Anayasa Norm Denetimi: 2007-56 Sayılı 15-05-2007 Tarihli Karar: İptal-Esas - Diğer

II. İNCELEME SONUÇLARI

                                                                                ,

                                        

                                    1982/135 | yok | 

"...

I- İPTAL VE YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMLERİNİN GEREKÇESİ

Dava dilekçesinin gerekçe bölümü şöyledir:

“TBMM İçtüzüğünün 121 inci maddesinin birinci fıkrasında; Cumhurbaşkanının, Anayasanın 101 inci maddesinde yazılı nitelikleri taşıyan adaylar arasından, Anayasanın 102 nci maddesi hükümlerine göre seçileceği hükme bağlanmıştır.

Anayasanın 102 nci maddesinin üçüncü fıkrasında; Cumhurbaşkanlığı seçiminde 4 oylama yapılacağı, oylamalar arasında en az 3'er gün süre olacağı belirtilmiştir. Anayasa koyucu, olayın önemi ve müstaceliyeti nedeniyle, gerek oylamaların sayısını ve gerek oylamalar arasındaki süre hususunu, açık ve tereddüde yer bırakmayacak şekilde düzenleme gereğini duymuştur.

Hal böyle olmasına rağmen; 02.05.2007 tarihli, iptali istenen TBMM kararının (b), (c) ve (d) bendleri ile; 06 Mayıs tarihindeki birinci oylamada toplantı yetersayısı olan (367) sağlanamadığı taktirde, birinci oylamanın 9 Mayıs 2007 tarihli birleşimde tekrarlanması, toplantı yetersayısı sağlanması halinde ikinci oylamanın da aynı gün 9 Mayıs 2007 tarihli birleşimde Saat 14:30'da yapılması, üçüncü ve dördüncü oylamaların ise, 12 Mayıs 2007 Cumartesi Saat 17:00'de ve 15 Mayıs 2007 günü Saat: 19:30'da başlayacak birleşimlerde yapılması yolunda işlem tesis edilmiştir.

Görüldüğü gibi, Anayasa Mahkemesinin 01.05.2007 tarih – 2007/45 Esas, 2007/21 Karar sayılı yürürlüğü durdurma kararından sonra 02.05.2007 tarihinde başlayacak şekilde 4 oylamanın 3'er gün arayla yapılması imkanı olduğu halde; mezkur Meclis Kararıyla, Anayasanın ilgili hükmü ihlal edilmiştir.

Bir yandan fiilen 5 tur oylama yolu açılmış, bir yandan da turlar arasında bulunması gereken Anayasanın 102 nci maddesinin üçüncü fıkrasında zikredilen “en az 3'er gün” süresi ilkesine uyulmamıştır.

Her nedense ilk oylama 6 Mayıs 2007 tarihine ötelenmiş,

Akabinde de 9 Mayıs 2007 tarihinde başlayan süreçte oylamalar arasında en az 3'er gün bulunması ilkesine yönelik açık ihlaller yapılmıştır. Bu ihlaller, Meclis iradesini sakatlayacak boyuttadır. İlk oylamayla sınırlı olarak, ortada herhangi bir ihlalin bulunmadığı yolunda yapılacak muhtemel değerlendirmenin de hukuka uygun olmadığı kanısındayız. Zira, Cumhurbaşkanı seçimi takvimi bir bütündür; diğer yandan 9 Mayıs tarihinde birinci turun tekrarlanması, çoğunluk sağlandığı taktirde aynı gün ikinci oylamanın yapılması, devamında da 12 ve 15 Mayıs tarihlerinde 3 ve 4. oylamaların yapılmak istenilmesi; seçim takvimini tümüyle etkileyen ve sakatlayan sonuçlar doğurmaktadır.

Çünkü; sözü edilen kararın, (b), (c) ve (d) bentleri ile

a) Anayasanın Cumhurbaşkanı seçiminde oylamalar arasında en az üç tam gün bulunmasına ilişkin, 102 nci maddesinin üçüncü fıkrası ihlal edilmektedir. Özellikle dikkat edildiğinde, tekrarlanan ilk oylama ile, ikinci oylamanın aynı tarihe getirilmiş olması bu ihlali çok somut bir hale getirmektedir.

b) Anayasanın 102 nci maddesinde Cumhurbaşkanı seçimi oylama takviminin bir bütün olduğu, 4 oylamayı da içerecek biçimde yapılması gerektiği anlaşılmaktadır. Bugüne kadar yapılan uygulama da bu doğrultudadır. Ancak alınan karar, terditli bir oylama düzenini ve dördü aşacak sayıda oylamayı göstermektedir. Toplantı yetersayısı ilk oylamada sağlanamadığı taktirde 9 Mayısta ilk oylamanın tekrarlanması durumunda, ikinci oylamanın tekrarlanan ilk oylama ile aynı güne rastlanması ve fiilen gerçeklemesinin imkansız hale gelmesi sonucu ortaya çıkmaktadır.

Bu ise, Anayasa koyucunun Anayasanın 102 nci maddesinin üçüncü fıkrasında getirmiş olduğu tüm esasların ihlali anlamına gelmektedir.

c) 6 Mayıs 2007 tarihli ilk oylamada yeterli çoğunluk sağlanamaması halinde, ilk oylamanın 9 Mayıs 2007 tarihinde tekrarlanması gerekecektir. O takdirde ancak bir oylama daha takvime sığacak; üçüncü ve dördüncü oylamaların yapılmasına da olanak kalmayacaktır.

Anayasanın 102 nci maddesinin üçüncü fıkrasındaki düzenleme bir bütün olduğundan, oylamalardaki aksama doğrudan doğruya tüm seçim takvimini etkileyecektir. Bu nedenle Anayasanın 102 nci maddesinin üçüncü fıkrasını tümüyle ihlal edecek bir uygulama kendisini gösterecektir.

İptali istenen karar yukarıda açıklanan nedenlerle Anayasaya aykırı bir işlem olduğu gibi Anayasaya aykırı bir İçtüzük değişikliği niteliğini de taşımaktadır.

Çünkü bu karar ile İçtüzüğün 121 inci maddesinin birinci fıkrasındaki “Anayasanın 102 nci maddesindeki hükümlere göre seçilir” ibaresi, oylama takvimi açısından uygulamanın, Anayasanın 102 nci maddesinin üçüncü fıkrasındaki esaslara değil TBMM'nin vereceği karara göre, oylamalar arasından en az 3'er günlük ara verilmeden yapılabileceği sonucunu doğuracak biçimde değiştirilmiştir.

Bu ise, yukarıda da belirtildiği gibi Anayasanın 102 nci maddesinin üçüncü fıkrasına açıkça aykırıdır; bu nedenle söz konusu TBMM Kararının (b), (c) ve (d) bentlerinin iptal edilmesi gerekmektedir.

Anayasanın 148 inci maddesi, İçtüzükleri Anayasa Mahkemesinin denetim alanları içerisine almıştır.

Ancak Anayasa Mahkemesi denetimini yaparken işlemin taşıdığı adla bağlı kalmamakta; denetim alanı içindeki işlemlerle aynı etki ve sonuçları doğuran, aynı değerdeki işlemleri de denetim alanı içerisinde görmektedir.

Söz konusu TBMM kararının (b), (c) ve (d) bentleri de eylemli bir İçtüzük değişikliği sonucunu doğuran, İçtüzüğün bir hükmünü değiştiren işlemler olduğu için Anayasa Mahkemesinin denetim alanı içindedir.

Bu nedenle söz konusu (b), (c) ve (d) bentlerinin Anayasa Mahkemesince denetlenerek iptal edilmesi gerekmektedir.

YÜRÜRLÜĞÜ DURDURMA İSTEMİNİN GEREKÇESİ

Anayasaya aykırı eylemli bir içtüzük değişikliği niteliğini taşıyan söz konusu kararın (b), (c) ve (d) bentlerinin, uygulamasının sürdürülmesine, Anayasa Mahkemesince verilecek olan iptal kararının yürürlüğe girmesine kadar imkan tanınacak olursa, Cumhurbaşkanlığı seçiminin tüm oylamaları Anayasaya aykırı bir nitelik taşıyacaktır.

Bunun da Cumhurbaşkanlığı seçiminin tüm aşamalarının meşruiyetini tartışmaya açık tutacağı, Cumhurbaşkanı seçimi konusundaki belirsizliği yaygınlaştıracağı hatta gecikilirse, bu meşruiyet tartışmalarının kapsamına, seçilecek Cumhurbaşkanının yetkilerini kullanması halinde oluşacak işlemlerin de girmesine yol açacağı ortadadır.

Böyle bir durum ise Cumhurbaşkanının Devletin başı olmak konumuna yaraşmayacağı gibi, hukuk devleti ilkesi ile de bağdaşmaz.

Çünkü bir hukuk devletinde, hangi işlem için olursa olsun, hukuki meşruiyeti sağlamak esastır. Bunun yapılamadığı durumlarda hukukun üstünlüğü ilkesi zedeleneceği gibi, hukuka güven duygusu da ortadan kalkar; yalnız devlet kurum ve kuruluşları bakımından değil, fakat kişi hakları açısından da olumsuz etkiler ortaya çıkar.

Bu nedenle, bir hukuk devletinde yasama, yargı ve yürütme organlarına düşen en öncelikli görev, hukuk düzenini hukukun genel ilkelerine, Anayasaya ve kanunlara aykırı işlemlerden arındırmak; devlet yaşamını ve kişi haklarını bu tür işlemlerin olumsuz ve sonradan giderilemeyecek etkilerinden korumaktır.

İptal davasına konu edilen eylemli İçtüzük değişikliği niteliğindeki TBMM Kararının yürürlüğünün, iptal kararı yürürlüğe girinceye kadar durdurulması da, hukuk düzenimizi Anayasaya aykırı bir uygulamadan arındırmanın, bu uygulamanın getireceği meşruiyet tartışmalarının devlet yaşamımız ve kişi hakları bakımından yol açabileceği olumsuz ve sonradan giderilemeyecek etkilerinden korumanın tek yoludur.

Bu nedenle söz konusu TBMM Kararının, iptali istenen (b), (c) ve (d) bentlerinin iptal davası sonuçlanıp, karar yürürlüğe girinceye kadar durdurulması da istenmiştir.

SONUÇ VE İSTEM

TBMM İçtüzüğünün 121 inci maddesinin birinci fıkrasındaki “Anayasanın 102 nci maddesindeki hükümlere göre” ibaresini eylemli olarak değiştiren yukarıda belirtilen TBMM kararının (b), (c) ve (d) bentlerinin iptaline ve iptal kararı yürürlüğe girinceye kadar yürürlüğünün durdurulmasına ilişkin istemimizi saygı ile arz ederiz”.

"