Anayasa Norm Denetimi: 2005-34 Sayılı 07-06-2005 Tarihli Karar: İtiraz-Esas - Ret

II. İNCELEME SONUÇLARI

"...

II- İTİRAZIN GEREKÇESİ

Başvuru kararının gerekçe bölümü şöyledir:

“Yukarıda ifade edilen 4922 sayılı Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanunun 20 nci maddesi T.C. Anayasasının 10, 11 ve 13 üncü maddelerine aykırıdır. Şöyle ki:

1. 4922 sayılı Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanunun 20 nci maddesi Anayasanın 10 uncu maddesine aykırıdır. Anayasanın 10 uncu maddesi,

“Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.

Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.

Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.”

Hükmünü haizdir. Konu ile ilgili olarak geçmiş dönemlerde ve özellikle son zamanlarda çıkartılan yasal düzenlemeler incelendiğinde özellikle benzer mahiyette suçları işleyen kişiler için getirilen cezai müeyyidelerin idari para cezaları öngörüldüğü, yine buna paralel olarak son dönemlerde çıkartılan kanun değişiklikleri ile benzer mahiyetteki suçlar için idari para cezalarının öngörüldüğü açıktır. Bu kapsamda 4854 sayılı Bazı Kanunlardaki Cezaların İdari Para Cezasına Dönüştürülmesine Dair Kanunu ve idari para cezasını içeren diğer yasal düzenlemeleri örnek olarak vermemiz mümkündür. Bu açıdan bakıldığında Yasa ile getirilen mevcut düzenleme T.C. Anayasasının 10 uncu maddesi ile eşitlik ilkesine aykırıdır.

2. Yine T.C. Anayasasının 11 inci maddesi;

“Anayasa hükümleri, yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kurallarıdır.

Kanunlar Anayasaya aykırı olamaz.”

hükmünü amirdir.

3. Nihayet T.C. Anayasasının Anayasaya aykırılığın diğer mahkemelerde ileri sürülmesi başlığını taşıyan 152 nci maddesi,

“Bir davaya bakmakta olan mahkeme, uygulanacak bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin hükümlerini Anayasaya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa, Anayasa Mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar davayı geri bırakır.

Mahkeme, Anayasaya aykırılık iddiasını ciddi görmezse bu iddia, temyiz merciince esas hükümle birlikte karara bağlanır.

Anayasa Mahkemesi, işin kendisine gelişinden başlamak üzere beş ay içinde kararını verir ve açıklar. Bu süre içinde karar verilmezse mahkeme davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır. Ancak, Anayasa Mahkemesinin kararı, esas hakkındaki karar kesinleşinceye kadar gelirse, mahkeme buna uymak zorundadır.

Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmi Gazetede yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiası ile tekrar başvuruda bulunulamaz.”

hükmünü amirdir.

4. Nihayet hukukta önleyici kolluk ile cezai işlemlere ilişkin kolluk faaliyetlerinin ayrımını ortaya koymak lazımdır. Önleyici kolluğun görev alanı suçun işlenmesini engellemeye yönelik olup ceza hukukunun genel prensipleri gereğince idari para cezası ile cezalandırılması hukuk sistematiğinin gereğidir. Kaldı ki mevcut düzenlemeler de bu yolda olup bunun tipik örneği 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ile getirilen yaptırımlardır. Olaya 2918 sayılı Yasa çerçevesinde bakıldığında 4922 sayılı Yasanın 20 nci maddesinde ifade edilen eksikliklerin, 2918 sayılı Yasa ile getirilen eksiklikler için öngörülen eksiklikler ile benzer olduğu açıktır. Aradaki fark her iki yasal düzenleme ile getirilen yaptırımların farklılığından kaynaklanmakta olup benzer mahiyette olan bu suç tipleri için farklı düzenlemelerin getirilmesi, özellikle 4922 sayılı Yasa ile hürriyeti bağlayıcı ceza yaptırımının öngörülmesi T.C. Anayasasının 10 uncu maddesi ile öngörülen eşitlik ilkesine aykırıdır.”"