Anayasa Norm Denetimi: 2020-33 Sayılı 25-06-2020 Tarihli Karar: İtiraz-Esas - İptal

II. İNCELEME SONUÇLARI

“...

Hükümlü veya tutuklunun kaçması suçundan sanık ... hakkında mahkememizce yapılan ara karar uyarınca;

7188 sayılı Yasanın 24. maddesi gereğince 5271 sayılı CMK’nun 251. maddesinin, basit yargılama usulü başlığı altında yeniden düzenlendiği görülmüştür.

CMK’nun 251/1 maddesinde “Asliye Ceza Mahkemesince, iddianamenin kabulünden sonra adli para cezasını ve/veya üst sınırı 2 yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlarda basit yargılama usulünün uygulanmasına karar verilebilir” şeklinde düzenleme mevcut olduğu anlaşılmıştır.

Adana Cumhuriyet Başsavcılığının 21/11/2012 tarih ve 2012/8372 sayılı iddianamesiyle sanığın, TCK’nun 292/1. maddesinde düzenlenen hükümlünün kaçması suçunu işlediği iddia olunmuştur. TCK’nun 292/1. maddesinde düzenlenen suçun, kanunda öngörülen ceza miktarının 6 aydan 1 yıla kadar hapis cezası olduğu, dolayısıyla sanığa yüklenen suçun basit yargılama usulü kapsamında kaldığı anlaşılmıştır.

7188 sayılı Yasanın 31. maddesiyle 5271 sayılı Yasaya geçici 5. maddenin eklendiği görülmüştür. Geçici 5/1-d maddesinde “01/01/2020 tarihi itibariyle kovuşturma evresine geçilmiş, hükme bağlanmış veya kesinleşmiş dosyalarda basit yargılama usulü uygulanmaz” denilmiştir.

7188 Sayılı Yasayla değişik CMK’nun 251/2. maddesinde “Basit yargılama usulünün uygulanmasına karar verildiği takdirde mahkemece iddianame; sanık, mağdur ve şikayetçiye tebliğ edilerek beyan ve savunmalarını 15 gün içinde yazılı olarak bildirmeleri istenir. Tebligatta duruşma yapılmaksızın hüküm verilebileceği hususu da belirtilir. Ayrıca, toplanması istenen bilgi ve belgeler kuruluşlardan talep edilir” denilmektedir.

7188 sayılı Yasayla değişik CMK’nun 251/3. maddesinde “beyan ve savunma için verilen süre dolduktan sonra mahkemece duruşma yapılmaksızın ve Cumhuriyet Savcısının görüşü alınmaksızın, Türk Ceza Kanununun 61. maddesi dikkate alınmak suretiyle 223. maddede belirtilen kararlardan birine hükmedilebilir. Mahkumiyet kararı verildiği takdirde sonuç ceza dörtte bir oranında indirilir” şeklinde düzenleme mevcuttur.

7188 sayılı Yasayla değişik CMK’nun 251/3. maddesinden de anlaşılacağı üzere basit yargılama usulü uygulanması, sonuç cezanın dörtte bir oranında indirilmesi imkanını sunduğundan sanığın lehinedir. Ancak yukarıda belirtilen 7188 sayılı Yasanın 31. maddesiyle 5271 sayılı Yasaya eklenen geçici maddenin 5/1-d maddesi gereğince sanık hakkında basit yargılama usulü uygulanma imkanı bulunmamaktadır.

Basit yargılama usulünün düzenlendiği 5271 sayılı Ceza Muhakemeleri Kanunu; yargılama usulüne ilişkin düzenlemeler içerdiğinden, yürürlüğe girdiği an, yargılaması devam eden tüm dosyalarda lehe ve/veya aleyhe olduğuna bakılmaksızın derhal, eşit olarak uygulanması gereken yasa maddeleridir.

Ayrıca, basit yargılama usulü uygulandığı ve mahkumiyet hükmü verildiği takdirde CMK’nın 251/3. maddesinin son cümlesi gereğince Türk Ceza Kanunu kapsamında belirlenecek sonuç cezada, kanunen dörtte bir oranında indirim yapılması söz konusu olacaktır. Bu düzenleme, usul yasasında yer alsa da sonuç olarak mahkumiyetin esasına ilişkin olduğundan TCK’nın 7/2. maddesi gereğince de CMK’nın 251. maddesinin uygulanmasının önüne geçilemeyecektir.

Bu kapsamda; geçici 5/1-d maddesindeki “01/01/2020 tarihi itibariyle kovuşturma evresine geçilmiş, hükme bağlanmış veya kesinleşmiş dosyalarda basit yargılama usulü uygulanamaz” şeklindeki düzenlemenin, Anayasanın 38. maddesinde düzenlenen suç ve cezalara ilişkin esaslar ile adil yargılanma ilkesine aykırı olduğu kanaatine varılmış olmakla,

Mahkememizin 2014/132 Esas sayılı dava dosyasının onaylı sureti yazımız ekinde gönderilmiş olup, Mahkemenizce verilecek kararla birlikte mahkememiz dava dosyasının mahkememize iadesi arz olunur.”