Anayasa Norm Denetimi: 2002-193 Sayılı 26-11-2002 Tarihli Karar: İtiraz-Esas - İptal

II. İNCELEME SONUÇLARI

                                                                                ,

                                        

                                    1982/130 | yok | 

"...

II- İTİRAZIN GEREKÇESİ

Başvuru kararının gerekçe bölümü şöyledir:

"l- Sanığın eyleminin sabit olması halinde itiraza konu olan kuralın sanık hakkında uygulanması mutlaktır. Çünkü mahkememizce de benimsenen Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun devamlılık arzeden kararları gereğince genel nüfus sayımının yapıldığı sırada iptali istenen 219 sayılı KHK.nin 32. maddesinin 1. fıkrasının 1. cümlesinde açık olarak "Genel nüfus sayımlarında sokağa çıkma yasağı konur..." kuralı konulmuş olup, il veya ilçenin en büyük mülki idare amirinin tespit edeceği zaman dilimi içinde konulan sokağa çıkma yasağı usulünce halka ilan edildiğinde ve bu zaman diliminde sokağa çıkıldığında TCK.nun 526/1. maddesinde düzenlenen yetkili merciilerin emir ve yasaklarına uymamak suçu oluşur.

2- 2709 sayılı T.C. Anayasasının;176/1. maddesi delaletiyle başlangıç bölümünde (hükümlerinde) ve 2, 5 ve 6. maddelerinde; Türkiye Cumhuriyeti Devleti Hukuk devleti olup, kimsenin hukuk devleti dışına çıkamayacağı ve üstünlüğün Anayasa ve Kanunlarda olduğu, hiçbir kimsenin veya organın kaynağının Anayasadan almayan bir devlet yetkisini kullanamayacağı,

7. maddesinde; yasama yetkisi ile donatılmış olan T.B.MM'nin yasama yetkisini devredemeyeceği,

11. maddesinde; Anayasa kurallarının tüm kurumları ve kişileri bağlayacağı ve kanunların Anayasa'ya aykırı olamayacağı,

13. maddesinde; temel hak ve hürriyetlerin Anayasa'nın sözüne ve ruhuna uygun olarak kanunla sınırlanabileceği, sınırlamanın da DEMOKRATİK TOPLUM DÜZENİNİN GEREKLERİNE AYKIRI OLAMAYACAĞI,

17. maddesinde; kimsenin insan haysiyeti ile bağdaşmayan bir ceza ve muameleye tabi tutulamayacağı,

22. maddesinde; herkesin haberleşme hürriyetine sahip olduğu ve bunun gizliliğinin esas olduğu,

23. maddesinde; herkesin yerleşme ve seyahat hürriyetine sahip olduğu ve bunun ancak kanunla sınırlanabileceği,

24. maddesinde; herkesin vicdan, dini inanç ve kanaat hürriyetine ve ibadet, dini ayin ve tören yapma hakkına sahip olduğu,

38. maddesinde ve genel hüküm niteliğindeki TCK.nun l, 10 ve 29/1. maddelerinde suç ve cezaların kanunla takdir ve tayin edilebileceği,

42. maddesinde; kimsenin eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamayacağı,

49. maddesinde; çalışmanın herkesin hakkı ve ödevi olduğu,

87. maddesinde; T.B.M.M'nin kanun koyma, kanunu değiştirme ve kanunu kaldırma görev ve yetkisinin olduğunu,

91. maddesinde; T.B.M.M'nin Bakanlar Kuruluna kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi verebileceği ancak sıkıyönetim ve olağanüstü durumlar haricinde Anayasa' nın ikinci ve ikinci bölümlerinde yer alan (ki yukarıda sözü edilen Anayasa'nın 13, 17, 22, 23, 24, 38. maddeleri bu bölümler kapsamındadır) Temel haklar kişi hakları ve ödevleri ile dördüncü bölümde yer alan siyasi haklar ve ödevlerin kanun hükmünde kararname ile düzenlenemeyeceğini, emreden amir kurallardır.

3- Özet olarak belirtilen amir kurallar gereğince temel hak ve hürriyetlerin kısıtlanması ancak kanunla tayin edileceğinden, kanun koyma yetkisi T.B.M.M.'ne ait olduğundan yürütme organı olan Bakanlar Kurulu'nun 21. yüzyıla girdiğimiz 2000 yılında teknik yöntemlerle nüfus sayımını gerçekleştirmesi mümkün iken sırf yerleşim yerlerinin ve ülkemizin genel nüfusunun tespiti amacıyla sayım günü sokağa çıkma yasağı konulması, sayılan vatandaşlar için dahi sokağa çıkma yasağının ilan edilecek zamana kadar devam ettirilmesi ve işbu yasağın devam edeceği sürenin mülki idare amirlerinin (idarenin) takdirine bırakılması, kimi yerlerde sayım günü sokağa çıkma yasağının kaldırılmasının diğer yerlere göre daha erken veya daha geç olabileceği bunun da ülkedeki vatandaşlar ve misafir yabancılar için eşitlik ilkesine aykırı olması ve sokağa çıkma yasağı nedeniyle yasak süresince Anayasa'nın yukarıda belirtilen maddelerinde ve daha nice maddelerinde belirtilen temel hak ve hürriyetlerin kanun yerine, kanun hükmünde kararname ile kısıtlanması hususu kaynağını Anayasa'dan almadığından, bu şekilde düzenleme yapılması Anayasa'nın sözüne ve özüne uygun düşmediğinden, Demokratik toplumlarda basit tedbirler ve masraflarla yapılabilecek bir uygulamanın katı bir şekilde sokağa çıkma yasağı konularak halledilmesi de sözkonusu olamayacağından itiraza konu kural Anayasa'nın sözüne ve özüne aykırıdır.

4- Belirtilen ve Yüksek Mahkemenizce resen nazara alınacak diğer nedenlerle itiraza konu kanun hükmünde kararnamenin 32. maddesinin 1. fıkrasının 1. cümlesinin Anayasa'ya aykırı olması ve yerinde olmaması nedenleriyle Anayasa'nın 152. maddesi gereğince Mahkememizce resen itirazen İPTALİNE karar verilmesi itiraz ve arz olunur.""