Anayasa Norm Denetimi: 1995-53 Sayılı 28-09-1995 Tarihli Karar: İtiraz-Esas - Ret

II. İNCELEME SONUÇLARI

"...

II - İTİRAZIN GEREKÇESİ

Mahkemenin başvuru kararındaki itiraz gerekçesi aynen şöyledir :

"HUMK'nun çerçevesinde hasımlı davalarda taraf teşekkülü ve bu amaçla aynı Kanunun 183. maddesi gereğince, davalıya davetiye çıkartılması icap olunmaktadır.

Yabancı mahkemelerin vermiş oldukları boşanma davalarının Türk Mahkemelerince tenfizi suretiyle tanınmasında yine aynı usuller cari bulunmaktadır.

Türk vatandaşı kişinin boşandığı yabancı uyruklu eşinin Avusturya vatandaşı olması halinde dosya içerisinde mevcut iki ülke arasındaki anlaşmaya istinaden Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü'nün görüşü doğrultusunda taraf teşekkülüne gerek kalmamakta ve dava hasımsız olarak açılmaktadır.

Yabancı uyruklu eş Avusturya vatandaşı olsun veya olmasın mahkemeye ibraz edilen deliller yabancı mahkemenin vermiş olduğu karar ilâmı ile bunun tasdikli tercümesinden ibarettir. Bu delillere karşı davalının ileri sürebileceği karşı delil sadece mahkeme kararının sahte olduğu veya tercümesinin yanlış yapıldığından bahisle ileri sürebileceği def'idir. Ancak davacının ileri sürmüş olduğu bu belgeler aksi ispat edilene kadar doğru olduğu kabul edilen belgelerdir.

Davalının Avusturya dışında yabancı uyruklu bir kişi olması halinde Türk mahkemeleri boşanma kararının tenfizi yoluyla tanıma haklarında hüküm kuramamakta ve Türk vatandaşı olan davacı, nüfus kaydında eşinden boşanmamış olarak gözüktüğünden tekrar evlenememekte, bunun sonucu olarak gayriresmi evliliklere tevessül etmekte, ölümü halinde ise hem gayriresmi evli eşinden ve çocuklarından miras taksimi hususunda başka davalar gelmesine neden olmakta, hem de bu arada başka evlilikler yapan, yaniresmen başkası ile evli olan yabancı uyruklu eşine miras hissesi isabet etmektedir.

Yabancı eşin Avusturya uyruklu olması veya başka bir ülke tabiiyetinde bulunması davanın görülmesi ve delillerin değerlendirilmesi açısından hiç bir farklılık arz etmemektedir,

İlişik sunulan dava dosyasında da yabancı uyruklu eş Alman vatandaşı olup davalının adresi, diğer bu tip dosyalarda da görüldüğü üzere tesbit edilemediğinden HUMK'nun 183. maddesi gereğince tebligat yapılamamakta, taraf teşekkülü sağlanamadığından davanın esasına girilememektedir.

Söz konusu dosyada bu durumun Anayasa'nın eşitlik ilkesine ve sosyal ve hukuk devleti ilkelerine aykırı bulunduğu, Anayasa'da yerini bulan devletin vatandaşını koruma ilkesine aykırı olduğu iddia edilmiş ve bu iddia mahkememizce yerinde görülmüştür.

Sonuç ve İstem : Yukarıda açıklanan nedenlerle, HUMK'nun 183. maddesinin boşanmaya ilişkin yabancı Mahkeme kararlarının tenfizi suretiyle Türk Mahkemelerince tanınması davalarında Anayasa'ya aykırı bulunduğu hususunda hüküm kurulması saygı ile arz ve talep olunur.""