AYM İkinci Bölüm 2021/45384 E.

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

HEDİYE HATUN SEVİM VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2021/45384) Karar Tarihi: 23/12/2025

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN ÖZETİ

1. Başvuru, ihtiyati haczin uzun sürmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

2. Başvurucular aleyhine tasarrufun iptali istemiyle 30/5/2011 tarihinde dava açılmıştır. Kayseri 2. Asliye Hukuk Mahkemesi (Mahkeme) 31/5/2011 tarihinde başvurucular adına kayıtlı taşınmazlara ihtiyati haciz konulmasına karar vermiştir.

3. Başvurucu Osman Usta 9/6/2014 tarihinde ihtiyati hacizlerin kaldırılmasını talep etmiştir. Mahkeme 11/7/2014 tarihli celsede davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına ve ihtiyati hacizlerin kaldırılmasına karar vermiştir. Kararın gerekçesinde; alacağı temlik edenin alacağından feragat ettiğini icra hukuk mahkemesinde görülen duruşmada bildirdiğini, mahkeme içi ikrarın bağlayıcı olması nedeniyle dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği ifade edilmiştir. Taşınmazlar üzerindeki ihtiyati hacizler 14/7/2014 tarihinde tapu sicilinden terkin edilmiştir.

4. Tarafların temyiz kanun yoluna başvurması üzerine temlik edenin alacağından feragatinin geçerli olmadığının yargı kararıyla sabit olduğu gerekçesiyle kararın bozulmasına 3/10/2018 tarihinde karar verilmiştir. Karara karşı yapılan karar düzeltme istemi ise 12/2/2020 tarihinde reddedilmiştir. Yargılama, inceleme tarihi itibarıyla devam etmektedir.

5. Başvurucular yargılama devam ederken 27/9/2021 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

6. Komisyon, adli yardım talebinin kabulüne ve makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilemez olduğuna, mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.

II. DEĞERLENDİRME

7. Başvurucular, ihtiyati haczin uzun sürmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

8. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Bireysel başvuru usulü" başlıklı 47. maddesinin (5) numaralı fıkrası şöyledir:

"Bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği tarihten; başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir. Haklı bir mazereti nedeniyle süresi içinde başvuramayanlar, mazeretin kalktığı tarihten itibaren onbeş gün içinde ve mazeretlerini belgeleyen delillerle birlikte başvurabilirler.

..."

9. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) "Başvuru süresi ve mazeret" başlıklı 64. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:

"Bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir."

10. 6216 sayılı Kanun'un 47. maddesinin (5) numaralı fıkrası ile İçtüzük'ün 64. maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca bireysel başvuruların başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekmektedir (Yasin Yaman [1. B.], B. No: 2012/1075, 12/2/2013, § 19). Bireysel başvurunun kabul edilebilirlik koşullarından olan başvuru süresine riayet edilmesi şartı, bireysel başvuru incelemesinin her aşamasında resen nazara alınması gereken bir başvuru koşuludur (Taner Kurban [2. B.], B. No: 2013/1582, 7/11/2013, § 19). Ayrıca otuz günlük sürenin başlangıcında kanun hükmü gereği öğrenme tarihi esas alınmalıdır (Mehmet Özcan [1. B.], B. No: 2019/6266, 15/1/2020, § 20).

11. Bireysel başvuru süresinin işlemeye başlaması yönünden nihai kararın gerekçesinin tebliği, öğrenme şekillerinden biridir (Mehmet Ali Kurtuldu [2. B.], B. No: 2013/5504, 28/5/2014, § 27). Ancak öğrenme, gerekçeli kararın tebliği ile sınırlı olarak gerçekleşmez; başka şekillerde de öğrenme söz konusu olabilir. Başvurucunun nihai kararın gerekçesini dava dosyasını incelemek suretiyle öğrenmesi mümkündür. Bu doğrultuda dosyadan suret alınması gibi hâllerde başvurucunun gerekçeli kararı öğrendiği kabul edilebilir. Başvurucuların nihai kararın gerekçesini öğrendiklerini beyan ettikleri tarih de bireysel başvuru süresinin başlangıcı olarak ele alınabilir (İlyas Türedi [1. B.], B. No: 2013/1267, 13/6/2013, §§ 21, 22).

12. Somut olayda başvurucular, ihtiyati haczin uzun sürmesinden yakınmaktadır. Başvurucuların taşınmazlarına ihtiyati haciz uygulanmasına ilişkin 31/5/2011 tarihli karar, başvurucuların talebi üzerine 11/7/2014 tarihli kararla kaldırılmış ve başvurucuların vekiline tefhim ve tebliğ edilmiştir. Bu durumda 11/7/2014 tarihinde kesin olarak verilen ihtiyati haczin kaldırılması kararından yaklaşık 7 yıl sonra 27/9/2021 tarihinde gerçekleştirilen bireysel başvurunun süresinde olmadığı anlaşılmıştır.

13. Açıklanan gerekçelerle başvurunun süre aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

III. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Başvurunun süre aşımı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, B. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesi mağduriyetine neden olacağından adli yardım talebi kabul edilen başvurucuların yargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 23/12/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan :

Basri BAĞCI Üyeler :

Engin YILDIRIM Yıldız SEFERİNOĞLU Kenan YAŞAR Metin KIRATLI Raportör :

Gökhan SÖNMEZ Başvurucular :

1. Hediye Hatun SEVİM

2. Osman USTA

3. Sümeyye Kübra İLTER Vekili :

Av. Süleyman Taha ULUCAN