Anayasa Norm Denetimi: 1995-62 Sayılı 07-12-1995 Tarihli Karar: İtiraz-Esas - Ret

II. İNCELEME SONUÇLARI

                                                                                ,

                                        

                                    1982/49


                                                                                ,

                                        

                                    1982/60 | yok | 

"...

II- İTİRAZIN GEREKÇESİ

İtiraz yoluna başvuran Mahkemenin 20.9.1995 günlü kararının gerekçesi aynen şöyledir :

"Davacı vekilinin tavzih dilekçesinde belirttiği üzere 11.080.000.-TLnin davacı Nazilli Ziraat Odasından emekli olan bir işçi için SSKnın ödediği sosyal yardım zammının 506 sayılı Yasa'nın Ek 24/L maddesi uyarınca davacıdan istendiği, taraflar arasında uyuşmazlık dışı kalmaktadır.

15.5.1957 günlü, 6964 sayılı Ziraat Odaları ve Ziraat Odaları Birliği Kanunu uyarınca Ziraat Odaları bu Yasa'da yazılı esaslar uyarınca meslek hizmetleri görmek, tarım sektörünün her alanda genel menfaatlere uygun olarak gelişmesine ve devletin tarımsal plan ve programlarının gerçekleşmesine yardımcı olmak, çiftçilerin müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, tarımda iş, meslek disiplin ve ahlakı ilebirliğini korumak, çiftçilerin birbirleri ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak amacıyla kurulan tüzelkişiliğe sahip kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşları olarak nitelendirilmektedir.

506 sayılı Yasa'nın, 3995 sayılı Yasa ile değişik 24/L. maddesinde "Genel ve katma bütçeli idareler, mahalli idareler, döner sermayeli kuruluşlar gibi kamu kuruluşları ile kanunla ve kanunların verdiği yetkiye istinaden kurulan diğer kuruluşlar ... ve iştiraklerinden aylık bağlanmasına hak kazandıktan sonra ayrılanlardan; 506 sayılı Kanun hükümlerine göre malüllük, yaşlılık ve ölüm aylığı bağlananların ilk sosyal yardım zammı ödemeleri söz konusu kuruluşlar adına Kurum'ca yapılır. Yukarıda belirtilen kuruluşlar adına Kurumca yapılan ilk sosyalyardım zammı ödemeleri ile bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar ilgili kuruluşlarca Kurum'a ödenmemiş sosyal yardım tutarları bu kuruluşlara yapılacak yazılı bildirim tarihinden itibaren en geç 1 ay içinde def'aten Kurum'a ödenir. Kurum'un yazılı bildiriminde isimleri belirtilenlere sonraki aylarda ödenmesi gereken sosyal yardım zammı tutarları, yeni bir bildirim beklenmeksizin ilgili kuruluşlarca her ay emekli aylığı ödeme tarihlerinden önce Kurum'un ilgili hesabına yatırılır. Kurumlar vergisi mükellefi olan kurum ve kuruluşlarca bu madde gereğince yapılan ödemeler kurumlar vergisi uygulamasında gider yazılabilir." denilmektedir.

Yasa koyucunun 3395 sayılı Yasayla sosyal yardım zammı ödeme yükümlülüğünü 506 sayılı yasa'nın Ek 24/L. maddesi ile kamu kuruluşlarına yüklediği, bu konuyla ilgili Anayasa Mahkemesi'ne mahkememizce başvurulduğu, ancak oy çokluğuyla Anayasa'ya aykırılık itirazının reddolunduğu, bilinmektedir.

506 sayılı Yasa'nın Ek 24/L. maddesinde 1.6.1994 günlü 3995 sayılı Yasa'nın 15. maddesiyle yapılan değişiklikle kapsam genişletilmiş ve Mahkememize Anayasa Mahkemesi'ne 10 yıllık süre beklemeksizin başvuru hakkı doğmuş bulunmaktadır.

Dava dilekçesinde, davacı terditli (kademeli) olarak talep neticesini yazmış bulunmaktadır. Ancak, gerek Ziraat Odası'nın sosyal yardım zammından sorumlu tutulup tutulmamasında ve gerekse sosyal yardım zammından davacının sorumlu olup olmadığının belirlenmesinde uygulanacak Yasa hükmü 3995 sayılı Yasa ile değişik 506 sayılı Yasa'nın Ek 24/L. maddesindeki "kanunla ve kanunların verdiği yetkiye istinaden kurulan diğer kuruluşlar..." sözcükleri davada uygulanacak kural olmaktadır.

Terditli davada mahkeme ilk önce terditli (kademeli) taleplerden birincisini inceler. Bunu yerinde görürse ikinci talebin incelenmesine gerek kalmaz. Mahkememizce birinci talep olan Ziraat Odası'nın kanunla ve kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulmuş genel ve devlete bağlı kuruluşlar içerisinde mütalaa edilmediği, yorum yoluyla belirlenmesi istenmiş ise de 506 sayılı Yasa'nındeğişik Ek 24/L. maddesinde genel ve katma bütçeli idareler, mahalli idareler, döner sermayeli kuruluşlar gibi kamu kuruluşları içerisine girmeyen davacı kuruluşun kanunla kurulmuş diğer kuruluşlar içerisinde bulunduğu, bu nedenle sosyal yardım zammı ödemekle yükümlü olacağı, açıktır.

Mahkememizce ilk celsede ihtiyati tedbir talebinin reddi de dolaylı olarak bu kanaate varıldığının bir göstergesidir.

Öte yandan, Kırşehir Ziraat Odası'nın Ankara 7. İş Mahkemesi'ne açtığı aynı mahiyetteki dava sonucunda davanın 22.2.1995 günlü 1994/2013 E., 1995/58 K. sayılı kararının Yargıtay 10. Hukuk Dairesi tarafında 2.5.1995 günlü, 1995/4026 E., 1995/4305 K. sayılı kararıyla onanmış olması nedeniyle tespite ilişkin talebin Yargıtay İçtihadlarıyla da kabul olunduğu üzere haklı bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Bu nedenle, 506 sayılı Yasa'nın 3995 sayılı Yasayla değişik Ek 24/L. maddesi hükmünün Anayasa'ya aykırılık itirazı Mahkememizce aşağıdaki gerekçelerle ciddî bulunmuştur.

Ülkemizin ağırlıklı olarak bir tarım ülkesi olduğu, Ziraat Odalarının 15.5.1957 günlü 6964 sayılı Yasa ile kurulmuş meslek hizmetleri görmek, tarımsal sektörün her alanda genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini ve devletin tarımsal plan ve programlarının gerçekleşmesine yardımcı olmak, çiftçilerin müştereken ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, tarımda iş, meslek, disiplin ve ahlâkı ile birliğini korumak, çiftçilerin birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere kurulan tüzelkişiliğe sahip kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşlarıdır, yolundaki düzenleme uyarınca 506 sayılı Yasa'nın 1.6.1994 günlü, 3995 sayılı Yasa'nın 15. maddesiyle değiştirilen Ek 24/L. maddesi bendinde yer alan "... kanunla ... kurulan diğer kuruluşlar..." sözcüklerinin olayda uygulama yeri bulunduğu, özel tüzelkişilere ve diğer meslek odalarına sosyal yardım zammı yükümlülüğü getirilmediği halde tarımın gelişmesi için kurulmuş, devletten önemli bir yardım almayan, kamu kurumu niteliğindeki bir meslek kuruluşunun sosyal yardım zammından sorumlu tutulmasının Anayasa'nın 10. maddesinde yer alan eşitlik ilkesine, Anayasa'nın çalışanların korunması, işsizliğin önlenmesine yönelik 49. maddesine aykırı olarak emeklilik süresi yaklaşan işçilerin kamu kuruluşundan emekliolmak amacıyla ayrılmasının önlenmesi için 1475 sayılı Yasa'nın 13. maddesine göre, ihbar öneli vererek veya ihbar öneline ait ücreti peşin ödeyerek işverenin hizmet sözleşmesini sona erdirmesini özendirecek bir uygulamaya yol açabilecek nitelikte olduğundan Anayasa'nın 49. maddesine ve Anayasa'nın 60. maddesinde yer alan sosyal güvenlik hakkını sağlamak yolunda devletin gerekli tedbirleri alıp örgüt kurmasını esas alan bu hükmüne aykırı olarak Sosyal Sigortalar Kurumu'nun yükümlülüğünü, kamu kurumu niteliğindeki bir meslek odasına bırakmasının, Anayasa'nın 60. maddesine aykırılığı nedeniyle davacı vekili ve temsilcilerinin Anayasa'ya aykırılık itirazları ciddi bulunduğundan, Anayasa'nın 152. maddesi ve 2949 sayılı Yasa'nın 28. maddesi uyarınca, konunun Anayasa Mahkemesi'ne intikal ettirilmesine", karar verilmiştir."