Anayasa Norm Denetimi: 2014-180 Sayılı 04-12-2014 Tarihli Karar: İptal-Esas - Ret

II. İNCELEME SONUÇLARI

                                                                                ,

                                        

                                    1982/36


                                                                                ,

                                        

                                    1982/125 | yok |

| 6525 Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun | Geçici 1 | Esas - Ret | Anayasaya esas yönünden uygunluk | 1982/2

                                                                                ,

                                        

                                    1982/10


                                                                                ,

                                        

                                    1982/48


                                                                                ,

                                        

                                    1982/171 | yok |

| | 9 | Esas - Ret | Anayasaya esas yönünden uygunluk | 1982/2

                                                                                ,

                                        

                                    1982/10


                                                                                ,

                                        

                                    1982/48


                                                                                ,

                                        

                                    1982/171 | yok |

| | 10 | Esas - Ret | Anayasaya esas yönünden uygunluk | 1982/2

                                                                                ,

                                        

                                    1982/10


                                                                                ,

                                        

                                    1982/70


                                                                                ,

                                        

                                    1982/138 | yok | 

"...

I- İPTAL ve YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİNİN GEREKÇESİ

Dava dilekçesinin gerekçe bölümü şöyledir:

"II. GEREKÇELER

1) 6525 Sayılı "Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun"un 9 uncu Maddesi ile 1163 Sayılı Kooperatifler Kanununa Eklenen Ek 4 üncü Madde ile 10 uncu Maddesi ile 1163 Sayılı Kanuna Eklenen Geçici 5 inci Maddenin Anayasaya Aykırılığı

6525 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi ile 1163 sayılı Kooperatifler Kanununa eklenen ek 4 üncü madde ile; üniversitelerin ortak oldukları kooperatiflerin yönetim kurullarında üye tam sayısının çoğunluğunu geçmemek üzere üye bulundurabilecekleri; bu hakkı kullanmak isteyen üniversitelerin, yönetim kurulu üyelerinin seçileceği genel kurula adaylarını önereceği; genel kurulun, bu şekilde seçilecek üyeleri üniversitelerce önerilen adaylar arasından seçeceği ve üniversitenin önereceği adaylarda kooperatife ortaklık şartı aranmayacağı; bu şekilde seçilen yönetim kurulu üyelerinin, genel kurul tarafından seçilen diğer üyelerin hak, yetki ve görevlerine haiz oldukları; üniversitelerin, bu üyelerin kooperatif yönetim kurulu üyesi sıfatıyla işledikleri fiillerden ve yaptıkları işlemlerden dolayı kooperatife ve onun alacaklılarıyla ortaklarına karşı sorumlu oldukları kurallaştırılırken; geçici 5 inci maddesiyle ise ortağı olduğu kooperatifin yönetim kurulunda üye bulundurmak isteyen üniversitenin, kooperatife yazılı talebini izleyen iki ay içinde toplanacak şekilde genel kurulun yönetim kurulunca toplantıya çağrılacağı; genel kurulun bu süre içinde toplanmaması halinde, ilgili üniversite tarafından Bakanlığa yapılacak başvuru üzerine genel kurulu çağrı yetkisinin başvuru sahibine verilebileceği; bu toplantı gündeminde, kooperatif ana sözleşmesinin bu Kanunun ek 4 üncü maddesi hükmüne intibakının ve yönetim kurulu üye seçiminin bulunmasının zorunlu olduğu, mevcut yönetim kurulu üyelerinin görevinin bu genel kurulun toplantı tarihinde sona ereceği hükümleri getirilmektedir.

24.04.1969 tarihli ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 1 inci maddesinde kooperatif, ortaklarının belirli ekonomik menfaatleri ile meslek ve geçimlerine ait ihtiyaçlarını işgücü ve parasal katkılarıyla karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp, korumak amacıyla gerçek ve tüzel kişiler tarafından tüzel kişiliğe haiz olmak üzere kurulan değişir ortaklı ve değişir sermayeli ortaklık olarak tanımlanmıştır.

Anılan Kanun'un;

8 inci maddesinde, kooperatife ortak olmak isteyen gerçek ve tüzelkişilerin, kooperatif anasözleşmesi hükümlerini bütün hak ve ödevleriyle birlikte kabul ettiklerini belirten bir yazı ile kooperatif yönetim kuruluna başvuracakları;

9 uncu maddesinde, kamu ve özel hukuk tüzel kişileri amaçları bakımından ilgilendikleri kooperatiflerin kuruluşlarına yardımcı olabilecekleri, önderlik edebilecekleri ve ortak olabilecekleri;

19 uncu maddesinde, kooperatife giren her şahıstan en az bir ortaklık payı alınması gerektiği ve anasözleşmenin en yüksek had tespit ederek bir ortak tarafından bu had dahilinde birden fazla pay alınmasına cevaz verebileceği, ancak bunun 5000 payı geçemeyeceği;

23 üncü maddesinde, ortakların bu kanunun kabul ettiği esaslar dahilinde hak ve vecibelerde eşit oldukları;

42 nci maddesinde, genel kurulun bütün ortakları temsil eden en yetkili organ olduğu ve genel kurulun anasözleşmeyi değiştirmek, yönetim kurulu ve denetçiler kurulu üyeleri ile gerektiğinde tasfiye kurulunu seçmek yetkilerini devir ve terk edemeyeceği;

48 inci maddesinde ise, genel kurulda her ortağın yalnız bir oya sahip olduğu;

kurallarına yer verilmiştir.

Bu kurallara göre ve Anayasa Mahkemesinin 19.01.2012 günlü ve E.2010/79, K.2012/9 sayılı kararında belirtildiği üzere kooperatifler, ticaret şirketleri ile benzerlik göstermesine rağmen, ortaklarının ekonomik ve sosyal ihtiyaçlarını karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp koruma amacıyla kurulan, değişir sermayeli olmak üzere kişilerin bir araya gelmeleri ile oluşan ve kendine özgü yapısı olan tüzel kişilerdir.

Kooperatiflerin temel özelliği, gönüllülüğe ve ortaklarının ekonomik katılımına dayalı bağımsız, özerk ve demokratik teşekküller olmalarıdır.

Nitekim, Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO)'nün Kooperatiflerin Teşvikine İlişkin 20 Haziran 2002 tarihli ve 193 sayılı Tavsiye Kararının ekinde yer alan Uluslararası Kooperatifler Birliği'nin 1995 yılı Genel Kurulu'nda kabul edilen "Kooperatif İlkeleri"; "Gönüllülük ve herkese açık ortaklık", "Ortakların demokratik kontrolü", "Ortakların ekonomik katılımı", "Özerklik ve bağımsızlık", "Eğitim, öğretim ve bilgilendirme", "Kooperatifler arasında işbirliği", "Topluma karşı sorumlu olma" şeklinde sıralanmıştır.

Oysa, iptali istenen düzenlemelerle, herhangi bir kooperatife anasözleşme hükümlerini bütün hak ve ödevleriyle birlikte kabul ettiğini belirterek bir pay veya en fazla 5000 pay üzerinden ortak olmuş herhangi bir üniversiteye, her ortağın bir oy hakkının olduğu genel kurul tarafından seçilen yönetim kurulunda üye tam sayısının çoğunluğunu geçmeyecek oranda yönetim kurulu üyeliği tahsis edilmesi öngörülerek, "ortaklar arasındaki hak ve vecibelerde eşitlik" kuralı çiğnenip üniversiteler lehine hukuka aykırı bir imtiyaz yaratılırken; kooperatiflerin özerkliği, bağımsızlığı ve demokratikliği ilkeleri ortadan kaldırılmaktadır.

Anayasanın 48 inci maddesinde kurallaştırılan "sözleşme özgürlüğü", özel hukuktaki irade özerkliği ilkesinin Anayasa Hukuku alanındaki dayanağıdır.

Bu durum, Anayasa Mahkemesinin 07.02.2008 günlü, E.2005/128, K.2008/54 sayılı kararında, "Özel hukukta irade özerkliği, kişilerin yasal sınırlar içerisinde istedikleri hukuki sonuca bu yoldaki iradelerini yeterince açığa vurarak ulaşabilmelerini ifade etmektedir. Anayasa açısından sözleşme özgürlüğü ise Devletin, kişilerin istedikleri hukukî sonuçlara ulaşmalarını sağlaması ve bu bağlamda kişilerin belli hukukî sonuçlara yönelen iradelerini geçerli olarak tanıması, onların iradelerinin yöneldiği hukukî sonuçların doğacağını ilke olarak benimsemesi ve koruması demektir. Sözleşme özgürlüğü uyarınca kişiler, hukuksal ilişkilerini özgür iradeleriyle ve sözleşmelerle düzenlemekte serbesttir. Anayasanın 48. maddesinde koruma altına alınan sözleşme özgürlüğü, sözleşme yapma serbestisinin yanı sıra, yapılan sözleşmelere dışarıdan müdahale yasağını da içerir." şeklinde ortaya konmuştur.

İptali istenen düzenlemelerle, kooperatif anasözleşmesi hükümlerini bütün hak ve ödevleriyle birlikte kabul ettiklerini belirten bir yazı ile kooperatif yönetim kuruluna başvurarak kooperatif üyesi olan/olması öngörülen üniversitelerin, bir pay ile kooperatif üyesi olsalar bile yönetim kurulunda üye tam sayısının yarısı kadar temsil edilmesi ve bunun sağlanabilmesi için de yasayla anasözleşmenin değiştirilmesi öngörüldüğü ve böylece kooperatif anasözleşmelerine dışarıdan yasa ile müdahale edilerek sözleşme özgürlüğü ortadan kaldırıldığı için iptali istenen düzenlemeler, Anayasanın 48 inci maddesine aykırıdır.

İptali istenen düzenlemeler, üniversitelerin kurumsallaşmış bilimsel kapasitelerinin yönetim kurulu üzerinden üyesi oldukları kooperatiflere taşınarak kooperatiflerin gelişmesinin sağlanması gibi "kamu yararı" amacına dayandırılsa dahi, kamu yararı amacıyla da olsa hukuk devleti ilkesi kooperatif üyesi bireyler aleyhine yapılacak düzenlemelerde, adalet ve hakkaniyet ölçütlerinin göz önünde tutulmasını gerekli kılar. Üniversitelerin kurumsallaşmış bilimsel kapasitelerinin üyesi oldukları kooperatiflere kazandırılmasının başka yol ve yöntemleri olmanın yanında, yönetim kurulu üyeliğine seçilmede üyeler arasında "hak ve fırsat eşitliği"ni ortadan kaldıran düzenleme, adalet ve hakkaniyet ilkeleriyle de bağdaşmamaktadır.

Kooperatiflerin özerkliği, bağımsızlığı ve demokratikliği sadece uluslararası kabul gören temel kooperatifçilik ilkesi değil, kooperatifin yasal ölçütü ve şeffaflığının öncülüdür.

Anayasa Mahkemesinin 10.01.2013 tarihli ve E.2012/128, K.2013/7 sayılı kararında belirtildiği üzere, demokratik hukuk devletinde temel hak ve özgürlüklerin en geniş ölçüde sağlanıp güvence altına alınması gerekir. Demokratik hukuk devleti ilkesinin vazgeçilmez koşullarından biri özgür, genel, eşit ve gizli oya dayalı, hoşgörü, açık fikirlilik ve çoğulculuk anlayışı içerisinde ilgililerin birbirleriyle rekabet edebildiği dürüst ve düzenli seçimlerdir.

Üyelerin serbest iradeleriyle kooperatif yönetim kurulunu seçme ve üyelerin özgür iradeleriyle kooperatif yönetim kurulu üyeliğine seçilme hakkını kısıtlayan düzenlemelerin, demokratik devlet ilkesine dayanan yönetimlerde yeri olamayacağından, iptali istenen düzenlemeler "demokratik devlet" ilkesiyle de bağdaşmamaktadır.

Kooperatifler, Anayasanın 48 inci maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen özel teşebbüs kapsamında olmak ve ticari şirketlerle benzerlik taşımakla birlikte, ticari şirketlerden farklı olarak üyelerinin ekonomik ve sosyal ihtiyaçlarını karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle sağlamak ve korumak amacıyla kurulan, sermaye yanında işgücüne de dayanan, değişir sermayeli ve değişir ortaklı olmak üzere kişilerin bir araya gelmeleri ile oluşan demokratik yapılardır.

Anayasanın 171 inci maddesinde ise "Devlet, milli ekonominin yararlarını dikkate alarak, öncelikle üretimin artırılmasını ve tüketicinin korunmasını amaçlayan kooperatifçiliğin gelişmesini sağlayacak tedbirleri alır." kuralına yer verilmiştir.

Devlete verilen "kooperatifçiliğin gelişmesini sağlayacak tedbirleri alma" görevi, kooperatiflerin temel özelliği, yasal unsuru ve şeffaflığının öncülü olan özerklik, bağımsızlık ve demokratiklik ilkelerinin titizlikle korunmasından geçtiğinden, anılan ilkeleri askıya alan iptali istenen düzenlemeler, Anayasanın 171 inci maddesine aykırıdır.

Öte yandan, Anayasanın 2 nci maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem ve işlemleri hukuka uygun olan, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasaya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan ve yargı denetimine açık olan devlettir.

Hukuk devleti ilkesinin temel unsurlarından biri de "hukuk güvenliği ilkesi"dir. Anayasada öngörülen temel hak ve özgürlüklerin kullanılabilmesinin ve insan haklarının yaşama egemen kılınmasının önkoşulu olan hukuk güvenliği ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici uygulamalardan kaçınmasını gerekli kılar.

Daha önce tesis edilmiş bulunan işlemlerin doğurduğu hukuki sonuçları ortadan kaldıracak şekilde yasama tasarrufunda bulunulması, hukuk güvenliği ilkesine aykırılık oluşturur. Hukuk devletinin gereği olan hukuk güvenliğini sağlama yükümlülüğü, kural olarak yasaların geriye yürütülmemesini gerekli kılar. "Yasaların geriye yürümezliği ilkesi" uyarınca yasalar, kamu yararı ve kamu düzeninin gerektirdiği, kazanılmış hakların korunması, mali haklarda iyileştirme gibi kimi ayrıksı durumlar dışında ilke olarak yürürlük tarihlerinden sonraki olay, işlem ve eylemlere uygulanmak üzere çıkarılırlar. Yürürlüğe giren yasaların geçmişe ve kesin nitelik kazanmış hukuksal durumlara etkili olmaması hukukun genel ilkelerindendir.

Daha önce tesis edilmiş olan kooperatif anasözleşmesi hükümlerini bütün hak ve ödevleriyle birlikte kabul ettiklerini belirten bir yazı ile kooperatif yönetim kuruluna başvurarak kooperatif üyesi olan üniversitelerin, bir pay ile kooperatif üyesi olsalar dahi yönetim kurulunda üye tam sayısının yarısına kadar temsil edilmesi ve bunun sağlanabilmesi için de yasayla anasözleşmenin değiştirilmesini öngören iptali istenen düzenlemeler, kooperatiflerin üniversiteler dışındaki üyelerinin yönetimde demokratik temsillerinin ellerinden alınması sonucunu doğurarak hukuk güvenliklerini ortadan kaldırdığı ve üniversitelere yönetimde imtiyaz sağladığı için Anayasanın 2 nci maddesindeki hukuk devleti ilkesi ile 10 uncu maddesindeki yasa önünde eşitlik ilkesine aykırıdır.

Yukarıda açıklandığı üzere, 6525 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 9 uncu maddesi ile 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'na eklenen ek 4 üncü madde ile 10 uncu maddesi ile 1163 sayılı Kanuna eklenen geçici 5 inci maddesi, Anayasanın 2 nci, 10 uncu, 48 inci ve 171 inci maddelerine aykırı olduğundan iptali gerekir.

2) 6525 Sayılı "Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun"un Geçici 1 inci Maddesinin Anayasaya Aykırılığı

6525 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun geçici 1 inci maddesiyle; Bigadiç Maden İşletmeleri Müessesesi, Şarkkromları Ferrokrom İşletmesi Müessesesi, Kırka Boraks İşletmesi Müessesesi, Seydişehir Alüminyum İşletmesi ve 100. Yıl Gümüş İşletmesi müdürlüklerinde 07.06.1997 tarihinde yapılan sınavda başarı gösterip 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin (II) sayılı cetvelinde yer alan koruma ve güvenlik görevlisi unvanlı sözleşmeli personel pozisyonlarına atanma hakkı kazandığı hâlde sınavlarının açılan dava sonucunda yargı kararıyla iptal edilmesi nedeniyle görevlerine başlayamayanlardan, tabi oldukları sosyal güvenlik mevzuatı çerçevesinde emeklilik aylığı, yaşlılık aylığı, malullük aylığı veya sürekli tam iş göremezlik geliri bağlananlar ile kamu kurum ve kuruluşlarında çalışmakta olanlar hariç olmak üzere, 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 7 nci maddesinde aranan genel şartları kaybetmemiş olanların, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğüne müracaat etmeleri hâlinde, anılan Genel Müdürlük veya bağlı birimlerinde memur unvanlı sözleşmeli personel pozisyonlarına atanacakları; atama işleminin yapılmasıyla birlikte memur unvanlı pozisyon ihdas edilmiş sayılacağı; bu şekilde ihdas edilen pozisyonların, herhangi bir sebeple boşalması hâlinde başka bir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılacağı; bu madde çerçevesinde ataması yapılanların bir ay içinde Devlet Personel Başkanlığına bildirileceği ve bunlara geçmişe dönük herhangi bir hak sağlanmayacağı kuralları getirilmektedir.

Madde metninde de belirtildiği üzere, Bigadiç Maden İşletmeleri Müessesesi, Şarkkromları Ferrokrom İşletmesi Müessesesi, Kırka Boraks İşletmesi Müessesesi, Seydişehir Alüminyum İşletmesi ve 100. Yıl Gümüş İşletmesi müdürlüklerine koruma ve güvenlik görevlisi alımı için 07.06.1997 tarihinde yapılan sınav, usulsüzlük yapıldığı gerekçesiyle yargı kararıyla iptal edilmiş ve yargı kararı kesinleşmiştir.

Anayasanın 2 nci maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem ve işlemleri hukuka uygun olan, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasaya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, yargı denetimine açık, hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan devlettir.

Öte yandan, Anayasanın "Mahkemelerin Bağımsızlığı" başlıklı 138 inci maddesinin dördüncü fıkrasında, yürütme organı ile idare yanında yasama organının da mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu ve bu organlar ile idarenin mahkeme kararlarını hiçbir surette değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği açık bir kesinlik içinde ortaya konmuştur.

Anayasanın 2 nci maddesinde yer verilen hukuk devleti ilkesinin alt unsuru olan hukuk güvenliği, yalnızca hukuk düzeninin değil, aynı zamanda belirli sınırlar içinde, bütün devlet faaliyetlerinin, önceden öngörülebilir olmasını gerekli kılar. Hukuki güvenlik, sadece bireylerin devlet faaliyetlerine duyduğu güveni değil, aynı zamanda yürürlükteki hukuk düzeninin süreceğine duyulan güveni de içerir. Bu nedenle yürürlükte bulunan yasal düzenlemelere göre elde edilmiş haklar ile yargısal kararlara göre kesinleşmiş durumların korunması hukuk devleti ilkesinin gereğidir.

Bigadiç Maden İşletmeleri Müessesesi, Şarkkromları Ferrokrom İşletmesi Müessesesi, Kırka Boraks İşletmesi Müessesesi, Seydişehir Alüminyum İşletmesi ve 100. Yıl Gümüş İşletmesi müdürlüklerine koruma ve güvenlik görevlisi alımı için 07.06.1997 tarihinde yapılan sınav, usulsüzlük yapıldığı gerekçesiyle yargı kararıyla iptal edilmiş ve yargı kararı kesinleşmiş olmasına rağmen, yargı kararıyla sınavın iptal edilmesi nedeniyle görevlerine başlayamayanların, iptali istenen düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğüne müracaat etmeleri hâlinde, anılan Genel Müdürlük veya bağlı birimlerinde memur unvanlı sözleşmeli personel pozisyonlarına atanmalarının öngörülmesi, hukuki güvenlik ilkesiyle bağdaşmadığı gibi mahkemelerin somut olaylar hakkında vermiş olduğu kararların yasama organı tarafından değiştirilmesi sonucunu doğurduğundan Anayasanın 138 inci maddesine aykırıdır.

Öte yandan, 07.06.1997 tarihinde yapılan ve yargı kararıyla iptal edilen sınav, koruma ve güvenlik görevlisi unvanlı sözleşmeli personel pozisyonları için yapılmıştır. Oysa iptali istenen düzenlemede bunların memur unvanlı sözleşmeli personel pozisyonlarına atanmaları öngörülmektedir.

Anayasanın 10 uncu maddesinde kanun önünde eşitlik ilkesi düzenlenmiş; 128 inci maddesinde, Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görüleceği kuralına yer verilmiş; 70 inci maddesinin ikinci fıkrasında ise, "Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayrım gözetilmez." denilmiştir.

22.01.1990 tarihli ve 399 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin 8 inci maddesinde, sözleşmeli personelin, iş gereklerine uygun olarak yarışma ve yeterlik veya sadece yeterlik sınavına tabi tutulmak suretiyle işe alınacakları; sınav konuları, sınavın şekli ve sınav komisyonunun teşkili ile sınava ilişkin diğer hususların teşebbüs veya bağlı ortaklık yönetim kurulları tarafından çıkarılacak yönetmelikle tespit edileceği belirtilmiştir.

Kamu İktisadi Teşebbüslerine ilk defa alınacak memur ve sözleşmeli personel, 18.03.2002 tarihli ve 2002/3975 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla kabul edilerek (03.05.2002 tarihli ve 24744 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan) yürürlüğe giren "Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelik" hükümlerine tabidirler.

Koruma ve güvenlik görevlisi unvanlı sözleşmeli personel pozisyonları için 07.06.1997 tarihinde yapılan ve yargı kararıyla iptal edilen sınavda koruma ve güvenlik görevlisi unvanlı sözleşmeli personel pozisyonlarına atanma hakkı elde edenlerin, iptali istenen düzenlemeyle bu defa sınav şartı aranmaksızın memur unvanlı sözleşmeli personel pozisyonlarına atanmaları öngörülmektedir.

Oysa kamu görevlisi olan memurlar ile diğer kamu görevlilerinin, Devlet ile olan ilişkileri statü hukuku çerçevesinde yürütülmektedir. Yukarıda yer verilen Anayasal kurallar ve hukuksal düzenlemelere göre, söz konusu statüye girilmesi memuriyet veya sözleşmeli personel kadrolarına atanmayla gerçekleşmekte; atanabilmenin temel koşulunu ise açılacak sınavda başarılı olmak oluşturmaktadır.

Anayasa Mahkemesinin pek çok kararında vurgulandığı üzere kanun önünde eşitlik ilkesi, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı olacağı anlamına gelmemekle birlikte, yasaların uygulanmasında birbirinin aynı durumda olanlara aynı, ayrı durumlarda olanlara ayrı kuralların uygulanmasını ve ayrıcalıklı kişi ve toplumların yaratılmasını engellemektedir. Anayasa ile eylemli değil "hukuki eşitlik" amaçlanmaktadır. Anayasanın öngördüğü eşitlik ilkesinin çiğnenmemesi için, aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumların ayrı kurallara bağlı tutulması gerekmektedir. Başka bir anlatımla, kişisel durumları ve nitelikleri özdeş olanlar arasında, konulan kurallarla değişik uygulamaların yapılmaması gerekmektedir.

07.06.1997 tarihinde yapılan sınavda koruma ve güvenlik görevlisi unvanlı sözleşmeli personel pozisyonlarına atanma hakkı elde edenlerin girmiş oldukları sınav, yargı kararıyla iptal edildiği ve atanma hakkı elde eden söz konusu kişilerin hukuksal durumları kesinleştiği halde, iptali istenen düzenlemeyle hukuken geçerli hiçbir neden olmaksızın söz konusu kişilerin, sınav şartı aranmaksızın memur unvanlı sözleşmeli personel pozisyonlarına atanmalarının öngörülmesi, söz konusu kişiler lehine ayrıcalık yarattığından, Anayasanın 10 uncu maddesine; "Hizmete alınmada", yargı kararıyla iptal edilmiş sınavda başarılı olma şartını aradığından, Anayasanın 70 inci maddesine aykırıdır.

Yukarıda açıklandığı üzere, 6525 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun geçici 1 inci maddesi, Anayasanın 2 nci, 10 uncu, 70 inci ve 138 inci maddelerine aykırı olduğundan iptali gerekir.

III. YÜRÜRLÜĞÜ DURDURMA İSTEMİNİN GEREKÇESİ

1) Üniversitelerin ortak oldukları kooperatiflerin yönetim kurullarında geçmişi de kapsayacak şekilde üye tam sayısının çoğunluğunu geçmemek üzere üye bulundurabilmeleri, kooperatiflerin demokratik yapısını ortadan kaldırdığı ve özerkliği ile şeffaflığını tehdit ettiği için kooperatiflerin üniversiteler dışında kalan üyelerinin ileride telafisi olmayan zarar ve ziyanlarına yol açacaktır.

2) 07.06.1997 tarihinde yapılan ve yargı kararıyla iptal edilen sınavda koruma ve güvenlik görevlisi unvanlı sözleşmeli personel pozisyonlarına atanma hakkı elde edenlerin, hukuken geçerli hiçbir neden olmaksızın sınav şartı aranmadan memur unvanlı sözleşmeli personel pozisyonlarına atanmaları, Anayasaya açıkça aykırı olduğundan, düzenleme iptal edilmek durumundadır. İptal edilecek bir düzenlemeye dayanarak memur unvanlı sözleşmeli personel kadrolarına atama yapılması ve atama yapıldıktan sonra da düzenlemenin iptal edilmesi, atanacak kişilerin ileride telafisi mümkün olmayan zarar ve ziyanlarına yol açarak mağdur olmalarıyla sonuçlanacaktır.

Öte yandan, anayasal düzenin en kısa sürede hukuka aykırı kurallardan arındırılması, hukuk devleti sayılmanın gereğidir. Anayasaya aykırılığın sürdürülmesinin, bir hukuk devletinde subjektif yararların üstünde, özenle korunması gereken hukukun üstünlüğü ilkesini de zedeleyeceği kuşkusuzdur. Hukukun üstünlüğü ilkesinin sağlanamadığı bir düzende, kişi hak ve özgürlükleri güvence altında sayılamayacağından, bu ilkenin zedelenmesinin hukuk devleti yönünden giderilmesi olanaksız durum ve zararlara yol açacağında duraksama bulunmamaktadır.

Bu zarar ve durumların doğmasını önlemek amacıyla, Anayasaya açıkça aykırı olan ve iptali istenen hükümlerin iptal davası sonuçlanıncaya kadar yürürlüklerinin de durdurulması istenerek Anayasa Mahkemesine dava açılmıştır.

IV. SONUÇ VE İSTEM

27.02.2014 tarihli ve 28926 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, 20.02.2014 tarihli ve 6525 sayılı "Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun"un;

1) 9 uncu maddesi ile 1163 sayılı Kooperatifler Kanununa eklenen ek 4 üncü maddesi ile 10 uncu maddesi ile 1163 sayılı Kanuna eklenen geçici 5 inci maddesi, Anayasanın 2 nci, 10 uncu, 48 inci ve 171 inci maddelerine,

2) Geçici 1 inci maddesi, Anayasanın 2 nci, 10 uncu, 70 inci ve 138 inci maddelerine,

aykırı olduklarından iptallerine ve uygulanmaları halinde giderilmesi güç ya da olanaksız zarar ve durumlar doğacağı için, iptal davası sonuçlanıncaya kadar yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesine ilişkin istemimizi saygı ile arz ederiz. ""