AYM Birinci Bölüm 2022/63157 E.

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

NAZIM ATEŞ BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2022/63157) Karar Tarihi: 9/4/2026

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN ÖZETİ

1. Başvuru, bilirkişi raporu alınması talebinin karşılanmaması nedeniyle silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

2. Şüpheli A.C. hakkında İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı (Başsavcılık) 29/4/1959 tarihli ve 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine muhalefet suçundan soruşturma başlatmıştır. Başsavcılık, İzmir İl Emniyet Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğüne anılan soruşturma kapsamında şüpheli A.C.nin hesap hareketlerinin incelenmesine ve hesap hareketi tespit edilen kişiler hakkında idari para cezası uygulanmasına dair müzekkere yazmıştır. Yapılan araştırma sonucu aralarında başvurucunun da olduğu birçok kişinin hesap hareketi tespit edilmiştir.

3. Bu kapsamda Bayraklı İlçe Emniyet Müdürlüğü (Müdürlük) başvurucu hakkında 7258 sayılı Kanun'un 5. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca 8.881 TL idari para cezası uygulamıştır. Başvurucu; idari para cezası kararına karşı avukatlık mesleği ile uğraşması nedeniyle para giriş çıkışında suça karışmış kişilerin de mevcut olabileceğini, neden idari para cezası uygulandığının belirtilmediğini, dosyada rapor olmadığını veyahut raporun kendisine tebliğ edilmediğini, yasa dışı bahis oynandığına dair bilirkişi incelemesi yapılması gerektiğini, idari para cezasının yanlış idari makam tarafından uygulandığını ileri sürerek başvuruda bulunmuştur. Başvuru, İzmir 2. Sulh Ceza Hâkimliğince (Hâkimlik) reddedilmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:

"...Konu ile ilgili İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı Bilişim Suçları Bürosunca soruşturma yürütüldüğü, bu kapsamda MASAK'dan rapor alındığı, İzmir Emniyet Müdürlüğünce İzmir Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilen papara hesap hareketleri klasöründe A.C.-[TCKN].xlsx evraklarında Nazım ATEŞ [başvurucu] hesabından [A.C.] hesabına 1.44 Sırada 30/09/2019 tarihinde 50,00 TL havale gönderildiğinin tespit edilmiş olduğu, olay ile ilgili [A.C.nin] İzmir Cumhuriyet Başsavcılığınca alınan ifadesinde papara hesabının kendisine ait olmadığını, 20 yıldır aynı (.....1759 numaralı ) telefon hattını kullandığı, yasa dışı bahis, kumar oynamadığı, bu işlerden anlamadığını, emekli olduğunu ifade etmiştir. Ancak yine aynı bahis eylemi ile ilgili, [H.G.nin] Cumhuriyet Başsavcılığınca alınan beyanında, 2019 yılında [A.C.] isimli şahsın papara hesabına bahis ve kumar oynamak için 25,00 TL para gönderdiğini ifade etmiştir.Tüm bu hususlar birlikte nazara alındığında muterizin üzerine atılı kabahat eylemini işlemiş olduğu anlaşıldığından verilen idari yaptırım kararının usul ve yasaya uygun olduğu, kaldırılmasını gerektirecek her hangi bir yasal sebep bulunamadığı anlaşıldığından itiraz başvurusunun reddine karar verilmiştir..."

4. Başvurucu Hâkimlik kararına karşı "...Olayın konusu PAPARA isimli dijital banka hesabına belli bir vakitte 25 TL yatıran şahsın, bu hesaba yasa dışı bahis oynamak amacıyla para gönderdiği ifadesinden yola çıkılarak hesaba para geçen herkese idari para cezası kesilmesinden ibarettir. Hakimlik kanaatinde de hesaba para gönderen herkesin aynı saikle hareket ettiği, idari para cezasının doğru olduğu yönündeki karar masumiyet karinesine aykırıdır..." gerekçesiyle itiraz etmiştir. Hâkimlik kararına karşı yapılan itirazı değerlendiren İzmir 3. Sulh Ceza Hâkimliği (İtiraz Makamı) itirazın yerinde olmadığını, verilen kararın usul ve kanuna uygun olduğunu belirterek itirazın reddine karar vermiştir.

5. Başvurucu 12/5/2022 tarihinde nihai kararı öğrendikten sonra 10/6/2022 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

6. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

II. DEĞERLENDİRME

7. Başvurucu adli yardım talebinde bulunmuştur. Ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucunun adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir.

8. Başvurucu; idari para cezasına konu şans oyununun kim tarafından ve nerede oynandığı, internet üzerinden oynanmış ise hangi IP-PORT üzerinden oynandığı ve hangi şans oyunu sitesi üzerinden oynandığına dair bilirkişi raporu alınmasını talep etmesine rağmen talebinin karşılanmadığını ve bu konudaki itirazlarının itiraz makamınca değerlendirilmediğini belirterek silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

9. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde; başvurunun öncelikle kabul edilebilirlik kriterleri yönünden değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiş, ayrıca somut olay ele alınırken mevzuat hükümleri ile konuya ilişkin yer verilen Anayasa Mahkemesi kararlarının dikkate alınması gerektiği vurgulanmıştır. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanında bulunmamıştır.

10. Başvurucunun iddiaları adil yargılanma hakkı kapsamındaki silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkeleri çerçevesinde incelenmiştir.

11. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

12. Anayasa Mahkemesi, önüne gelen birçok başvuruda silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin kapsam ve içeriğini belirlemiştir. Bu kapsamda silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin ihlal edildiğine ilişkin şikâyetlerin Anayasa Mahkemesi tarafından incelendiği, başvuruculara delillerini sunma ve inceletme noktasında mahkemelerce uygun imkânların tanınması gerektiği, tarafların dinlenilmemesi ve taraflara delillere karşı çıkma imkânı verilmemesinin yargılama faaliyetinin hakkaniyete aykırı hâle gelmesine neden olabileceği vurgulanarak ilgili Anayasa kurallarının yorumlandığı anlaşılmaktadır (Yaşasın Aslan [2. B.], B. No: 2013/1134, 16/5/2013, §§ 32-37; Kamil Koç [1. B.], B. No: 2012/660, 7/11/2013, §§ 42-48; Ramazan Tosun [1. B.], B. No: 2012/998, 7/11/2013, §§ 34-42; Yüksel Hançer [1. B.], B. No: 2013/2116, 23/1/2014, §§ 18,19; Muharrem Keserci [2. B.], B. No: 2012/575, 8/5/2014, §§ 43-55; Ahmet Teyit Keşli [2. B.], B. No: 2013/2237, 18/9/2014, §§ 55-65; Abdulselam Tunç [1. B.], B. No: 2013/6986, 5/11/2014, §§ 56-66; Gürhan Nerse [2. B.], B. No: 2013/5957, 30/12/2014, §§ 33-40; Aziz Ağırlı [1. B.], B. No: 2013/1377, 25/3/2015, §§ 32-43; Düzgit Yalova Gemi İnşa Sanayi A.Ş. [1. B.], B. No: 2013/8756, 15/4/2015, §§ 37-48; Targan Tolga Yungul [2. B.], B. No: 2013/1386, 16/4/2015, §§ 23-31; Durmaz Oto. Petrol Ürünleri İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. [2. B.], B. No: 2013/1020, 7/5/2015, §§ 22-35; Fahri Gösteriş [1. B.], B. No: 2013/1297, 13/4/2016, §§ 27-37; Zekayi Çelebi [1. B.], B. No: 2014/5633, 18/5/2016, §§ 25-30; Özgür Murat Engin [1. B.], B. No: 2014/7806, 21/9/2016, §§ 38-44; Laleş Çeliker [2. B.], B. No: 2013/8413, 21/9/2016, §§ 24-31; Cezair Akgül [1. B.], B. No: 2014/10634, 26/10/2016, §§ 27-31; Gökay Dayan [2. B.], B. No: 2014/12206, 21/9/2017, § 21; Ruhşen Mahmutoğlu [1. B.], B. No: 2015/22, 15/1/2020, § 56).

13. Silahların eşitliği ilkesi, davanın taraflarına aleyhlerindeki delillerin güvenilirliklerini sarsmak için yeni delil toplanmasını talep etme imkânı sağlanmasını da gerektirebilir (bazı değişikliklerle birlikte Sencer Başat ve diğerleri [GK], B. No: 2013/7800, 18/6/2014, § 72; Sebahat Tuncel (2), B. No: 2014/1440, 26/2/2015, § 96). Buna göre delil toplanmasına dair talebin reddi, talep edeni diğer tarafa göre daha zayıf bir duruma düşürebilir ve savunma hakkını etkileyebilir. Bu durumda talebin reddi yönündeki mahkeme kararının geçerli bir nedene dayanıp dayanmadığı ve talebin reddi ile meydana gelen savunmanın karşılaştığı zorlukları telafi eden imkânların başvurucuya sağlanıp sağlanmadığı incelenmelidir. Buna göre yargılama bir bütün olarak dikkate alınıp delil toplanması talebinin reddi ile oluşan taraflar arasındaki dengesizlik hâlinin uygun bir biçimde giderilip giderilmediği araştırılmalıdır (bazı değişikliklerle birlikte Ayfer Atalmış, §§ 31-35).

14. Somut olayda başvurucu hakkında uygulanan idari para cezası kararı, başvurucunun spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli veya müşterek bahis veya şans oyunu oynamasına dayanmaktadır. Başvurucu itiraz dilekçesinde; söz konusu idari para cezası kararına konu bahis veya şans oyunu oynama eylemini gerçekleştirmediğini, buna ilişkin hangi IP-Port ve şans oyunu sitesi üzerinden oynandığına dair bilirkişi raporu alınmasını talep etmiştir (bkz.§ 3). Hâkimlik ise H.G. isimli kişinin beyanında A.C. isimli kişiye kumar oynamak amacıyla para gönderdiğini, başvurucunun da A.C. isimli kişiye para gönderdiğini, bahse konu idari para cezasının kanuna uygun olduğunu belirterek itirazını reddetmiştir (bkz.§ 3).

15. Hâkimlik, başvurucunun üzerine atılı kabahati işlediğinden bahisle idari para cezasına konu eyleme ilişkin başvuruyu reddetmiştir. Hâkimlik gerekçesinde başvurucunun hesabından A.C. isimli kişinin hesabına para gönderilmesine dayanmıştır (bkz. § 3). Ancak Hâkimlik, olayın gerçekleşme koşullarıyla ilgili olarak ortaya çıkan şüpheleri dağıtmak için etkili olma potansiyeline sahip olan idari para cezasına konu şans oyununun kim tarafından ve nerede oynandığı, internet üzerinden oynanmış ise hangi IP-Port üzerinden oynandığı ve hangi şans oyunu sitesi üzerinden oynandığına dair bilirkişi raporu alınmaması suretiyle başvurucuyu savunmasının dayanaklarını ortaya koyma yönünden zayıf duruma düşürmüştür. Başvurucunun benzer şikâyetlerle yargılamanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki bu iddialarının İtiraz Makamı tarafından da karşılanmadığı görülmüştür.

16. Bu itibarla yargılama süreci bir bütün olarak değerlendirildiğinde başvurucunun idari para cezasına yönelik başvurusu hakkında kararla ilgili belirleyici nitelikte bir delil olan bilirkişi raporunun alınmamasının başvurucuyu önemli ölçüde dezavantajlı duruma düşürdüğü, menfaatlerini koruyan güvencelerin başvurucuya sağlanmadığı, bu durumun yargılamayı bir bütün hâlinde adil olmaktan çıkardığı sonucuna ulaşılmıştır.

17. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

18. Başvuruda silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin ihlal edildiğine karar verildiğinden, kararda varılan sonuca ve uygun görülen giderime göre başvurucunun adil yargılanma hakkına ilişkin diğer şikâyetleri hakkında kabul edilebilirlik ve esas yönünden ayrıca bir inceleme yapılmasına gerek olmadığına karar verilmesi gerekir.

III. GİDERİM

19. Başvurucu; ihlalin tespiti, yeniden yargılama yapılması ve manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

20. Başvuruda tespit edilen anayasal hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar ve zorunluluk bulunmaktadır. Anayasa'nın 148. ve 153. maddeleri ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. ve 66. maddeleri uyarınca ihlal kararının gönderildiği yargı mercilerinin yapması gereken iş, yeniden yargılama işlemlerini başlatıp Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında belirtilen ilkelere ve gerekçelere uygun biçimde yürütülecek yargılama sonunda hak ihlalinin nedenlerini gidererek yeni bir karar vermektir (yeniden yargılama konusunda bkz. Mehmet Doğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, §§ 54-60; Aligül Alkaya ve diğerleri (2) [1. B.], B. No: 2016/12506, 7/11/2019, §§ 53-60, 66; Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100).

21. Öte yandan hak ihlali kararından Anayasa Mahkemesinin davanın sonucuyla ilgili olarak bir tutum sergilediği sonucu çıkarılmamalıdır. Anayasa Mahkemesince verilen hak ihlali kararı uyuşmazlığın sonuçlarından bağımsız olup davanın kabulüne, reddine ya da beraate veya mahkûmiyete karar verilmesi gerektiği anlamına gelmemektedir. Kural olarak, yargılamanın her aşamasında olduğu gibi ihlalin sonuçlarını gidermek üzere yeniden yapılacak yargılama sonunda da delillerin dava ile ilişkisini kurma ve bunları değerlendirip sonuç çıkarma yetkisi ilgili mahkemelere aittir.

22. İhlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasının yeterli giderim sağlayacağı anlaşıldığından başvurucunun manevi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir.

IV. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Adli yardım talebinin KABULÜNE, B. Silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, C. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin İHLAL EDİLDİĞİNE, D. Diğer ihlal iddialarının İNCELENMESİNE GEREK OLMADIĞINA, E. Kararın bir örneğinin silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere İzmir 2. Sulh Ceza Hâkimliğine (2022/1378 D. İş) GÖNDERİLMESİNE, F. Başvurucunun tazminat talebinin REDDİNE, G. 40.000 TL vekâlet ücretinden oluşan yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE, H. Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA, İ. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 9/4/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan :

İrfan FİDAN Üyeler :

Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞ Muhterem İNCE Yılmaz AKÇİL Raportör :

Alperen KONAK Başvurucu :

Nazım ATEŞ Vekili :

Av. Ahmet SERİ