AYM Birinci Bölüm 2023/3968 E.

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

DASHTY KHALIFA BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2023/3968) Karar Tarihi: 4/3/2026

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN ÖZETİ

1. Başvuru, sınır dışı etme kararı nedeniyle yaşam hakkı ve kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

2. Suriye Arap Cumhuriyeti vatandaşı olan başvurucu hakkında Ankara İl Göç İdaresi Müdürlüğünce 16/10/2021 tarihinde 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 54. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (d) bendi uyarınca sınır dışı etme kararı verilmiştir. Sınır dışı etme kararında, başvurucunun menşe ülkesine gönderilmesinin 6458 sayılı Kanun'un 4. maddesi ve 55. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi kapsamında sakıncalı olduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle başvurucunun gidebileceği güvenli üçüncü bir ülkeye sınır dışı edilmesine veya gönüllü olması hâlinde menşe ülkesine çıkışının sağlanmasına karar verilmiştir.

3. Başvurucunun anılan kararın iptali talebiyle açtığı dava Ankara 1. İdare Mahkemesi (İdare Mahkemesi) tarafından 1/12/2022 tarihinde kesin olarak reddedilmiştir. Başvurucu vekili nihai kararı Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden 12/12/2022 tarihinde açıp okumuştur.

4. Başvurucu 13/1/2023 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

5. Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir. Bölüm 17/1/2023 tarihinde Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün (İçtüzük) 73. maddesi uyarınca sınır dışı etme işleminin tedbiren durdurulmasına karar vermiştir.

II. DEĞERLENDİRME

6. Anayasa Mahkemesi tarafından adli yardım talebinin kabul edilebilmesi için gerekli şartlar Mehmet Şerif Ay ([2. B.], B. No: 2012/1181, 17/9/2013, § 23) kararında, yabancıların adli yardım talepleri konusunda benimsenen ilkeler ise Nadali Agheli Kohne Shari ([1. B.], B. No: 2014/12633, 9/9/2015, §§ 17, 18) kararında yer almaktadır. Anılan ilkelere göre adli yardım için gerekli şartlar mevcutsa karşılıklılık şartı gerçekleşmese bile yabancının adli yardım talebi kabul edilmelidir. Somut başvuruda yargılama giderlerini ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucunun adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir.

7. Başvurucu, sınır dışı edilmesi hâlinde cinsel yönelimi nedeniyle ülkesinde devlet görevlileri veya üçüncü kişiler tarafından kötü muameleye maruz kalacağını, devam eden iç savaş ve şiddet ortamı sebebiyle yaşamının ciddi tehlike altında olduğunu ve iddialarının yeterince araştırılmadığını belirterek yaşam hakkı, kötü muamele yasağı ile kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğini iddia etmiştir. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde, başvurucunun iddialarının değerlendirilmesinde Anayasa ve ilgili mevzuat hükümleri ile Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda benimsediği ilkelerin dikkate alınması gerektiği bildirilmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.

8. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (5) numaralı fıkrası ile İçtüzük'ün 64. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereği bireysel başvurunun başvuru yollarının tüketildiği, başvuru yolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir.

9. Anayasa Mahkemesi Hüseyin Aşkan ([2. B.], B. No: 2017/15649, 21/7/2020) başvurusunda bireysel başvuru süresinin başlamasına ilişkin bazı ilkeler belirlemiştir. Kararda UYAP evrak işlem kütüğü üzerinde yapılan incelemede başvurucu vekili tarafından nihai kararın açılarak okunduğunun tespit edildiği tarih, nihai kararın sonucunun öğrenildiği tarih kabul edilerek bireysel başvuru süresi bu tarihten başlatılmış ve başvurunun süre aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Somut olayda başvurucu vekilinin bireysel başvuruya konu edilen İdare Mahkemesi kararını UYAP üzerinden 12/12/2022 tarihinde okuduğu anlaşılmıştır. Buna göre başvurucunun 12/12/2022 tarihinden itibaren otuz gün içinde, en geç 11/1/2023 tarihinde bireysel başvuruda bulunması gerekirken bu tarihten sonra 13/1/2023 tarihinde yaptığı bireysel başvuruda süre aşımı olduğu sonucuna varılmıştır.

10. Açıklanan gerekçelerle başvurunun süre aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

III. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Adli yardım talebinin KABULÜNE, B. Başvurunun süre aşımı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, C. Sınır dışı etme işlemine ilişkin verilen tedbir kararının SONLANDIRILMASINA, D. Kararın bir örneğinin İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Başkanlığına GÖNDERİLMESİNE, E. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesi mağduriyetine neden olacağından adli yardım talebi kabul edilen başvurucunun yargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 4/3/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan y.

:

Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üyeler :

Selahaddin MENTEŞ İrfan FİDAN Muhterem İNCE Yılmaz AKÇİL Raportör :

Merve ARSLANTÜRK Başvurucu :

Dashty KHALIFA Vekili :

Av. Kemal Çağrı DEREKAYA