Anayasa Norm Denetimi: 2002-20 Sayılı 22-01-2002 Tarihli Karar: İptal-Esas - İptal

II. İNCELEME SONUÇLARI

                                                                                ,

                                        

                                    1982/38 | yok | 

"...

I- İPTAL VE YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMLERİNİN GEREKÇESİ

Dava dilekçesinin gerekçe bölümü şöyledir :

"I. GENEL İPTAL SEBEPLERİ

"2001 Malî Yılı Bütçe Kanunu'nun 41'inci maddesinin dava konusu olan (b) bendi aynen şöyledir:

"b) 6326 sayılı Petrol Kanununun 116/3 üncü maddesi gereğince yapılan transferler nedeniyle 1995, 1996 ve 1997 Malî Yılları Bütçe Kanunlarının ilgili harcama kalemlerinden 1995, 1996 ve 1997 yıllarında yapılan kur farkı ödemelerinin ilgililer adına kişi borçları hesabına alınarak terkin edilmesine Hazine Müsteşarlığı'nın bağlı olduğu Bakan yetkilidir"

Hemen ilk bakışta anlaşılacağı gibi, 4611 sayılı 2001 Malî Yılı Bütçe Kanunu'nun bu (m.41/b) hükmü Anayasa'nın 87., 88., 89., 138., 161. ve 162'nci maddelerine açıkça aykırıdır. Çünkü bu hükmün konusu, bütçe kanunu ile değil, normal bir kanunla düzenlenmesi gereken bir konudur.

Şöyle ki:

Anayasa Mahkemesi'nin birçok kararında da belirtildiği gibi:

"Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin görev ve yetkileri Anayasanın 87'nci maddesinde belirtilirken bütçe yasa tasarısını görüşmek ve kabul etmek dışında diğer yasaları koymak, değiştirmek ve kaldırmak biçiminde bir ayrım yapılmıştır. Bütçe yasalarını öteki yasalardan ayrı tutan bu Anayasa ilkesi karşısında, herhangi bir yasa ile düzenlenmesi gereken bir konunun bütçe yasası ile değiştirilmesine ve kaldırılmasına olanak yoktur.

Anayasa'nın 88'inci ve 89'uncu maddelerinde yasaların Türkiye Büyük millet Meclisi'nde teklif, görüşme usul ve esasları ile yayımlanması düzenlenirken, bütçe yasalarının görüşme usul ve esasları 162'nci maddede ayrıca belirtilmiş, Genel Kurul'da üyelerin gider artırıcı veya gelir azaltıcı tekliflerde bulunmaları önlenmiş; 89'uncu maddesiyle Cumhurbaşkanı'na bütçe yasalarının bir daha görüşülmek üzere TBMM'ne geri gönderme yetkisi tanınmamış; 163'üncü maddesinde de bütçelerde değişiklik yapılabilmesi esasları belirlenmiş, Bakanlar Kurulu'na kanun hükmünde kararname ile bütçede değişiklik yapmak yetkisi verilmemiştir.

Anayasa'da birbirinden tümüyle ayrı düzenlenen bu iki yasalaştırma yönteminin doğal sonucu olarak, genel yasalarla düzenlenmesi gereken bir konunun bütçe yasası ile düzenlenmesi, değiştirilmesi veya kaldırılması olanaksızdır.

Anayasa'nın 161'inci maddesinin son fıkrasında, "bütçe kanununa, bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamaz" denilmektedir. Maddenin gerekçesinde de belirtildiği gibi, bütçe yasaları öteki yasalardan ayrı olması nedeniyle, bir yasa kuralı nasıl aynı nitelikte bir yasa kuralıyla değiştirilebilirse, bütçe yasaları da aynı yöntemle hazırlanmış ve kabul edilmiş bir bütçe yasası ile değiştirilebilir. Yasa konusu olabilecek bir kuralı kapsamaması koşuluyla "bütçe ile ilgili hükümler" ifadesi de bütçeyi açıklayıcı, uygulanmasını kolaylaştırıcı nitelikte düzenlemeler olarak değerlendirilmelidir.

Bir yasa kuralının bütçeden harcamayı ya da bütçeye gelir sağlamayı gerektirir nitelikte bulunması, mutlak biçimde "bütçe ile ilgili hükümlerden" sayılmasına yetmez. Her yasada değişik türde gidere neden olabilecek kurallar bulunabilir. Böyle kuralların bulunmasıyla örneğin, yargı, savunma, eğitim, sağlık, tarım, ulaşım ve benzeri kamu hizmeti alanlarına ilişkin yasaların bütçeyle ilgili hükümler içerdiği kabul edilirse, bu konulardaki yasaların değiştirilip kaldırılması için de bütçe yasalarına hükümler koymak yoluna gidilebilir. Oysa, bu tür yasa düzenlemeleri, bütçenin yapılması ve uygulanması yöntemiyle ilişkisi bulunmayan, yasakoyucunun başka amaçla ve bütçe yasalarından tümüyle değişik yöntemlerle gerçekleştirilmesi gereken yasama işlemleridir. 161'inci maddedeki "bütçe ile ilgili hüküm" ifadesine dayanılarak, gider ya da gelirle ilgili bir konuyu olağan bir yasa yerine bütçe yasası ile düzenlemek, Anayasa'nın 88'inci ve 89'uncu maddelerini bu tür yasalar bakımından uygulanamaz duruma düşürür.

Anayasa'nın 161'inci maddesinin getiriliş amacı, bütçe yasalarında, yıllık bütçe kavramı dışındaki konulara yer vermemek, böylece bütçe yasalarını ilgisiz kurallardan uzak tutmak, kendi yapısı içinde bütünleştirmektir. (T. 15.2.1995, E.1994/69, K.1995/8)

Öte yandan Anayasa'nın 138'inci maddesinin son fıkrasına göre,

"Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez."

Anayasa'nın bu açık ve kesin hükmüne rağmen, 2001 Malî Yılı Bütçe Kanunu'nun 41/b maddesinin amacı bugünkü kur üzerinden 68 (altmışsekiz) trilyon liralık bir yolsuzluğu belgeleyen Sayıştay ilamlarını etkisiz kılmaktadır.

Kısaca, 2001 Malî Yılı Bütçe Kanunu'nun 41/b maddesi, Anayasa'nın 87., 88., 89., 138., 161. ve 162'nci maddelerine açıkça aykırıdır.

II. YÜRÜRLÜĞÜ DURDURMA SEBEPLERİ

1) 2001 Malî Yılı Bütçe Kanunu'nun 41/b maddesi Anayasa'ya açıkça aykırıdır.

2) Dava konusu (41/b) maddenin, yürürlüğünün durdurulmaması halinde, ülkemiz için telafisi imkansız bir takım zararlar doğuracağı gayet açık ve kesindir.

3) Mezkur madde için yürürlüğün durdurulması kararı verilmesi durumunda ülkemizde hukuki bir boşluk doğmayacaktır.

SONUÇ : Anayasa'nın 87., 88., 89., 138., 161. ve 162'inci maddelerine açıkça aykırı olup uygulanması halinde telafisi imkansız zararlar doğuracağı kesin bulunan 20.12.2000 tarih ve "4611 sayılı 2001 Malî yılı Bütçe Kanunu"nun 41/b maddesi hakkında acilen yürürlüğün durdurulması ve iptal kararı verilmesini saygılarımla arz ederim.""