Anayasa Norm Denetimi: 2011-148 Sayılı 03-11-2011 Tarihli Karar: İtiraz-Esas - Ret

II. İNCELEME SONUÇLARI

                                                                                ,

                                        

                                    1982/10


                                                                                ,

                                        

                                    1982/55 | yok |

| 6000 Askeri Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun | 2 | Esas - Ret | Anayasaya esas yönünden uygunluk | 1982/2

                                                                                ,

                                        

                                    1982/10 | yok | 

"...

II- İTİRAZIN GEREKÇESİ

Başvuru kararının gerekçe bölümü şöyledir:

'Sanık Hv.Ulş.Er A. K.'nın As.C.K'nun 87/1 madde ve fıkrasının 1'inci cümlesi gereğince Askeri Mahkememizde yargılanması için Askeri Savcılık tarafından düzenlenen iddianame ile dava açılmıştır. Sanığın cezalandırılması talep edilen As.C.K.'nun 87/1 madde ve fıkrasının 1'inci cümlesinde hizmete ilişkin emri hiç yapmayan asker kişilerin bir aydan bir seneye kadar cezalandırılacakları belirtilmiştir. 353 sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanununun 'Tek hakimle ve Kurulla bakılacak işler' başlıklı 19'uncu maddesinin 1'inci fıkrası aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.

'Subay ve astsubayların işledikleri suçlara ait davalar ile ağır ceza mahkemesinin görevine giren suçlara ait davalar hariç olmak üzere, üst sınırı beş yıla kadar (beş yıl dahil) hapis cezaları ve bunlara bağlı adli para cezaları ile bağımsız olarak hükmedilecek adli para cezalarını ve güvenlik tedbirlerini gerektiren Askeri Ceza Kanununda ve diğer kanunlarda yazılı suçlara ait davalara ve suç konusu olmayan eşyanın müsaderesine tek hakim tarafından bakılır.'

353 sayılı Kanunun yukarıda belirtilen 19/1 madde ve fıkrası gereğince tek hakimden kurulu mahkeme heyeti sanığı yargılamaya başlamıştır. Sanıkta bu durumun Anayasa'ya aykırı olduğunu iddia etmiştir.

6000 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle 353 sayılı Kanunun 19'uncu maddesinin 1 'inci fıkrası yukarıdaki şekilde düzenlenmiştir.

Buna göre subay ve astsubaylar işledikleri bütün suçlar sebebi ile 3 hakimden oluşan kurul halindeki Askeri Mahkemede yargılanmaktadırlar. Ağır Ceza Mahkemesinin görevine giren suçlar hariç olmak üzere üst sınırı 5 yıla kadar hapis cezası olan suçları işledikleri iddia olunan Uzman Jandarma, Uzman Erbaşlar, Erbaş ve Erler ise tek hâkimden oluşan Askeri Mahkemede yargılanmaktadırlar. Adliye Mahkemelerinin görev ve yetkilerini düzenleyen 5235 sayılı Kanunda Sulh Ceza, Asliye Ceza ve Ağır Ceza Mahkemelerinin görevleri sayılmıştır. Bu mahkemelerin görevleri belirlenirken verilecek cezanın sınırları ile suçların vasıfları tek tek sayılmıştır. Bu mahkemelerde yargılanacak sanıkların statüleri dikkate alınmamıştır. Yalnızca cezanın süresi ve suçun vasfı dikkate alınmıştır.

Yukarıda belirtildiği üzere 353 sayılı Kanunun 19/1 madde ve fıkrasında ise Askeri Mahkemede yargılanacak sanıkların statüleri dikkate alınmıştır. Kurul halinde yargılama yapan mahkemelerin daha teminatlı olduğu bilinen bir durumdur. Ceza süresi fazla olan suçları işleyen sanıklar kuruldan oluşan Ağır Ceza Mahkemelerinde yargılanmaktadırlar.

Askeri Mahkemelerde subay ve astsubayların işledikleri her suçtan kurul halindeki mahkemede yargılanmaları ve Uzman Çavuşlar ile Erbaş ve Erlerin 5 yıla kadar hapis cezası gerektiren suçlarda tek hakimden oluşan mahkemede yargılanmaları hukuka aykırı olarak değerlendirilmiştir. Bir subay ile uzman çavuşun veya astsubay ile bir erin birlikte veya ayrı olarak aynı suçu işlemeleri halinde farklı mahkemelerde yargılanmaları gerekmektedir. Bu ise hukukun evrensel ilkelerine ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'na aykırıdır. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 2 ve 10'uncu maddeleri aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.

'MADDE 2.Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir.'

'MADDE 10.Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.

Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür. Bu maksatla alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı olarak yorumlanamaz.

Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz.

Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.

Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun hareket etmek zorundadırlar.'

Anayasasının 2 ve 10'uncu maddelerinden anlaşıldığı üzere Türkiye Cumhuriyeti bir Hukuk Devleti olup kanun önünde herkes eşittir.

Tüm bu sebepler dikkate alınarak 353 sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanununun 19/1 madde ve fıkrasının Türkiye Cumhuriyeti Anayasa'sına aykırı olduğu değerlendirilmiş ve Anayasa Mahkemesine 353 sayılı Kanunun 19'uncu maddesinin 1'inci fıkrasının iptali için başvurulmasına karar verilmiştir.'"