Anayasa Norm Denetimi: 2002-84 Sayılı 17-09-2002 Tarihli Karar: İtiraz-Esas - İptal

II. İNCELEME SONUÇLARI

"...

II- İTİRAZIN GEREKÇESİ

Başvuru kararının gerekçe bölümü şöyledir:

"Anayasa'nın 87. maddesinde, genel olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin yasa koyma, değiştirme ve kaldırma görev ve yetkisine yer verilmiştir. Yasa tasarı ve tekliflerinin Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde görüşülme usul ve esasları ile yayımlanması Anayasa'nın 88. ve 89. maddelerinde düzenlenmiş, bütçe yasalarının görüşülmesinin usul ve esasları ise 162. maddesinde ayrıca kurala bağlanmıştır. Buna göre bütçe yasa tasarılarının görüşülmesinde ayrı bir yöntem kabul edilerek Genel Kurul'da üyelerin gider artırıcı veya gelir azaltıcı tekliflerde bulunmaları önlenmiştir. Anayasa'nın 89. maddesinde de, diğer yasalardan farklı olarak Cumhurbaşkanı'na bütçe yasalarını bir daha görüşülmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne geri gönderme yetkisi tanınmamıştır. Öte yandan Anayasa'nın 163. maddesinde bütçelerde değişiklik yapılabilmesi esasları düzenlenmiş Bakanlar Kurulu'na kanun hükmünde kararname ile bütçede değişiklik yapma yetkisi tanınmamıştır.

Anayasa'da birbirinden tamamen ayrı ve değişik biçimde düzenlenen bu iki yasalaştırma yönteminin doğal sonucu olarak birinin konusuna giren bir işin ötekiyle ilgili yöntemin uygulanması ile düzenlenmesi, değiştirilmesi veya kaldırılması olanaksızdır.

Anayasa'nın 161. maddesinin son fıkrasında "Bütçe kanununa bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamaz" denilmektedir. Bu hüküm karşısında mevcut yasaların hükümlerini açıkça veya dolaylı değiştiren veya kaldıran hükümler getirmesine olanak görülmeyen bütçe yasalarına ancak bütçeyi açıklayıcı uygulanmasını kolaylaştırıcı nitelikte düzenlemeler konulabilir. Başka bir deyişle bütçe yasaları, yasa konusu olabilecek kurallar içermez. Gelir ya da giderle ilgili bir konuyu olağan bir yasa yerine bütçe yasası ile düzenlemek Anayasa'nın 88. ve 89. maddelerini bu tür yasalar bakımından uygulanamaz duruma düşürür.

Anayasa'nın 161. maddesindeki anılan hükmün getiriliş amacı, bütçe yasalarında yıllık bütçe kavramı dışındaki konulara yer vermemek, böylece bütçe yasalarını ilgisiz kurallardan uzak tutmak ve kendi yapısı içinde bütünleştirmek olduğundan; bütçe yasası ile, bir yasa ya da kanun hükmünde kararnamenin herhangi bir kuralı değiştirilemeyeceği gibi bütçe yasalarına bütçe ile ilgili olmayan bir kural da konulamaz.

Bu durumda, müstakil bir kanun konusu olması gereken itiraz konusu kural, 2001 yılı Bütçe Kanununa, bütçeyle ilgili olmayan bir hüküm konulması niteliğinde olup, belirtilen gerekçelerle Anayasa'ya aykırıdır.

Açıklanan nedenlerle, 2001 Malî Yılı Bütçe Kanunu'nun 43. maddesinin (g) bendinin Anayasa'nın 87., 88., 89. ve 161. maddelerine aykırı olduğu kanısına varıldığından, anılan hükmün iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne başvurulmasına, dava dosyası örneğinin Anayasa Mahkemesi'ne gönderilmesine, esas hakkındaki kararın Anayasa Mahkemesi'nin bu konuda vereceği karardan sonra verilmesine, 14.1.2002 tarihinde karar verildi.""