Anayasa Norm Denetimi: 2000-29 Sayılı 17-10-2000 Tarihli Karar: İptal-Esas - İptal

II. İNCELEME SONUÇLARI

"...

I-İPTAL VE YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİNİN GEREKÇESİ

Dava dilekçesindeki iptal gerekçesinin ilgili bölümü şöyledir:

" 06/07/2000 tarih ve 606 sayılı KHK, yürürlük ve yürütme maddeleriyle birlikte (toplam) 9 maddeden oluşmaktadır.

-1. madde ile, daha önce de belirtildiği gibi görev süresi 53 yıl sonra, 2053 yılının bitimi ile sona erecek olan bankanın faaliyet süresi, "süresiz" hale getirilmektedir. Ancak 53 yıl sonra gündeme gelebilecek bir konu, KHK ile düzenlemeyi gerektirecek kadar "önemli", "zorunlu" ve "acil" olmadığı için birinci madde Anayasa'nın 91. maddesine aykırıdır.

-2. madde ile, 6219 sayılı Kanun'un 5. maddesi değiştirilerek, "banka sermayesinin miktarı ile her payın itibari kıymetinin banka ana sözleşmesinde belirtileceği" hükme bağlanmıştır. Böyle bir düzenlemenin de "önemlilik", "zorunluluk" ve "aciliyet" unsurlarını taşımadığı gayet açıktır. Bu yüzden KHK'nin 2. maddesi de Anayasa'nın 92. maddesine aykırıdır.

-606 sayılı KHK'nin 3. maddesi ile, 6219 sayılı Kanun'un 6. maddesi değiştirilerek hisse senetlerinin "nama yazılı" olacağı belirtilmiştir. 46 yıldan beri özel hukuk kurallarına göre çalışan bir bankanın hisse senetlerinin nama yazılı olacağının belirtilmesi KHK ile düzenlenecek kadar "önemli", "zorunlu" ve "acil" bir konu değildir.

Anayasa'ya aykırı olan düzenlemenin iptali gerekir.

-Kararname'nin 4. maddesi ile, 6219 sayılı Kanun'un 15. maddesinin birinci fıkrası deştirilerek, "Bankanın İdare Meclisi'nin yapısında küçük bir değişiklik yapılmıştır.

Değişiklikten önce,

Bankanın İdare Meclisi; dördü (A), ikisi (B), ikisi (C) grubu hisse senedi sahiplerini temsil etmek üzere sekiz üyeden oluşurken, şimdi (B) grubunun bir temsilcisi (C) grubuna verilmiştir.

4. maddenin yaptığı değişiklik bundan ibarettir. Böylesine basit bir değişikliğin KHK'ye konu olamayacağı açıktır.

Kısaca 4. maddenin de iptali gerekir.

-KHK'nin 5. maddesi ile 6219 sayılı Kanun'un 16. maddesi başlığı ile birlikte değiştirilmiştir.

Kanun'un 16. maddesi daha önce "Umum Müdür" başlığını taşırken, bundan böyle "Genel Müdür" başlığını taşıyacaktır.

16. maddede yapılan ilk değişiklik budur.

16. maddede yapılan ikinci değişiklik ile, Banka Genel Müdürü'nün Başbakan tarafından atanacağı hükme bağlanmıştır.

KHK ile yapılan böyle bir değişiklik hem "önemlilik", "zorunluluk" ve "ivedilik" unsurlarını taşımadığı için Anayasa'nın 91. maddesine, hem de Anayasa'nın 2. maddesinde ifadesini bulan "Demokratik Hukuk Devleti" ilkesine aykırıdır.

Ayrıca, tamamen özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren ve üzerinde Devletin hiçbir hakkı bulunmayan bir bankanın genel müdürünün doğrudan doğruya Başbakan tarafından atanması, özelleştirmeye değil, olsa olsa "Devletleştirme"ye yönelik bir değişiklik olabilir.

16. maddede yapılan diğer değişiklikler ise Genel Müdür'ün "niteliklerini" ve "görev süresini" belirleyen, KHK'ye konu olamayacak kadar basit değişikliklerdir.

-606 sayılı KHK'nin 6. maddesi ile, 6219 sayılı Kanun'un bazı hükümleri yürürlükten kaldırılmış, 7. maddesi ile, anılan (6219 sayılı) Kanun'a iki adet ek madde, iki adet de geçici madde eklenmiştir.

Gerek ek maddeler gerekse geçici maddeler KHK'ye konu olabilecek nitelikte maddeler değildir, hiçbirinde "önemlilik", "zorunluluk" ve "ivedilik" unsurları yoktur.

Ayrıca, "Ek Madde 2", Banka sermayesinin % 55'ine tekabül eden (A) grubu hisse senetlerinin satışına Bakanlar Kurulu'nu yetkili kıldığı için, Anayasa'nın 91. maddesinin yasakladığı alana girmiş, Anayasa'nın ikinci kısmının ikinci bölümünde yer alan mülkiyet hakkına müdahale etmiştir. Böyle bir düzenleme, aynı zamanda Banka'yı Devletleştirme demektir.

"Geçici Madde 1", mevcut Genel Müdürü, dört yıllık bir süre için yeniden atamıştır. Böyle bir atama, Anayasamızın 2. maddesinde ifadesini bulan "Demokratik Hukuk Devleti" ilkesine aykırıdır. Çünkü, böyle bir atama 46 yıldan beri, tamamen özel hukuk kurallarına göre çalışan muazzam bir kuruluşun yönetimine, ortada hiçbir sebep yokken, keyfi bir şekilde "müdahale"anlamına gelir.

8. ve 9. maddeler ise "yürürlük" ve "yürütme" maddeleridir. Diğer maddelerin iptali ile, uygulanma olanakları kalmayacağı için bu iki maddenin (8. ve 9. maddelerin) de iptali gerekir."

Dava dilekçesindeki yürürlüğün durdurulması isteminin gerekçesi şöyledir:

"606 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin yürürlüğünün durdurulması gerekçelerini kısaca şu şekilde sıralamak mümkündür.

1) 606 sayılı KHK'nin anayasal dayanağı yoktur. Başka bir deyişle 606 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin düzenlediği konular, 29.6.2000 tarih ve 4588 sayılı Yetki Kanunu'nun kapsamına girmemektedir.

2) 606 sayılı KHK, normal dönemlerde KHK ile düzenlenemeyecek alana, "yasak alan"a, Anayasa'nın ikinci kısmının ikinci bölümüne girmiş; "mülkiyet hakkına" müdahale etmiştir.

3) 606 sayılı Kanun Hükmünde Kararname bir bütün olarak Anayasa'nın Başlangıç Kısmı'nın dördüncü fıkrasına, 6., 7., 35., 87., 91. ve 153. maddelerine açıkça aykırıdır.

4) 606 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin uygulanması halinde Hukuk Devleti, Vakıflar, bankacılık ve ülke ekonomisi bakımından, telafisi imkansız birçok zararların meydana geleceği gayet açıktır.

5) 606 sayılı KHK hakkında yürürlüğün durdurulması kararı verilirse hukukumuzda herhangi bir boşluk meydana gelmeyecektir.

6) Eğer 606 sayılı KHK hakkında yürürlüğün durdurulması kararı verilmeyip de bilahare iptal kararı verilecek olursa bu iptal kararı tamamen etkisiz kalacaktır. Çünkü satılan hisse senetlerini geri almak mümkün olmayacaktır.

Sonuç ve Talep:

Açıkça Anayasa'ya aykırı olarak hazırlanıp 26.7.2000 tarihli, 42141 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6.7.2000 tarih ve 606 sayılı "Türkiye Vakıflar Bankası Anonim Ortaklığı Kanunu'nda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin tamamı hakkında, yukarıda açıkladığımız gerekçelerle ve Yüksek Mahkeme'nin inceleme esnasında bizzat tespit edeceği diğer sebeplerle, acilen yürürlüğün durdurulması ve iptali kararı verebilmesini,

Arz ederim, saygılarımla""