Anayasa Norm Denetimi: 2015-42 Sayılı 22-04-2015 Tarihli Karar: İtiraz-Esas - Ret

II. İNCELEME SONUÇLARI

                                                                                ,

                                        

                                    1982/13


                                                                                ,

                                        

                                    1982/35


                                                                                ,

                                        

                                    1982/36


                                                                                ,

                                        

                                    1982/138 | yok | 

"...

II- İTİRAZIN GEREKÇESİ

Başvuru kararının gerekçe bölümü şöyledir:

"a-) Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırılık

2709 sayılı T.C. Anayasası m.2 ' ye göre; "Türkiye Cumhuriyeti... bir hukuk devletidir" ve m. 10 ' a göre; "Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir" düzenlenmeleri getirilmiş olup hukuk devletinde kişilerin birbirine herhangi bir nedenle üstün veya ayrıcalıklı olması düşünülemeyeceğinden eşitlik ilkesi hukuk devletinin olmazsa olmaz ilkelerinden biridir. Yine Anayasa Mahkemesi 1991/24 E, 1991/40 K, 31.10.1991 tarihli kararında; "Anayasa'nın, yasa önünde eşitlik ilkesini düzenleyen 10. maddesindeki kurala aykırı düşen yasa hükmü, Cumhuriyetin niteliklerini belirleyen 2. maddesindeki hukuk devleti karşısında geçerliliğini sürdüremez" görüşünü ileri sürerek eşitlik ilkesinin hukuk devletinin unsuru olduğunu belirtmiştir. İptali istenen madde hükmü ile SGK lehine diğer kişilerden ayrı bir hak verilmiş olup Kurum'un borçlu olduğu durumda Kurum'a başvuru şartı getirilmesi eşitlik ilkesine aykırıdır. Yine SGK'nın alacaklı olduğu durumlarda SGK, alacağını herhangi bir kısıtlamaya tabi olmaksızın icraya koyup tahsil edebilecekken borçlu olduğunda böyle bir başvuru getirilmesi hukuk devletine ve eşitlik ilkesine aykırıdır.

Bir hukuk devletinde devletin temel görevlerinden biri adil hukuk düzeninin kurulması ve korunmasıdır. Bu düzenleme ile adil hukuk düzeni sarsılacak ve kişiler arasında eşitsizlik olacaktır.

b-) Anayasa'nın 35. ve 36. maddelerine aykırılık

Anayasa'nın 35. maddesinde; herkesin mülkiyet ve miras hakkına sahip olduğu ve m. 36'da; herkesin meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı ve davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahip olduğu düzenlenmiştir.

Ülkemiz Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne taraf olup bu sözleşme gereğince imzalanan ek protokolleri de imzalayarak bu protokollerdeki hakları da güvence altına alacağını taahhüt etmiştir. Ek 1 Nolu protokolde mülkiyet hakkı ile ilgili düzenlemeler getirilmiş olup AİHM'in yerleşik içtihatlarında da "alacak hakkı" mülkiyet hakkı olarak değerlendirilmektedir (Luca/İtalya, 24/09/2013 tarihli karar). Bu açıdan bakıldığında, mahkeme ilamı ile alacak hakkı elde eden kimselerin alacağını tahsil edebilmesi için başvuru öngörülmesi mülkiyet hakkına da aykırıdır.

Yine iptali istenen madde adil yargılanma hakkına da aykırıdır. AİHS m. 6'da; "Herkes ... bir mahkeme tarafından davasının ... görülmesini istemek hakkına sahiptir" düzenlemesi öngörülmüş bu madde uyarınca herkes davasının bir mahkeme önünde görülmesini isteyebilir ve bu da hak arama hürriyetinin temelini oluşturur. "Dava hakkı, bir niza nedeni ile mahkemeye başvurabilme olanağına sahip olmaktan ibaret değildir. Kesinleşmiş mahkeme kararlarının, gereğinde cebri icra yoluyla yerine getirilmesi de bu hakka dahildir. Böylece, bir mahkeme kararının yerine getirilmesi için kamu gücü kullanılmasını isteyen kişinin bu talebini red adı geçen hakkın ihlalidir" (Lunari/İtalya, 11/01/2001; Georgidas/Yunanistan, 28/03/2000; Gözübüyük/Gölcüklü, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Uygulaması, 8. Bası, s. 279). Her ne kadar anılan AİHM kararlarında kesinleşmiş mahkeme kararlarından bahsedilmişse de ülkemiz hukuk sisteminde ilamların icraya konması için, istisnalar dışında, kesinleşmesine gerek olmadığı düşünüldüğünde iptali istenen düzenleme Anayasa'nın 35., 36. ve buna bağlı olarak AİHS m. 6 ile Ek 1 nolu protokol m.l'e de aykırıdır.

c-) Anayasa'nın 9. ve 138. maddelerine aykırılık

Anayasa'nın 9. maddesine göre; Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız mahkemelerce kullanılır ve 138/2'ye göre de; Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez. Bağımsız mahkemelerce verilen hükmün uygulanması hiçbir şekilde, kesinleşmeden icraya konulamayacak ilamlar hariç, ertelenemez, iptali istenen düzenleme ile bağımsız mahkemeler tarafından verilen hükmün uygulanması belli bir süre ertelenmektedir.

Anayasa Mahkemesi'nin 2007/78 E, 2010/120 K. sayılı kararında da hükmedildiği gibi, yargı kararlarının uygulanmasını engellemek amacıyla yapılan düzenlemeler yetki saptırması ve amaç öğesi bakımından hukuk devleti ilkesine aykırıdır. Mahkeme kararlarının uygulanmaması, yargı bağımsızlığına ve hukuk devleti ilkesine uygun düşmemektedir.

6-) TALEP:

Mahkememizce görülen davada, uygulanma yeri olup mahkememizce Anayasa'ya aykırı olduğu düşünülen 6552 sayılı Kanun m. 38 ile eklenen 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu'nun m. 36/2 fıkrasının,

Anayasa'nın hukuk devleti ilkesini düzenleyen 2. maddesine, yargı yetkisini düzenleyen 9. maddesine, eşitlik ilkesini düzenleyen 10. maddesine, mülkiyet hakkını düzenleyen 35. maddesine, hak arama hürriyetini düzenleyen 36. maddesine ve mahkemelerin bağımsızlığı ve Devlet organlarının mahkeme kararlarına uyma mecburiyeti ile ilgili 138. maddesine aykırı olduğu düşünüldüğünden Mahkememizce gerekçesi ile birlikte işbu başvuru yapılmıştır.

Anılan maddenin Anayasa'nın gerekçede yazılan maddelerine aykırı olduğu kabul edilerek iptal edilmesine karar verilmesini arz ederim.""