Anayasa Norm Denetimi: 1996-41 Sayılı 23-10-1996 Tarihli Karar: İtiraz-Esas - Ret

II. İNCELEME SONUÇLARI

"...

II- İTİRAZIN GEREKÇESİ

Mahkeme'nin başvuru kararındaki gerekçesi şöyledir:

"Davacı Kanal 6 Radyo ve Televizyon Yayıncılığı Ticaret Anonim Şirketinin ileri sürdüğü itirazı aşağıda özetlenmiştir.

3984 sayılı Yasanın 35. maddesinde;

"Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu bu kanunda öngörülen yayın ilke ve esaslarına uygun yayın yapmakla yükümlüdür.

Yayın ilke ve esaslarının ihlali halinde Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu, ihlalin niteliği ve ağırlığı açıkca belirtilerek üst kurulca uyarılır.

Durdurmayı gerektirecek şekilde yayın yapılması halinde, üst kurulun bu doğrultuda vereceği karar üzerine Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu Genel Müdürü ve Yönetim Kurulunun görevi düşer" hükmüne yer verildiği, aynı nitelikteki yayın kuruluşlarından birine aynı yasanın 33. maddesi ile kapatma cezası öngörülmüş iken diğer yayın kuruluşu için çok daha hafif olan, genel müdürün ve yönetim kurulunun görevinin düşürülmesinin eşitlik ilkesine aykırı olduğu öne sürülmüştür.

Bakılmakta olan davanın usulüne uygun olarak açılmış, görüm ve çözümü mahkememizin görev ve yetkisinde olduğu ve iptali istenen yasa kuralının bu davanın dayanağı olan kural olduğu saptanarak, kuralın Anayasa'ya aykırılık iddiasının ciddiyeti yönünden mevzuat incelemesine geçildi.

Anayasanın temel hak ve hürriyetler ve haberleşme, düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetine ilişkin maddeleri ile basın ve yayınla ilgili olan ve gerek yazılı basını ve gerekse görsel basını kapsamı içine alan maddelerinin bir bütün halinde tetkikinden, basın hürriyetinin sınırlanmasında 26 ve 27. maddelerin dikkate alınacağı açıklanmak suretiyle basın hürriyetinin belirtilen bazı şartların gerçekleşmesi halinde sınırlanabileceği kabul edilmiştir. Ancak bu sınırlamaların yerine getirilmesinde, gecikmesinde sakınca bulunan acil haller haricinde mutlaka hakim kararı aranmıştır. Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de yine belli edilen süreler dahilinde hakimin kararı şart koşulmuştur. Oysa Anayasa'ya aykırılığı öne sürülen 3984 sayılı Kanunun 33. maddesinin ikinci fıkrasında, herhangibir şekilde bir mahkeme kararına gerek duyulmaksızın "üst kurul'a görsel yayın kuruluşunu kapatma yetkisi verilmiştir.

Kapatma kararları programın yayınlanmasından sonra verildiğinden programın yayın ilkelerine aykırılığının doğurduğu sakınca önlenmediği gibi hakim kararında gerek olmaksızın yayın izninin bir yıla kadar durdurulmasına veya iptaline ilişkin RTÜK'e verilen geniş yetki demokratik toplum düzeni gereklerine uymamaktadır. Bu sebeple 3984 sayılı Kanunun 4. maddesinde yer alan ilkelerin çerçevesinin genişliği de gözönüne alındığında 3984 sayılı Kanunun 33. maddesinin 2 ncı fıkrası ile RTÜK ne verilen yayın izni durdurulması veya yetkisi TC. Anayasası ile getirilen temel hak ve özgürlüklerin sınırlanması haberleşme hürriyeti; düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti, basın hürriyeti ile ilgili genel temaya aykırıdır.

Açıklanan nedenlerle 3984 sayılı Kanunun 33. maddesinin 2. fıkrasının Anayasanın 13, 22, 26, 28, 29 maddelerine aykırı olduğu kanısına varılarak 2949 sayılı Anayasa Mahmesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunun 28. maddesi 2. bendinde belirtilen belgelerin Anayasa Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesine, 10.4.1996 tarihinde oybirliği ile karar verildi.""