Anayasa Norm Denetimi: 2008-78 Sayılı 11-03-2008 Tarihli Karar: İtiraz-Esas - Ret

II. İNCELEME SONUÇLARI

                                                                                ,

                                        

                                    1982/34 | yok | 

"...

II- İTİRAZIN GEREKÇESİ

Başvuru kararının gerekçe bölümü şöyledir:

"2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Hakkındaki Kanun'un 11. maddesinin 2. cümlesi ve bu maddeye aykırılık nedeni ile müeyyide getiren 28. maddesinin 3. fıkrası, 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 2. maddesinde öngörülen Cumhuriyetin nitelikleri başlığı altında düzenlenen "Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk Milliyetçiliğine bağlı başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devletidir." hükmüne ve 5. maddesinde öngörülen, Devletin temel amaç ve görevleri başlığı altında düzenlenen "Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve Demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleri ile bağdaşmayacak suretle sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır." hükümlerine aykırıdır.

Şöyle ki; bu maddelerde düzenlenen Cumhuriyetin niteliği ve devletin temel amaç ve görevleri adalet anlayışı içinde insan haklarına saygılı kişinin temel hak ve hürriyetlerini korumaya insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamakla görevlendirmesine rağmen bu maddedeki düzenleme insanın kendisini geliştirmek, fikirlerini, düşüncelerini demokratik şekilde serbestçe yayma, bunu kolaylaştırmak için toplantılar düzenleme ilkesi ile bağdaşmamaktadır. 2911 sayılı Yasa'nın 11. maddesindeki düzenleme kişilerin toplantı ve gösteri yürüyüşü yapmasını nerede ise imkânsız hale getirmektedir. Özellikle nüfus olarak küçük olan yerleşim yerlerinde toplantı düzenlemek için ağır bürokratik engelleri aşmak ve 11. maddedeki şartları sağlamak imkânsız hale gelmekte, insanların toplantı ve gösteri yapma isteklerini kırmaktadır.

Yine 2911 sayılı Yasa'nın 11. maddesi Anayasa'nın 26. maddesinde yer alan düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetini düzenleyen maddesi ile 34. maddesinde yer alan toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına ilişkin maddesine de açıkça aykırıdır. Şöyle ki bu maddelerde insanların düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim ya da başka yollarla tek başına ya da toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahip oldukları, yine önceden izin almaksızın toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına sahip oldukları açıkça belirtilmesine rağmen, insanların bu haklarını kullanmasına ciddi şekilde sınırlama getiren bir düzenleme yapılmış ve hakların kullanılması nerede ise imkânsız hale getirilmiş durumdadır.

Yine Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 11. maddesinde düzenlenen dernek kurma ve toplantı özgürlüğü hükmüne de aykırıdır. Maddedeki düzenleme kurulu kendi üyelerinden başkan dahil en az 7 kişiyi toplantının yapıldığı yerde bulundurmakla yükümlüdür hükmü Anayasa'nın belirtilen maddeleri ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 11. maddesinde kişilere tanınan serbestliği ciddi şekilde kısıtlamakta çoğu zaman bunu tamamen ortadan kaldırmaktadır.

Dosyamızda ki olayda ya da benzer olaylarda, düzenleme kurulunda yer almış ve toplantı gün ve saatinde toplantı yerinde hazır bulunmuş, ancak düzenleme kurulundan bir tanesinin herhangi bir gerekçeyle gelmemesi nedeniyle, yükümlülüğünü yerine getiren kişilerin de cezalandırılması yoluna gidilmesi temel insan haklarına aykırı olduğu gibi Modern Ceza Hukukunun temel prensiplerinden olan "her koyun kendi bacağından asılır" ilkesi ile de hiç bağdaşmamaktadır. 2911 sayılı Yasa'nın 11. ve 28. maddeleri bu anlamda da hiçbir etkin eylemi olmadığı ve üzerine düşen sorumluluğu yerine getirdiği halde şahısların cezalandırılmasını öngörmektedir. Olayımızda sanıklardan Ünsal Minas dışındakilerin tamamının toplantı gün ve saatinde hazır oldukları halde cezalandırılması amacıyla dava açılmış bulunmaktadır. Burada görevini yerine getirmeyen tek kişi Ünsal Minas olup diğer sanıklar, sanık Ünsal'ın eylemi nedeniyle cezalandırılmaktadır.

Tüm bu nedenlerle itiraz başvurusunda bulunmak gerekmiştir.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Hakkındaki Kanun'un 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasa'nın 2, 5, 26 ve 34. üncü maddelerine aykırı olduğundan Anayasanın 152. maddesi ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluş ve Yargılama Usulleri Hakkındaki Kanun'un 28/1 maddesi gereğince Anayasa'ya aykırılığı nedeni ile itiraz yoluyla iptali yoluna başvurmak suretiyle İPTALİNİ talep etmek gerekmiştir.""