Anayasa Norm Denetimi: 1995-13 Sayılı 20-06-1995 Tarihli Karar: İtiraz-Esas - Ret

II. İNCELEME SONUÇLARI

"...

II- İTİRAZIN GEREKÇESİ

İtiraz yoluna başvuran Mahkeme'nin iptal istemiyle ilgili gerekçesi şöyledir:

"Anayasamızda suçta kanunilik prensibi esas alınmıştır. Suçlar her yönden doğrudan doğruya kanun tarafından tespit edilmesi gerekir. Yine Anayasa gereği cezalarda da kanunilik esası getirilmiş, yasama organı yürütme mercilerine niyabet vermesi mümkün değildir. Aksi halde yasama yetkisi devredilmiş olur. Yürütmenin ceza verme yetkisi yoktur. Keza cezayı kaldırma yetkisi de yoktur. Başka bir deyişle; yürütmenin ceza infaz etmek ve kaldırmak gibi bir görevi bulunmamaktadır.

213 sayılı Vergi Usul Yasası'nın 360. maddesinde belirtilen cezaların uygulanması nedeni olan katma değer vergisi mükelleflerinin ödeme kaydedici cihazları kullanma mecburiyeti hakkındaki 3100 sayılı Yasa'nın mükerrer 8. maddesinin 5. bendinde belirtildiği gibi Maliye ve Gümrük Bakanlığı'nca yani yürütme tarafından yapılan yönetmelik kararı veya tebliğler ile diğer tanzimi işlemlerin düzenlenmesi ile bir eylemin suç olmaktan çıkarılması veyahutta suç teşkil etmesi mümkün değildir. Zira bu husus cezaların kanun tarafından tayin olunması ilkesine aykırı olur.

İdare yönetmelik, karar ve tebliğler gibi tanzimi tasarrufları ile yasak ve mükellefiyetler yaratabilir. Fakat buna dayalı olarak bir cezanın kaldırılmasını veya konulmasını yaratamaz. Cezanın konulması veya kaldırılması mutlaka kanun ile olmalıdır. Ayrıca kanunun kaldırılması idari kararla da mümkün değildir.

İdarî bir organ olan Maliye ve Gümrük Bakanlığı'nın çıkaracağı bir tebliğ ve kararla mevcut bir cezanın kaldırılması veya konulması hukukun temel prensiplerine aykırıdır.

Anayasa'nın 91. maddesinde TBMM'sinde Bakanlar Kurulu'na kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisinin verilebileceği öngörülmekte ve kanun hükmünde kararname ile düzenlenemeyecek konular sayılmaktadır. Anayasanın "Suç ve cezalara ilişkin esaslar" başlığını taşıyan 38. maddesi kanun hükmünde kararnamelerle düzenlemeyecek yasak alan kapsamına girmektedir.

Yürütme organının kanun hükmünde kararname ile suç oluşturmasına Anayasa'da izin verilemez iken; düzenleme olanakları ve biçimleri kanun hükmündeki kararnamelere göre daha kolay olan ve hukuk kuralları hiyerarşisinde daha sonra gelen idari düzenlemelerle kimi eylemlerin suç sayılması veya suç olmaktan çıkarılması açıklanan Anayasa kurallarına aykırı düşer.

Maliye ve Gümrük Bakanlığı'nca ödeme kaydedici cihazları kullanmaları mecburiyetinde olan mükelleflerin değişik tarihlerdeki çıkarmış olduğu tebliğler ile bazı mükelleflerin ödeme kaydedici cihaz kullanma mecburiyetlerini kaldırdıkları ve yine değişik tarihlerdeki tebliğler ile de bazı mükelleflerin ödeme kaydedici cihaz kullanma zorunda kaldıkları şeklinde tebliğler yayınlamak suretiyle bu tebliğler doğrultusunda 3100 sayılı Yasa'nın 8. maddesinin 1. bendine göre ödeme cihazı almayan mükelleflerin 213 sayılı Yasa'nın 360/1. maddesinde belirtilen suç sayılan fiillerini kaldırmak veya bu fiillerden dolayı ceza verilmesi yetkisine sahip olduğu anlaşılmaktadır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle;

Katma değer vergisi mükelleflerinin ödeme kaydedici cihazları kullanmaları mecburiyeti hakkındaki 3100 sayılı Yasa'nın mükerrer 8. maddesinin 5. bendinin Anayasa'nın 8., 3. ve 138. maddelerine aykırı olduğu cihetle bu hususun yüksek mahkemenizce incelenmesi yönünden itiraz ve iptal talebimizin kabulü ile belirtilen yasa maddesindeki bendin uygulamadan kaldırılmasına karar verilmesi arz ve talep olunur.""