Anayasa Norm Denetimi: 2015-24 Sayılı 05-03-2015 Tarihli Karar: İtiraz-Esas - Ret

II. İNCELEME SONUÇLARI

"...

II- İTİRAZIN GEREKÇESİ

Başvuru kararının gerekçe bölümü şöyledir:

“...

Tüm dosya kapsamı, sanığın savunması ve talebi, diğer bilgi ve belgeler birlikte incelenip değerlendirildiğinde; sanığın 13/09/2013 tarihinde kullanmış olduğu ... plakalı aracı ile ... market kavşağına doğru normal seyir halindeyken trafik ekiplerince yapılan kontrollerde alkol muayenesinde 2.83 promil alkollü olduğunun tespit edildiği kabahatler yasasına göre ehliyetine el konulduğu idari para cezası verildiği, ayrıca TCK 179. maddesi gereğince dava açıldığı Kabahatler Yasasının 15/3. maddesi gereğince cürüm olan bir fiilin aynı zamanda kabahat teşkil etmediği, ancak sanığın alkollü araç kullanmaktan dolayı hem kabahat sayılır işlem yapıldığı, hem de cürüm sayılarak hakkında dava açıldığı, bu durumun Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 2, 5, 12, 13. maddelerinde temel hak ve hürriyetlere aykırı olduğu kanaatine varılmıştır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 6487 sayılı Yasa ile değişik 48. maddesinde yapılan değişiklik ile;

Alkol uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin etkisi altında araç sürme yasağı:

Madde 48- (Değişik : 24/5/2013 - 6487/19 md.)

Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri almış olan sürücüler ile alkollü olan sürücülerin karayolunda araç sürmeleri yasaktır.

Uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin kullanılıp kullanılmadığı ya da alkolün kandaki miktarını tespit amacıyla, kollukça teknik cihazlar kullanılır.

Kişinin yaralanmak veya ölümlü ya da kollukça müdahil olunan maddi hasarlı trafik kazasına karışması hâlinde, ikinci fıkrada belirtilen muayeneye tabi tutulması zorunludur. Teknik cihaz ile yapılan ölçüme itiraz eden veya bu cihaz ile ölçüm yapılmasına müsaade etmeyen bu sürücüler, en yakın adli tıp kurumuna veya adli tabipliğe veya Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık kuruluşlarına götürülerek uyuşturucu veya uyarıcı madde ya da alkol tespitinde kullanılmak üzere vücutlarından kan, tükürük veya idrar gibi örnekler alınır. Bu işlem bakımından 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 75 inci maddesi hükümleri, beşinci fıkrası hariç olmak üzere uygulanır.

Trafik kazası sonucunda kişinin ölmesi veya teknik cihaza üfleyemeyecek kadar yaralanmış olması hâlinde, üçüncü fıkra hükümlerine göre bu kişilerden kan, tükürük veya idrar gibi örnekler alınır.

Yapılan tespit sonucunda, 0.50 promilin üzerinde alkollü olarak araç kullandığı tespit edilen sürücüler hakkında, fiili bir suç oluştursa bile, 700 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi altı ay süreyle geri alınır. Hususi otomobil dışındaki araçları alkollü olarak kullanan sürücüler bakımından promil alt sınırı 0.21 olarak uygulanır. Alkollü olarak araç kullanma nedeniyle sürücü belgesi geri alınan kişiye, son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde; ikinci defasında 877 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgeleri iki yıl süreyle, üç veya üçten fazlasında ise, 1.407 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgeleri her seferinde beşer yıl süreyle geri alınır. Sürücü belgelerinin herhangi bir nedenle geçici olarak geri alınmış olması hâlinde belirtilen süreler, geçici alma süresinin bitiminde başlar.

Yapılan tespit sonucunda, 1.00 promilin üzerinde alkollü olduğu tespit edilen sürücüler hakkında ayrıca Türk Ceza Kanununun 179 uncu maddesinin üçüncü fıkrası hükümleri uygulanır.

Hususi otomobil sürücüleri bakımından 0.50 promilin, diğer araç sürücüleri bakımından 0.20 promilin üzerinde alkollü olan sürücülerin trafik kazasına sebebiyet vermesi hâlinde, ayrıca Türk Ceza Kanununun ilgili hükümleri uygulanır.

“Uyuşturucu veya uyarıcı madde aldığı tespit edilen sürücülere 3.600 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi beş yıl süreyle geri alınır. Bu kişiler hakkında ayrıca Türk Ceza Kanunu hükümleri uygulanır.

Uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin kullanılıp kullanılmadığı ya da alkolün kandaki miktarını tespit amacıyla, kollukça teknik cihazlar kullanılmasını kabul etmeyen sürücülere 2000 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi iki yıl süreyle geri alınır.

Sürücünün uyuşturucu veya uyarıcı madde kullandığından şüphe edilmesi hâlinde 5271 sayılı Kanunun adli kolluğa ilişkin hükümleri uygulanır.

Alkollü olarak araç kullanması nedeniyle son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde sürücü belgeleri ikinci defa geri alınan sürücüler Sağlık Bakanlığınca, usul ve esasları İçişleri, Millî Eğitim ve Sağlık bakanlıklarınca çıkarılacak yönetmelikte gösterilen sürücü davranışlarını geliştirme eğitimine; üç veya üçten fazla geri alınan sürücüler ise psiko-teknik değerlendirmeye ve psikiyatri uzmanının muayenesine tabi tutulurlar.

Sürücü belgelerinin geçici geri alma işlemleri bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevliler tarafından yapılır.

Bu madde hükümlerine göre geri alınan sürücü belgesinin iade edilebilmesi için; ilgili kişi hakkında trafik kurallarına aykırılık dolayısıyla bu Kanun hükümlerine göre verilmiş olan idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması; uyuşturucu veya uyarıcı madde alması nedeniyle sürücü belgesi geri alınanların ayrıca sürücü olmasında sakınca bulunmadığına dair resmi sağlık kurumlarından alınmış sağlık kurulu raporunun ibraz edilmesi şarttır.

Alkol, uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin tespiti için kullanılacak teknik cihazların sahip olacağı asgari koşullar ile diğer usul ve esaslar yönetmelikte gösterilir.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 179/3. maddesi ise

(3) Alkol ve uyuşturucu madde etkisiyle ya da başka bir nedenle emniyetli bir şekilde araç sevk ve idare edemeyecek halde olmasına rağmen araç kullanan kişi yukarıdaki fıkra hükmüne göre cezalandırılır. Hükmünü amirdir.

Yürürlükteki halleri ile yukarıda anlatılan kanuni düzenlemeler karşısında “salt 1.00 promil alkollü araç kullanmanın TCK’nun 179. maddesi gereğince cezalandırılacağı” şeklindeki tespitte isabet olmadığı görülmektedir.

Türk Ceza Kanunu’nun 179. maddesi uyarınca yargılama yapılmak ve deliller toplanmak suretiyle, somut olayda aracın trafik düzenine aykırı olarak ve ayrıca kişileri hayatı, sağlığı veya malvarlığı açısından tehlikeli olabilecek şekilde kullanıp kullanmadığının ve alınan alkolün yaş, alkol kullanım alışkanlığı ve diğer şartlar çerçevesinde kişi üzerindeki etkisinin (davranışlarda yavaşlama dikkat dağınıklığı vb. semptomlar yönünden) bilirkişi marifeti ile araştırılmasının gerektiği, sürüş yeteneğini etkilememe durumunda somut bir tehlike meydana gelmesinin söz konusunun olmadığı konularda soyut ve salt alkollü olma durumunda kimseye ceza verilmemesi gerektiği, aksi durumun TC Anayasası’nın 2. maddesindeki sosyal hukuk devletine 5. maddedeki devletin temel amaç ve görevlerine, 12. maddesinde bildirilen temel hak ve hürriyetlerin açıkça aykırı olduğu bu nedenle 2918 sayılı Yasa’nın 48/6. maddesinin Anayasaya aykırı olması nedeniyle iptal edilmesi kanaatiyle dosyanın Anayasa Mahkemesine Anayasa’nın 152. maddesi gereğince, Anayasaya aykırılık bakımından inceleme yapılmak üzere gönderilmesine, dosya üzerinde durma kararı verilmesine ve kanun gereği dosyasının yasal süre sonunda yeniden ele alınmasına karar verilerek aşağıdaki hüküm tesis olunmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

TC Anayasası’nın 2. maddesindeki sosyal hukuk devletine, 5. maddedeki devletin temel amaç ve görevlerine, 12. maddesinde bildirilen temel hak ve hürriyetlerin açıkça aykırı olduğu bu nedenle 2918 sayılı Yasa’nın 48/6. maddesinin Anayasaya aykırı olması nedeniyle iptal edilmesi kanaatiyle dosyanın Anayasa Mahkemesine Anayasa’nın 152. maddesi gereğince Anayasaya Mahkemesine gönderilmesine,

Dosyanın esası üzerinden DAVANIN DURMASINA,

Dosyanın incelenmek üzere Anayasa Mahkemesine gönderilmesine,

Dosyanın resen 17/12/2014 tarihinde ele alınmasına karar verildi.”"