Anayasa Norm Denetimi: 2005-3 Sayılı 06-01-2005 Tarihli Karar: İptal-Esas - İptal

II. İNCELEME SONUÇLARI

                                                                                ,

                                        

                                    1982/48


                                                                                ,

                                        

                                    1982/73 | yok |

| | 2 | Esas - İptal | Anayasaya esas yönünden aykırılık | 1982/2 | yok |

"...

I- İPTAL İSTEMİNİN GEREKÇESİ

26.7.2001 günlü dava dilekçesinin gerekçe bölümü şöyledir:

“ GENEL OLARAK

Yasa ile kamu maliyesine kaynak yaratılması amaçlanmaktadır.

Yolsuzluklara ve savurganlığa kaptırılan para, vatandaştan zorla tahsil edilmek istenmektedir.

Anayasal devlet, “kolay ve fakat vatandaşları soğutan kaynaklara” değil; kabul edilebilir ve güveni sarsmayan rasyonel kaynaklara başvurmak zorundadır.

AYKIRILIKLAR - GEREKÇELER

1- Yasanın 1 inci maddesi, Anayasanın 6, 13, 23 ve 73 üncü maddelerine aykırıdır.

Madde, yurt dışına her çıkış için 50 ABD doları karşılığı TL. tutarında harç alınmasını, bakanlar kurulunca muafiyetlerin belirlemesini, artırılıp yasal düzeye indirilmesini öngörmektedir.

a) Vergi borcunun bir yabancı paraya endekslenmesi, egemenlik ilkesine aykırıdır (Any. Mad. 61/1). Milli para, yalnızca bir ekonomi aracı değil, aynı zamanda “ulusal simge”dir. Yasama organı, hiçbir yükümlülüğü dış-paraya endeksleyemez. Dış­ paradaki ani hareketleri (fahiş yükselişleri), vatandaşa harç yoluyla yansıtma, bir başka keyfiliktir (Any.Mad. 2, 5).

b) Bu verginin, kaldırılan konut fonunun yerine ikame edildiğini, yasanın gerekçesinden öğreniyoruz. Örtülü fon olan harç; seyahat özgürlüğünü, -hele öğrenim ve benzeri zorunluluklarla yurt dışına çıkan vatandaşların çıkış hakkını- geçerli bir neden olmadan sınırlamaktadır. Küreselleşme gerekleri de gözetildiğinde özgürlükleri kısıtlamaya ilişkin anayasal ölçütlere aykırı davranılmıştır. Demokratik toplum düzeninin gerekleri ve sınırlandırma amacı böyle bir vergiye başvurmayı önler. Kaynak tercihinde sıralama, amaç tahlili yönünden yararlı olacaktır (Any.Mad.13, 23).

c) Konulan vergi, “adaletli ve dengeli” dağılım ilkesi yerine, “en kolay tahsil edilme” kriteri esas alınarak düzenlenmiştir. Ayrıca “muaf”lığı belirleme yetkisi, yürütme organına devrolunamaz (Any.Mad.73/2, 4).

Yürütme organına, yasa ile belirlenen muaflıklarda değişiklik yetkisi tanınabilir.

2- Yasanın 2 nci maddesi, Anayasanın 13, 48, 73 hükümlerine aykırıdır.

Madde, vadeli mevduat ve döviz hesapları ile katılım hesapları için özel işlem vergisi öngörmektedir. Madde, likit değerlerin sistemden ve kayıtlı ekonomiden kaçışını özendirmektedir. Her hesap yenilemesini (vadeyi), vergiyi doğuran olay olarak kabul etmek, vergilendirme prensipleriyle özellikle adalet ilkesiyle bağdaşmadıktan başka, hüküm, bankacılık sözleşmesini akdetme özgürlüğünü, ölçüsüz şekilde sınırlandırmaktadır. Ayrıca vadeli mevduatın ürününe (faizine) vergi uygulaması karşısında, mükerrer vergiye yol açmaktadır (Any. Mad. 13, 48/1, 73).

TALEP - SONUÇ

Yasanın 1 inci ve 2 nci maddelerinin belirtilen ve Yüksek Mahkemece belirlenen nedenlerle iptaline,

karar verilmesi hususu arz ve talep olunur.”"