Anayasa Norm Denetimi: 1998-2 Sayılı 21-01-1998 Tarihli Karar: İtiraz-Esas - Ret

II. İNCELEME SONUÇLARI

                                                                                ,

                                        

                                    1982/49


                                                                                ,

                                        

                                    1982/60 | yok | 

"...

II- İTİRAZIN GEREKÇESİ

İtiraz başvurusunun gerekçe bölümü şöyledir :

"Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin Klassis Otelinin Sahibi olduğunu davalı ile yaptıkları kira sözleşmesi gereğince otelin talih oyunları salonunun dört yıl süreli olarak kiraya verdiğini, 10.8.1997 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 4302 sayılı Yasanın geçici 1. maddesi ile Turizm Bakanlığı tarafından önceden izin verilmiş talih oyunları işletmelerinin izinlerinin Yasanın Resmi Gazetede yayınlanmasını izleyen gündenbaşlayarak 6 ay sonra kendiliğinden hükümsüz olup bu tarihten sonra faaliyetlerine izin verilmeyeceği hükmünü içermesi nedeniyle davalının kira sözleşmesini fesh ettiğine dair noter aracılığı ile ihtarname gönderdiğini ve aralarında muaraza çıktığını 4302sayılı Yasanın 1. maddesinin T.C. Anayasasının 2 ve 48. maddelerine aykırı olduğunu ileri sürerek, konu ile ilgili Cumhurbaşkanlığının yasayı veto gerekçelerini içeren yazısı, Prof. Süheyl Batum'un konuya ilişkin mütealası Anayasa Mahkemesi'nin konu ile dolayısıyla ilgili çeşitli kararlarını ve diğer delillerini ibraz etmiş Muarazanın önlenmesi ile kira sözleşmesinin sona erdiği iddiasının geçersiz olduğunun tesbitine karar verilmesini talep etmiştir.

Anayasa'nın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyetinin nitelikleri arasında Demokratik bir Hukuk Devleti olduğu açıklanmıştır. Anayasa'nın 11. maddesinde Anayasa Hükümlerinin yasama organını da bağlayan temel hukuk kuralları olduğu açıklanmıştır. Bu durumda yasa koyucu, yasaları yapma görevini yerine getirirken Anayasanın ilkeleri ile bağlı olduğu gibi, Anayasa Mahkemesinin çeşitli kararlarında açıklandığı gibi bütün uygar ülkelerde kabul edilen Temel Hukuk İlkeleri ile de bağlıdır. Bu nedenle takdir yetkisi sınırsız değildir. Ayrıca Anayasanın 48. maddesinde herkesindilediği alanda çalışma ve sözleşme özgürlüğüne sahip olduğu ve özel teşebbüs kurmanın serbest olduğu belirtilmiştir.

Somut olayımızda talih oyunları işletmelerinin kurulması da, Çalışma ve sözleşme özgürlüğü kapsamındadır. Yasa koyucunun Temel Hak ve Özgürlükleri Kamu yararı amacı ile sınırlarken, Anayasanın 13. maddesine göre demokratik toplum düzeninin gereklerine aykırı ve öngörülen amaç dışında kullanılmasını engelleyici düzenlemeler getirilmemelidir. Sınırlama getirilirken, yukarıda açıklandığı gibiAnayasanın ve Temel Hukuk ilke ve kuralları gözönünde bulundurularak ancak istisnai olarak demokratik toplum düzeninin sürekliliği için zorunlu olduğu ölçüde amaç dışına çıkılmayarak sınırlamalar getirilmelidir.

Prof. Süheyl Batum'un inceleme yazısında gösterildiği gibi burada ölçülülük ilkesi öne çıkmaktadır ve "Meşru amaç güdülerek sınırlanmış olsalar bile, getirilen sınırlama, bu amacın zorunlu yahut gerekli kıldığından fazla olmayacak, sınırlama maksimum ölçüde değil, amaca ulaşmak için minimum ölçüde olması" gerektiği Anayasa Mahkemesinin kararlarında açıklanmıştır. Oysa 4302 sayılı Yasanın geçici 1. maddesi ile getirilen sınırlama ile amaç ve araç arasındaki makul ölçü aşılarak Teşebbüs ve Çalışma özgürlüğünün kullanılmasını ortadan kaldıran bir sınırlama getirilmektedir. Ayrıca Devlet yasal ve idari düzenlemeler ile talih oyunları işletmelerinin açılmasına ve faaliyetine izin vermiş yerli ve yabancı girişimcilerin bu alanda yatırım yapmaları ve tesisler kurmalarını desteklemiştir. 4302 sayılı Yasanın geçici 1. maddesi ile bu hakkın kullanılması tamamen ortadan kaldırılarak, kazanılmış haklara saygı ilkesi de zedelendiği kanaatına varılmıştır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle 4302 sayılı Yasanın geçici 1. maddesinin Anayasanın 2., 13. ve 48. maddelerine aykırı olabileceği ve davacı vekilinin Anayasaya aykırılık iddiaları ciddi görüldüğünden Anayasanın 152. maddesi gereğince, anılan yasanın iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulması konusunda 22.10.1997 tarihli ara kararı verilmiştir.""