Anayasa Norm Denetimi: 2016-3 Sayılı 13-01-2016 Tarihli Karar: İtiraz-Esas - İptal

II. İNCELEME SONUÇLARI

“Karaman İl Emniyet Müdürlüğü kadrosunda polis memuru olarak görev yapan davacının, 6 Ay Kısa Süreli Durdurma cezası ile tecziye edilmesine ilişkin olduğunu belirttiği Karaman Valiliği İl Polis Disiplin Kurulu Başkanlığı’nın 2015/07 Karar No, 2014/58 Karar No ve 17/02/2015 tarihli işleminin yürütmesinin durdurulması ve iptali istemiyle açılan davada uygulanacak olan ve Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü’nün 7/B-l. maddesine ve yürürlük 17. maddesine dayanak teşkil eden 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanununun 83 üncü “Gerek inzibat komisyonları tarafından ve gerek salahiyet dairesinde re’sen verilecek inzibat cezalarını icap ettiren fiil ve hareketlerin ne olduğunu ve cezaların derece ve miktarı, polis mesleğinin haiz olduğu hususiyet ve ehemmiyet gözetilerek tanzim edilecek nizamnamede tayin olunur. Memuriyette ihraç cezası müstesnadır.” maddesinin, Anayasaya uygun olup olmadığı yönünden gerekli inceleme yapılarak işin gereği görüşüldü;

3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanununun 83 üncü maddesine dayanılarak 23.3.1979 tarih ve 7/17339 nolu Bakanlar Kurulu Kararı ile çıkarılan ve 24.4.1979 tarih ve 16618 nolu Resmi Gazetede yayımlanan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü’ nün 7/B-l.ve 15. maddesine istinaden davacının 6 Ay Kısa Süreli Durdurma cezası ile tecziye edildiği, 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanununun 83 üncü maddesi hükmünün bu davada uygulanacak olması ve bu davada uygulanacak tüzüğe dayanak teşkil etmesi nedeniyle iptali istenilen 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanununun 83 üncü madde hükmünün bakılan davada uygulanacak kural olduğunda duraksama bulunmamaktadır.

I- 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanununun başvuru konusu kuralının Anayasaya aykırılığı sorunu:

Dava konusu kural, hangi fiillere hangi disiplin cezasının uygulanacağının, tanzim edilecek nizamnamede tayin olunacağını belirlemiştir.

Kamu hizmetlerini yürüten kamu görevlilerinin görev anlayışları, yetki ve sorumlulukları kamu hizmeti ve hizmet gerekleri ile sınırlandırılmış, bu sınırlar dışına çıkanların ise disiplin cezaları ile cezalandırılmaları öngörülmüştür.

Anayasanın 38. Maddesinde suç ve cezaların kanuniliği ilkesi düzenlenmiştir. Ceza yaptırımına bağlanan fiilin kanunun “açıkça” suç sayması şartına bağlanmış olmasıyla, suç ve cezalara ilişkin düzenlemelerin şekli bakımdan kanun biçiminde çıkarılması yeterli olmayıp bunların içerik bakımından da belirli amacı gerçekleştirmeye elverişli olmaları gerekir. Bu açıdan kanunun metni, bireylerin hangi somut fiil ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını belirli bir açıklık ve kesinlikte öngörebilmelerine imkân verecek düzeyde kaleme alınmış olmalıdır. Bu nedenle, belirli bir kesinlik içinde kanunda hangi fiile hangi hukuksal yaptırımın bağlandığının bireyler tarafından bilinmesi ve eylemlerin sonuçlarının öngörülebilmesi gerekir.

Anayasa’nın 128. maddesinin ikinci fıkrasında, “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.” denilmiştir.

Dava konusu kural ile düzenlenmesi öngörülen hususlar, hangi fiillerin hangi disiplin cezalarını gerektireceği gibi konuları içermektedir. Kamu görevlileri olan emniyet mensuplarının disiplin işlemleri konusunda kuralla getirilmiş bir kanuni güvence bulunmamaktadır. Söz konusu disiplin işlemleri, Anayasa’nın yukarıda yer alan hükümleri gereğince kanunla düzenlenmesi öngörülen hususlardır. Bu hâliyle emniyet mensupları için getirilmiş herhangi bir kanuni güvence bulunmadığı gibi yasal olarak belirlilik de sağlanmamıştır. Kural, sadece hangi fiillere hangi disiplin cezalarının uygulanacağı belirlenirken polislik mesleğinin öneminin gözetilmesi gerektiğini belirtmiş ancak bunun dışında herhangi bir kanuni düzenlemeye yer vermemiştir.

Dava konusu kural bu hâliyle disiplin uygulamaları ile ilgili olarak genel ilkeleri ortaya koymamakta, disiplin cezalarını gerektiren hâl ve durumları belirlememektedir Dolayısıyla kapsama dâhil emniyet personelinin disiplin suçuna ilişkin fiillerinin kanunda gösterilmeyerek, tüm bu fiillerin nizamnamede düzenlenmesini öngören dava konusu kural, Anayasa’nın 38., 128. maddeleriyle bağdaşmamaktadır.

II-Sonuç ve İstem:

Açıklanan nedenlerle; bir davaya bakmakta olan mahkemenin, o davada uygulanacak yasa kuralının Anayasa’ya aykırı olduğu yolundaki görüşünü açıklayan kararı ile Anayasa Mahkemesine başvurulması gerektiğini düzenleyen Anayasanın 152. maddesi ile 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. Maddesi uyarınca ve yukarıda açıklanan gerekçelerle, 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanununun 83 üncü maddesi hükmünün, Anayasanın 38. Ve 128. Maddelerine aykırı olduğu görüldüğünden anılan maddenin iptali istemiyle itirazen Anayasa Mahkemesine başvurulmasına, davacının yürütmeyi durdurma isteminin Anayasa Mahkemesince karar verildikten sonra veya dosyasının Anayasa Mahkemesine ulaşmasından itibaren 5 ay geçtikten sonra incelenmesine, dosyada bulunan belgelerin onaylı bir örneğinin Anayasa Mahkemesi Başkanlığı’na gönderilmesine, 24.07.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.”