Anayasa Norm Denetimi: 2016-19 Sayılı 16-03-2016 Tarihli Karar: İtiraz-Esas - Ret

II. İNCELEME SONUÇLARI

“Tüm dosya kapsamı incelendiğinde: “Anayasa’nın mülkiyet hakkını güvenceye alan 35. maddesine göre, herkes mülkiyet hakkına sahiptir. Bu hak, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir ve kullanılması toplum yararına aykırı olamaz. Mülkiyet hakkı başkasına zarar vermemek ve yasaların koyduğu sınırlamalara uymak koşuluyla, kişinin, bir şey üzerinde dilediği biçimde yararlanma, tasarruf etme, başkasına devretme, kullanma biçimini değiştirme, harcama ve tüketme yetkilerini kapsar. Özel mülkiyet gibi, kamu mülkiyeti de Anayasa’nın 35. maddesinin güvencisi altındadır. Zira, özel mülkiyeti güvenceye alan Anayasa’nın, kamu mülkiyetini güvencesiz bıraktığı düşünülemez. 35. maddeye göre, mülkiyet hakkı ancak kamu yararı amacıyla ve yasayla sınırlanabilir.” denilmiştir.

Türk Medeni Kanununu madde 836/1’de ise “Üst hakkı bağımsız bir hak olarak en çok yüzyıl için kurulabilir” denilmiştir.

2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 4. maddesine dayanılarak yapılan irtifak hakkı tesisi irtifak talebinde bulunan idare tarafından amacı dışında kullanılmaktadır. Yapılması gereken irtifak hakkı kurulmasında idarenin kullanım amacı ve mülkiyet sahibinin kullanımın ne kadar kısıtlandığıdır. Kurulan irtifak mülkiyet sahibinin haklarını ortadan kaldıracak düzeye ulaştığı takdirde bu durum kamulaştırma olarak nitelenmelidir.

İdare Kamulaştırma Kanununun 4. maddesinde verilen hakkı amacı dışında kullanmaktadır. Bu madde denetime alınmalı ve kaldırılmalıdır. 99 yıllık bir irtifak mülkiyete son veren uygulamadır.

Dava dilekçesinde açıklanan somut unsur ve tespitler Kamulaştırma Kanununun 4. maddenin somut norm denetimine tabi tutulması zorunluluğunu ortaya koymaktadır. 99 yıllık irtifak mülkiyeti sona erdirmektedir. 99 yıl bir araziye veya gayrimenkule ihtiyaç duyan idare bu araziyi kamulaştırmalıdır.

Kamulaştırma Kanununda irtifak hakkını düzenleyen 4. maddenin iptal edilmesi veya maksimum 10 yıl ile sınırlanması gerekmektedir. Belirlenen irtifak değeri ve süresi 10 yıl için olmalıdır. İkinci on yıla girildiğinde idare ve mülkiyet sahibi durumun şartlarına göre tekrar değerlendirmeye almalıdır. 10 yıl olarak belirlenmesi sözleşmeye dayalı alacaklarda geçerlilik ve zamanaşımı süresinin 10 yıl olarak belirlenmesidir.

Açıklanan ve hukuki gerekçesi açıklandığı şekilde idareye irtifak kurma hakkı veren Kamulaştırma Kanunu; “...Madde 4- Taşınmaz malın mülkiyetinin kamulaştırılması yerine, amaç için yeterli olduğu takdirde taşınmaz malın belirli kesimi, yüksekliği, derinliği veya kaynak üzerinde kamulaştırma yoluyla irtifak hakkı kurulabilir...” hükmünün iptalinin veya 10 yıl ile sınırlandırılmış olması gerektiği görüşü ile belirtilen kanun maddesinin iptali veya uygulamasındaki süre sınırı yönünden olağanüstü norm denetimine başvuru yapılması gereği duyulmakla Anayasa madde 35’e göre “Herkes mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz” şeklinde zikredildiği üzere Anayasa madde 35’e aykırılığı iddiası ile iptal istemidir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle; dosyanın arasına alınan somut norm denetimi talebinin ve eklerini içeren dilekçelerin incelenmesinde uygulanacak olan kanun maddesinin Anayasa madde 35’e aykırı olduğunun tespiti ile irtifak hakkı kurmaya teşne iş bu Kanunu maddelerinin Anayasa madde 35’e göre iptaline karar verilmesi istemidir.”