Anayasa Norm Denetimi: 2018-43 Sayılı 02-05-2018 Tarihli Karar: İtiraz-Esas - İptal

II. İNCELEME SONUÇLARI

“...

5996 sayılı Kanunun verdiği yetki çerçevesinde, zehirlenme şüphesi ile davacı ... ait etsiz çiğköfte satışının yapıldığı işletmeye gidildiği, yapılan denetim sonucunda şüpheli ürünlerden numune alınarak Kayseri Gıda Kontrol Laboratuvar Müdürlüğüne analiz yaptırılmak üzere gönderildiği, ürünlerin muhafaza altında kalan sürede son tüketim tarihinin geçmesi nedeniyle davalı idarece imha edildiği, bu sebepten kaynaklanan 1.400,00 TL maddi zararın ve işletmenin sekiz saat süreyle kapatılması nedeniyle uğranıldığı iddia edilen 10.000,00 TL manevi zararın tazmini istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İptali İstenilen Kanun Hükmü :

5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’nun 26. maddesinin beşinci fıkrasında yer alan “Bu ihtiyati tedbirlerin uygulanması sonucu Bakanlığa herhangi bir sorumluluk yüklenemez, Bakanlıktan herhangi bir tazminat talep edilemez.” ibaresi yönünden Anayasa’nın 2. ve 125. maddelerine aykırılığı düşüncesiyle başvurulmaktadır.

İptali İstenilen Kanun Hükmünün Anayasaca Aykırılığının Değerlendirilmesi:

1982 Anayasasının “Cumhuriyetin Nitelikleri” başlıklı 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti’nin bir hukuk devleti olduğu kurala bağlanmıştır.

Anayasa’nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti; insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir.

1982 Anayasası’nın “Yargı Yolu” başlıklı 125. maddesinde, idarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmıştır.

Yukarıda yazılı anayasa hükmü idarenin hizmet kusuruna dayanan tazmin sorumluluğuna işaret etmekte, hizmet kusuru ise idarenin kuruluşundan ya da işleyişinden doğan nesnel nitelikteki bir aksaklık ya da bozukluk olarak tanımlanmaktadır.

İdari Yargıda tam yargı davası kapsamına giren, ilgililerin kişisel hukuki durumlarında ortaya çıkan hak ihlallerinin giderilmesini amaçlayan tazminat davaları, idarenin kamu hizmetini, hizmetin gereklerine uygun olarak yerine getirilmesini sağlayan etkin bir denetim aracıdır.

Somut olayda, davacı ... ait etsiz çiğköfte satışının yapıldığı işletmedeki şüpheli ürünlerin muhafaza altında kalan sürede son tüketim tarihinin geçmesi nedeniyle davalı idarece imha edilmesinden kaynaklanan 1.400,00 TL maddi zararın ve işletmenin sekiz saat süreyle kapatılması nedeniyle uğranıldığı iddia edilen 10.000,00 TL manevi zararın tazmini istenmektedir.

Bu itibarla, davacının kişisel hukuki durumunda iddia edilen hak ihlallerinin giderilmesi konulu uyuşmazlıklarda kanun hükmü ile idarenin sorumlu tutulamayacağının düzenlenmesi, hukuk devletinin gereği olan “adalet” ve “hakkaniyet” ilkeleriyle bağdaşmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle; bir davaya bakmakta olan mahkemenin, o davada uygulanacak bir kanun hükmünü Anayasa’ya aykırı görürse ilgili kanun hükmünün iptali için Anayasa Mahkemesi’ne başvurabileceğini düzenleyen 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddesinin birinci fıkrası gereğince, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’nun 26. maddesinin beşinci fıkrasında yer alan “Bu ihtiyati tedbirlerin uygulanması sonucu Bakanlığa herhangi bir sorumluluk yüklenemez, Bakanlıktan herhangi bir tazminat talep edilemez.” ibaresi yönünden Anayasa’nın 2. ve 125. maddelerine aykırı olduğu kanısına ulaşılması nedeniyle bu kuralın iptali için Anayasa Mahkemesi’ne başvurulmasına; iptali istenen kuralın Anayasa’nın hangi maddelerine aykırı olduğunu açıklayan gerekçeli başvuru kararının aslının, başvuru kararına ilişkin tutanağın onaylı örneğinin, dava dilekçesi ile dosyanın ilgili bölümlerinin onaylı Örneklerinin dizi listesine bağlanarak ANAYASA MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI’NA GÖNDERİLMESİNE, 18.12.2017 tarihinde karar verildi.”