ürünleri Kanununun 36/1-m hükmüne muhalefet etmesi nedeniyle iddianame düzenlenerek cezalandırılması istemiyle mahkememizde kamu davası açılmıştır.

2- Bilindiği üzere Anayasa (AY)’nın 38. maddesinde, suç ve cezalara ilişkin esaslar belirlenmiş olup birinci fıkrasında: “Kimse, işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunu suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz, kimseye suçu işlediği zaman kanunda o suç için konulmuş olan cezadan daha ağır ceza verilemez.” hükmü yer almaktadır. AY’ın bu amir hükmü, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK) nun Suçta ve cezada kanunilik ilkesi başlıklı 2. maddesinde de tezahür etmekle birlikte, aynı Yasanın 5. maddesinde de anılan ilkenin, özel kanunlar hakkında da uygulanacağı vurgulanmıştır.

3- Bu bağlamda, 1380 sayılı Su Ürünleri Kanununun, 7191 sayılı Yasanın 11. maddesi ile değişik 36/1-m, 3. maddesinin üçüncü cümlesinin: “Fiilin iki yıl içinde tekrarı halinde bu fiili işleyenlere...” ibaresi ile getirilen ceza normunun, yukarıda anılan AY ve TCK hükümleri ile de kabul gören “suçta ve cezada kanunilik ilkesi”nin doğal sonucu olarak ortaya çıkan ve suç tespit eden ceza normlarının açık biçimde belirlenmesi anlamına gelen belirlilik ilkesine aykırı olarak düzenlenmiş olduğu açıktır.

4- Zira, 1380 sayılı Yasanın ilgili düzenlemesinin “25. maddenin üçüncü fıkrasına aykırı hareket edenlere beş bin Türk lirasından yüz bin Türk lirasına kadar idari para cezası verilir. Ayrıca kabahat konusu su ürünlerine, istihsal ve nakil vasıtalarına el konularak mülkiyetin kamuya geçirilmesine karar verilir. Fiilin iki yıl içinde tekrarı halinde bu fiili işleyenlere bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası verilir ve istihsal olunan su ürünlerine, istihsal ve nakil vasıtalarına el konularak müsaderesine hükmolunur.” hükmü ile suçun konusu teşkil edecek olan en az iki eylemden bahsedilmekte ise de eylemlerin birden fazla olması durumunda, iki yıllık sürenin başlangıcı için hangi eylemin ilk eylem olarak kabul edileceği madde metninden anlaşılamamaktadır.

5- Bununla birlikte, iki yıl içerisinde eylemin tekrar edilmesi ile ilk eylemden sonra tekrar eden her bir eylemin ayrı bir suç mu olacağı, yoksa iki yıl içinde, ilk eylemden sonra tekrar edilen her bir eylemin; iki yıllık süreç içerisinde tek bir suç mu sayılacağı hususu da madde metninden yorum yoluyla dahi anlaşılamamaktadır.

6- Kaldı ki ilk eylemden sonraki iki yıl içiresinde ikinci eylemin gerçekleşmesini müteakip; ilk eylemden sonraki iki yıllık süre dolduktan ve fakat: ikinci eylemden sonraki eylem veya eylemlerin suç oluşturması için ilk eylem olarak hangi tarihli eylemin kabul edileceği de belirsizdir. Daha farklı bir biçimde ifade etmek gerekirse; İlk ve ikinci eylemlerin suç olarak kabul edilmesinden sonra, ilk eylemlin üzerinde iki yıllık sürenin geçmesinin ardından, üçüncü bir eylemin varlığı söz konusu olursa ve üçüncü eylem, ikinci eylemden sonraki iki yıl içerisinde tekrar edilmişse de bu durumda, üçüncü eylem ile ikinci birleşerek düzenlemedeki suça vücut verip vermeyeceği de belirsizdir. Oluşan bu belirsizlik failin, işlemiş olduğu birçok suç nedeni ile cezası kalmasına sebep olabileceği gibi; ceza verilmemesi gereken eylemlerin cezalandırılması sonucunu da doğurabilecektir.

7- Tüm bu sebeplere ek olarak, 1380 sayılı Yasanın 36. maddesini değiştiren 7191 sayılı Yasanın 11. maddesinde de cezai müeyyideye dair herhangi bir gerekçe gösterilmemiş olup bu bakımdan da gerekçesi bir ceza normu düzenlenerek başka bir belirsizlik meydana getirilmiştir.

Sonuç ve istem:

Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, ilgili ceza normunun Anayasa’nın 38. maddesine aykırı olduğu değerlendirilmekle 1380 sayılı Su Ürünleri Kanununun 36/1-m hükmünde yer alan “Failin iki yıl içinde tekrarı halinde bu fiili işleyenlere bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası verilir...” ibaresinin Anayasa’nın 38. maddesinin aykırılığı nedeni ile iptaline karar verilmesi için takdirlerinize arz olunur.”